Μπορούν {LF}να ανταποκριθούν {LF}τα οικονομικά;

Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται και το περιβάλλον αλλάζει, μερικές από τις βασικές παραδοχές που στηρίζουν την κυρίαρχη οικονομική σκέψη θα καταστούν παρωχημένες. Για να αντιστρέψουν την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού στον κλάδο, οι οικονομολόγοι πρέπει να επιστρέψουν στο να κάνουν αυτό που τον έκανε τόσο πολύτιμο στην αρχή της δημιουργίας του.

Τα οικονομικά δεν θα ήταν η πολύτιμη και συναρπαστική επιστήμη που είναι σήμερα, αν δεν υπήρχαν μεγάλες θεωρητικές γνώσεις όπως η ουσιαστική διορατικότητα του Ανταμ Σμιθ, ότι η τάξη μπορεί να εμφανιστεί οργανικά χωρίς την ανάγκη καθοδήγησης από τους πρωθυπουργούς ή το κράτος (Λεβιάθαν). «Δεν είναι από την καλοσύνη του κρεοπώλη, του ζυθοποιού ή του αρτοποιού που περιμένουμε το δείπνο μας, αλλά από την εκτίμησή τους για το δικό τους συμφέρον», παρατήρησε ο Σμιθ.

Τα βασικά οικονομικά στοιχεία και θεωρίες βασίζονταν πάντα σε σαφείς και σιωπηρές υποθέσεις. Για παράδειγμα, τα εκπαιδευτικά βιβλία του κλάδου μας, μας λένε ότι η αποτελεσματικότητα του εμπορίου και της ανταλλαγής προϊόντων εξαρτάται από τις ατομικές προτιμήσεις και ούτω καθεξής. Αλλά δεν μπαίνουν στον κόπο να αναφέρουν ότι οι άνθρωποι πρέπει επίσης να είναι σε θέση να επικοινωνούν μεταξύ τους. Αυτή η προϋπόθεση θεωρείται δεδομένη, όπως και πολλοί κανόνες συμπεριφοράς που είναι κρίσιμοι για τη σωστή λειτουργία της αγοράς.

Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται και το περιβάλλον αλλάζει, ορισμένες σιωπηρές νόρμες και παραδοχές θα εξελιχθούν, μερικές φορές με καταστροφικές επιπτώσεις για την οικονομία. Στον κόσμο των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης και των δημόσιων ανακοινώσεων, το νόημα αυτών που λέμε αρχίζει να αλλάζει. Με την παγκοσμιοποίηση, έχουμε επίσης άτομα με διαφορετικούς κανόνες που λειτουργούν στην ίδια οικονομία και την ίδια αγορά. Η σημερινή οικονομική θεωρία μας είναι ανεπαρκώς εξοπλισμένη για να αναλύσει, πόσω μάλλον να ρυθμίζει, τέτοιες αγορές. Για να κατανοήσουμε αυτές τις εξελίξεις, χρειαζόμαστε το είδος των σημαντικών θεωρητικών ανακαλύψεων που έφεραν την πειθαρχία στο σημείο που βρίσκεται σήμερα. Δεν ταυτίζω τη θεωρία με τα μαθηματικά. Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν τώρα οι οικονομολόγοι είναι ότι όλα αλλάζουν γρηγορότερα από ό,τι γνωρίζουμε. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη φαντασία της επιστήμης των οικονομικών για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση και να εξεταστεί όχι μόνο η κατάσταση του κόσμου αλλά και η κατάσταση του συγκεκριμένου κλάδου.

Ο Καουσίκ Μπασού είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, καθηγητής οικονομικών στο Cornell University και συνεργάτης του Brookings Institution