Δυναμική σύμπλευση

Είναι ευτύχημα ότι σήμερα στα πολιτικά πράγματα των ΗΠΑ βρίσκεται ο Τζο Μπάιντεν. Αν ήταν ο προκάτοχός του, θα είχαμε άμετρες εκδηλώσεις «τρωθείσας τιμής». Και με τον νέο όμως πρόεδρο η κατάσταση δεν είναι απλή. Τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο εξωτερικό, τα σχόλια για την αποχώρηση από το Αφγανιστάν είναι αιχμηρά για τον αμερικανό πρόεδρο. Εναν πρόεδρο που, σε πολλούς, είχε δώσει ελπίδες ουσιαστικής επανόδου των ΗΠΑ στο παραδοσιακό ύφος και ήθος και στο διεθνές προσκήνιο, παράλληλα με τη σχετικά πρόσφατη εστίαση του γεωπολιτικού τους ενδιαφέροντος στην Απω Ανατολή.

Υπό την πίεση της κοινής γνώμης, μια επίδειξη προεδρικού δυναμισμού δεν αποκλείεται προκειμένου το Δημοκρατικό Κόμμα να αποσείσει το βάρος που του έχει φορτώσει το Ρεπουμπλικανικό. Εστω και αν την «αμερικανική υποχώρηση» είχε πρώτος σαλπίσει ο Ντόναλντ Τραμπ. Το επιτελείο Μπάιντεν δεν αποκλείεται να ενθαρρύνει τον αμερικανό πρόεδρο να προβεί σε κάποιο θεαματικό βήμα ώστε το κόμμα του να επιτύχει σημαντική στήριξη του εκλογικού σώματος για τις ενδιάμεσες εκλογές του 2022.

Τους ευρωπαίους εταίρους απασχολεί η νέα θεώρηση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ιδίως μάλιστα μετά τη δήλωση Μπλίνκεν περί απόσυρσης των ΗΠΑ από σημεία του πλανήτη από τα οποία δεν εξαρτούν πλέον συμφέροντα. Ιδιαίτερα μάλιστα τους απασχολεί εάν οι ΗΠΑ θα επαναφέρουν την προσοχή και το ενδιαφέρον τους στη Γηραιά Ηπειρο, που, προβληματισμένη, αναλογίζεται την πορεία των πραγμάτων στο Αφγανιστάν και τους πολύ πέρα από αυτό αντικτύπους. Οι πέρα από την Ευρώπη εξελίξεις γεννούν ερωτηματικά στις Βρυξέλλες. Η πολύπλοκη σχέση Ουάσιγκτον – Αγκυρας, η επιμονή της Τεχεράνης να ακολουθεί τον δικό της επικίνδυνο πυρηνικό δρόμο, όπως και η πακιστανική υπόθαλψη ακραίων στοιχείων του Ισλάμ, σε συνδυασμό μάλιστα με την υποστήριξη των ανατρεπτικών πρωτοβουλιών της Τουρκίας, αποτελούν μερικούς από τους παράγοντες σοβαρών ανησυχιών σε ένα ιδιαίτερα ρευστό περιβάλλον. Αν τώρα σε αυτά προστεθεί η εικαζόμενη «επιθετική» συμπεριφορά του αμερικανού προέδρου, τον οποίο οι σύμμαχοι είχαν καλωσορίσει ελπίζοντας σε επιστροφή στην «παγκόσμια κανονικότητα», οι διαστάσεις του ερωτηματικού αυξάνονται, με τη σκιά του να πέφτει από την Ευρώπη μέχρι τα πέρατα της Ασίας. Αν και ο αμερικανός πρόεδρος ουδεμία έχει σχέση με ηγέτες που καλύπτουν λανθασμένες επιλογές καταφεύγοντας σε «μυϊκές επιδείξεις», η εσπευσμένη αποχώρηση από το Αφγανιστάν προκαλεί αντανακλαστικά σε μερίδα αμερικανών εκλογέων που δύσκολα ανέχονται τη «μείωση του μεγαλείου» της χώρας. Οσο και αν οι δηλώσεις αποφασιστικότητας του Λευκού Οίκου προσπαθούν να θεραπεύσουν την επικοινωνιακή ζημιά που έχει γίνει.

Ευχή των ευρωπαίων ηγετών είναι να συγκροτήσουν σύντομα οι ΗΠΑ την εξωτερική πολιτική τους και να κινηθούν ψύχραιμα. Και αν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αποφασίσουν άμεση και σταθερή συμπαράσταση στην Ουάσιγκτον, ασφαλώς θα ενισχύσουν το αντίκρισμα των λόγων τους στη διοίκηση Μπάιντεν που, αντιλαμβανόμενη ότι όντως δεν την περιστοιχίζουν άβουλοι και χωρίς προτάσεις υποτελείς, μάλλον θα προχωρήσει σε βήματα που θα στρέψουν ξανά το αμερικανικό ενδιαφέρον και στην Ευρώπη. Αν, αντίθετα, η ΕΕ παραμείνει αδρανής, οι ΗΠΑ θα πορευτούν χωρίς να σταθμίζουν τις ανάγκες, τα συμφέροντα και τις ανησυχίες των μέχρι σήμερα συμμάχων τους.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ