Ηχοδύναμα

Μάλερ: «Το τραγούδι της γης», Ξιάογιανγκ Γιε: «Το τραγούδι της γης». Συμφωνική Ορχήστρα της Σανγκάης, Λονγκ Γιου, Deutsche Grammophon, 2 CD

Το «Τραγούδι της γης» του Γκούσταβ Μάλερ, το τελευταίο μέγα έργο του, είναι κάτι παραπάνω από σπουδαία μουσική: είναι το έργο στο οποίο ο συνθέτης, λίγο πριν από τον θάνατό του, «προφητεύει» και τον «θάνατο» της γαλήνης, της ειρήνης και της αισιοδοξίας στην Ευρώπη. Μόλις πέντε χρόνια πριν από το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μάλερ περνά από την εποχή της αφέλειας, στο σκότος του θανάτου και του «αποχαιρετισμού» στην επερχόμενη πορεία του κόσμου προς το ερεβώδες άγνωστο. Είναι το έργο που σφράγισε το σύνορο μιας εποχής με μία άλλη. Τα ποιήματα που μελοποίησε ο Μάλερ σε αυτά τα έξι συμφωνικά τραγούδια, με κορυφαίο ανάμεσά τους το μουσικά καινοφανές τελευταίο, αυτόν τον σπαρακτικό «Αποχαιρετισμό», έρχονται από την Κίνα, από τον έβδομο έως τον δέκατο αιώνα και την περίοδο Τανγκ, που θεωρείται ένα είδος «χρυσού αιώνα» στην πολυετή ιστορία της Κίνας. Ο Μάλερ μελοποίησε τα ποιήματα σε γερμανική μετάφραση από το έργο του Χανς Μπέθκε «Ο κινεζικός αυλός», που προέρχεται από προγενέστερη γαλλική μετάφραση των αυθεντικών κινέζικων ποιημάτων. Ετσι, ο Μάλερ, δεν βλέπει απλώς στο ζοφερό μέλλον που περιμένει την εποχή του, αλλά και κάτι περισσότερο: για πρώτη φορά, σε τέτοια κλίμακα και με τέτοια σημασία, στήνει μία πνευματική «γέφυρα» ανάμεσα σε δύο πολύ μακρινούς, ακόμα τότε, κόσμους.

Κάτι αντίστοιχο επιχειρεί να κάνει σήμερα ένας σημαντικός κινέζος συνθέτης της εποχής μας, ο Ξιάογιανγκ Γιε: αναλαμβάνει το βάρος να συνθέσει το δικό του «Τραγούδι της γης», μέσα επίσης από τα ίδια ποιήματα της ίδιας κινεζικής δυναστείας. Θα ήταν πολύ άδικο να θέσει κανείς αυτά τα δύο έργα σε ένα είδος σύγκρισης: δεν είναι αυτό το θέμα, ούτε ο σκοπός. Αν και πρόκειται για έργο εξαιρετικά ενδιαφέρον, που φωτίζει τη «διαδρομή» του Μάλερ με το «Τραγούδι της γης» απ’ την αντίστροφη όψη της, το έργο του Γιε ούτε μπορεί, ούτε πρέπει να συγκριθεί με εκείνο του Μάλερ. Ο ακροατής του πρέπει να το δει αυτόνομα, όπως ακριβώς είναι: ένα σύγχρονο έργο ενός σημαντικού λόγιου συνθέτη, με καταβολή και ρίζες στην Απω Ανατολή.

Η παραγγελία του έργου έγινε από τον εξαίρετο μαέστρο της, επίσης εξαίρετης, Συμφωνικής Ορχήστρας της Σανγκάης, τον γερμανοσπουδαγμένο κινέζο αρχιμουσικό Λονγκ Γιου. Και έγινε συνειδητά για να χτιστεί μία τέτοια «γέφυρα». Ως αρχιμουσικός, ο Γιου ηχογραφεί εδώ για πρώτη φορά το έργο του συμπατριώτη του, ενώ ερμηνεύει το έργο του Μάλερ με τρόπο συναρπαστικό. Η ορχήστρα του, η Συμφωνική της Σανγκάης, που μετρά πολλές δεκαετίες ζωής, είναι ένα όχημα κορυφαίας μουσικής αξίας. Και η ηχογράφηση αυτή, μία, καλώς εννοούμενη, εντυπωσιακή επίδειξη δύναμης… Ο ήχος της είναι βαθύς και κρυστάλλινος ταυτόχρονα, συνεχώς κάτω από τον απόλυτο έλεγχο του μαέστρου της, ενώ η μεστότητά της είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Είναι ένα «Τραγούδι της γης» που όλοι όσοι ενδιαφέρονται για τη μουσική του Μάλερ πρέπει να το ακούσουν. Οσο για την ποιότητα της ηχογράφησης, αυτή θα εκπλήξει και τον πιο απαιτητικό που μπορεί να αναζητά την ουσία του συμφωνικού ήχου. Από κάθε άποψη μία σημαντική στιγμή.