Συγκρίνοντας τ’ ασύγκριτα

Συγκρίνοντας τ’ ασύγκριτα

Την περασμένη Πέμπτη έφυγε ο Μίκης Θεοδωράκης κλείνοντας, έστω και τυπικά, μια εποχή πνευματικής και καλλιτεχνικής ακμής για τη χώρα μας. Την ίδια μέρα τα ξημερώματα, σκοτώθηκε, ύστερα από σφοδρή σύγκρουση του πολυτελούς αυτοκινήτου του, ο δημοφιλής 34χρονος καλλιτέχνης της τραπ Mad Clip. Αν συνδέει κάτι τα δύο γεγονότα είναι μονάχα η τυχαιότητα της σύμπτωσης. Δηλαδή, επί της ουσίας, τίποτα απολύτως. Και όμως, στη συλλογική μας συνείδηση, έτσι όπως, τουλάχιστον, καταγράφεται αυτή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Μίκης και ο Mad Clip μπήκαν στην παλάντζα. Ποιος είναι ο ένας και ποιος ο άλλος και τι έχει προσφέρει ο ένας και τι ο άλλος και πω πω πω και τς τς τς και πού φτάσαμε και πώς καταντήσαμε και «τι παρακμή, τι παρακμή» – σε θριαμβικό τόνο, η αγαπημένη ατάκα του Αγγελου Παπαδημητρίου. Και μπήκε στη μέση και η πάλη των γενεών και να οι boomers στο στόχαστρο της generation Z και των millennials και να το απαξιωτικό «ok boomer» και να πω κάτι υπέρ του εκλιπόντος τράπερ για να μη το ακούσω και άντε πάλι από την αρχή. …Καλά, είμαστε σοβαροί; Ρητορική, φυσικά, η ερώτηση.

Πρώτα απ’ όλα να δηλώσω ότι είμαι boomer, εφόσον γεννήθηκα πριν από το 1964 και η δημογραφική αυτή ομάδα περιλαμβάνει όσους γεννήθηκαν μετά το 1946 και πριν από το 1964. Είναι, δηλαδή, η πρώτη μεταπολεμική γενιά που έζησε τα νιάτα της και την παραγωγική της ηλικία όχι μόνο χωρίς πόλεμο αλλά και χωρίς τις δυσκολίες, τους «τοίχους» και τα αδιέξοδα ούτε των προηγούμενων ούτε των επόμενων. Για να το φέρουμε στα μέτρα της τρέχουσας ειδησεογραφίας, η βασική γενιά που μεγάλωσε με τα τραγούδια του Θεοδωράκη. Δεν τραβάω λοιπόν κανένα ζόρι να με πουν boomer. Ζορίζομαι όμως όταν βλέπω να συγκρίνονται τα ασύγκριτα. Διότι οι συσχετισμοί των ασχέτων φανερώνουν, στην προκειμένη περίπτωση, ηλικιακή εσωστρέφεια και ομφαλοσκόπηση. Και των μεγαλύτερων και των νεότερων.

«Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει…»

Η κάθε γενιά έχει τις δικές της μουσικές αναφορές. Βεβαίως και υπάρχουν καλλιτέχνες που τις υπερβαίνουν και γίνονται διαχρονικοί και κλασικοί. Τέτοιος ήταν ο Θεοδωράκης και τέτοιος δεν ήταν ο Mad Clip. Δεν μπορείς να τους συγκρίνεις επ’ αυτού όμως. Ναι, τα τραγούδια του Μίκη, 50, 60 χρόνια από τότε που γράφτηκαν, ακούγονται όχι μόνο «ζωντανά» αλλά και, μουσικά, μοντέρνα. Αμφιβάλλω όμως αν θα «μιλήσουν» σήμερα σε έναν εικοσάρη όπως τα τραγούδια της τραπ και της ραπ.

Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία, όπως το λέει και ο Σαββόπουλος. Η τραπ και ο προκλητικός της στίχος δεν δημιουργήθηκαν σε κάποιο εργαστήριο. Στον δρόμο γεννήθηκαν και στον δρόμο χτυπάει η καρδιά της κάθε εποχής. Το να κλείνεις τα αφτιά σου σε αυτήν είναι σαν να μη θέλεις να ακούσεις την εποχή σου. Ναι, βωμολοχίες, σεξισμός και έλλειψη ιδανικών στους στίχους αλλά κάπως, κάπου «τρέχουν» αυτά αλλιώς δεν θα τους τραγουδούσαν οι πιτσιρικάδες. Και στο κάτω κάτω το ίδιο λανγκάζ χρησιμοποιούν και μουσικοί που υπεραμύνονται ιδεολογιών όπως ο Δημήτρης Μητσοτάκης και ο Σπύρος Γραμμένος. Εκμαυλισμός και λάθος πρότυπα; Βρείτε μου μια γενιά που, ως προς τις επιλογές της, δεν κατηγορήθηκε με τις ίδιες ακριβώς αναφορές από τις προηγούμενες.

Η πραγματικότητα ωστόσο είναι αυτή που καταγράφηκε την περασμένη Πέμπτη. Στους δρόμους μπερδεύονταν οι μελωδίες του Μίκη και του Mad Clip που ακούγονταν από τα αυτοκίνητα και τα ανοιχτά παράθυρα των σπιτιών. Ετσι όπως πρέπει να μπερδεύονται οι γενιές. Ασε που κάτι μου λέει ότι ο ίδιος ο Θεοδωράκης δεν θα υποτιμούσε κανέναν τράπερ. Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν υποτιμούν αυτούς που προσπαθούν να εκφραστούν καλλιτεχνικά.