«Το Αφγανιστάν είναι πολύ περισσότερα»

«Και έτσι απλά, μέσα σε λίγες ημέρες, οι Ταλιμπάν επέστρεψαν. Οι σημαίες τους υψώθηκαν σε όλες τις μεγάλες αφγανικές πόλεις – και στη γενέτειρά μου, την Καμπούλ – κι ας προέβλεπαν οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες ότι θα χρειασθούν μήνες για να καταλάβουν την πρωτεύουσα. Τα χαοτικά γεγονότα κάνουν δύσκολο πια να εμπιστευθούμε ό,τι κι αν λένε οι αμερικανοί αξιωματούχοι για το Αφγανιστάν. Αλλά ούτε αυτά που λένε οι Ταλιμπάν μπορούμε να εμπιστευθούμε».

Οπως τόσοι άλλοι, ο συγγραφέας Χαλέντ Χοσεϊνί παρακολουθεί την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία του Αφγανιστάν τις τελευταίες ημέρες με τρόμο και θλίψη. Συγγραφέας διάσημων βιβλίων όπως «Χαρταετοί πάνω απ’ την πόλη» και η «Η χώρα των χρυσών ήλιων» που βασίζονται στην ιστορία και την κουλτούρα της χώρας του, ο 56χρονος αφγανός συγγραφέας ζει από τη δεκαετία του ’80 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και καθώς παρακολουθεί τις δραματικές εξελίξεις στο Αφγανιστάν εκφράζει τη λύπη του γιατί οι περισσότεροι μαθαίνουν για τη χώρα του από τους θανάτους και την καταστροφή στις ειδήσεις και όχι από εκείνους που ζουν εκεί.

«Αν αναζητήσεις ιστορίες για το Αφγανιστάν» λέει στους New York Times «αφορούν πάντα βία, εκτοπισμούς, λαθρεμπόριο ναρκωτικών, τους Ταλιμπάν, τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ. Ομως υπάρχουν ελάχιστα για τους ίδιους τους Αφγανούς».

Οι συμπατριώτες του είναι τρομοκρατημένοι και προσπαθούν να φύγουν από τη χώρα με κάθε τρόπο. «Επί 20 χρόνια οι Ταλιμπάν συστηματικά τρομοκρατούσαν, βιαιοπραγούσαν και δολοφονούσαν τον λαό μας. Βομβάρδιζαν σχολεία και νοσοκομεία. Επί δύο δεκαετίες έσφαξαν χιλιάδες Αφγανούς – άνδρες, γυναίκες και παιδιά, κυρίως φτωχούς από αγροτικές περιοχές. Εκοβαν χέρια και εκτελούσαν δημοσίως. Φυλάκισαν τις γυναίκες στα σπίτια τους και τους στέρησαν τη μόρφωση. Κατέστρεψαν ιστορικά αντικείμενα ανεκτίμητης αξίας» γράφει στην Washington Post.

Ομως, παρατηρεί, «έπαιξαν και άλλοι τον ρόλο τους στη σημερινή τραγωδία του Αφγανιστάν. Γειτονικές χώρες, κυρίως το Πακιστάν, είναι συνένοχοι. Οι αφγανοί ηγέτες βυθίστηκαν στην απληστία και τη διαφθορά και απέτυχαν να προστατέψουν τον λαό. Μετά, είναι και οι Αμερικανοί – έχουν ευθύνες όχι μόνο για τα στρατηγικά λάθη τους κατά την επέμβαση στη χώρα. Θυμάστε τον βομβαρδισμό του νοσοκομείου των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Κουντούζ το 2015, με τους 42 νεκρούς; Ή την αεροπορική επίθεση σε γαμήλιο πάρτι το 2008 στην Νανγκαχάρ με 47 νεκρούς, μεταξύ των οποίων και η νύφη; Εάν οι Αμερικανοί δεν το θυμούνται, οι Αφγανοί δεν το ξεχνούν».

Θυμάται το 2003 όταν ήταν στο Αφγανιστάν, δύο χρόνια μετά την αποχώρηση των Ταλιμπάν. «Υπήρχε στην ατμόσφαιρα μεγάλη αισιοδοξία για τα βήματα που είχαμε κάνει προς τη δημοκρατία – την ισότητα των φύλων, τα δικαιώματα για τα κορίτσια και τις γυναίκες, τη συμμετοχή όλων σε μια ανοιχτή και αντιπροσωπευτική πολιτική διαδικασία. Με τα χρόνια κόπηκαν τα φτερά μας, αλλά τουλάχιστον ελπίζαμε σε μια δημοκρατία με συμβιβασμούς, με διαφθορά και άλλα θέματα κακοδιαχείρισης. Φαινόταν ότι είμαστε ασφαλείς. Ελπίζαμε. Οχι τώρα πια».

Τα βιβλία του, λέει, «είναι ιστορίες. Γραμμένες από τη σκοπιά κάποιου που ζει στην εξορία, από τη δεκαετία του ’80. «Ο Σαλμάν Ρούσντι ανέφερε ότι η άποψη ενός εξόριστου για την πατρίδα του φτιάχνεται πάντα μέσα από έναν σπασμένο καθρέφτη και αυτό ισχύει και για μένα. Αν θέλει κάποιος να μάθει για το Αφγανιστάν, ας μη διαβάσει τα βιβλία μου. Ας διαβάσει βιβλία Iστορίας».

Μπορεί να λείπει χρόνια, όμως έχει άποψη και «βαθιά συναισθηματική σύνδεση με τους ανθρώπους στο Αφγανιστάν, με τη γη, με την κουλτούρα, με την ιστορία και την κληρονομιά. Τα βιβλία μου δίνουν μικρές πινελιές για το τι είναι η χώρα μου, πέραν της ιστορίας που βλέπουμε στα ΜΜΕ ότι στο Αφγανιστάν υπάρχουν τρομοκράτες, λαθρεμπόριο οπίου και αέναοι κύκλοι πολέμου». Το Αφγανιστάν είναι πολύ περισσότερα, τονίζει. «Είναι μια όμορφη χώρα με ωραίους, ταπεινούς, ευγενικούς, φιλόξενους και γοητευτικούς ανθρώπους. Οσοι μας επισκέπτονται το διαπιστώνουν. Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο μέρος. Ομορφη γη, όμορφοι άνθρωποι. Από τη στιγμή που θα έρθεις σε επαφή μαζί τους, που θα πιείτε τσάι και θα συζητήσετε για τη ζωή, οι τραγωδίες και όλα όσα βλέπετε στην τηλεόραση παίρνουν άλλη διάσταση. Γίνονται προσωπικά και πολύ, πολύ οδυνηρά».

Μαζί με τη θλίψη δεν κρύβει και την οργή του. «Πολλοί, πολλοί Αφγανοί πίστεψαν τα λόγια των Αμερικανών. Ταυτίστηκαν με τους αμερικανικούς στόχους, με τις αμερικανικές πρωτοβουλίες, παρότι γνώριζαν πως αυτό θα τους κάνει στόχους στα μάτια των Ταλιμπάν. Το έκαναν όμως, με την ελπίδα ενός καλύτερου μέλλοντος για τη χώρα, ενός καλύτερου μέλλοντος για τα παιδιά τους, με την ελπίδα ότι η χώρα θα γίνει πιο σταθερή και πιο ειρηνική, πιο αντιπροσωπευτική για όλους τους τομείς της αφγανικής κοινωνίας. Ηταν απίστευτα γενναίοι στην επιλογή τους αυτή».

Κάνει έκκληση στους αμερικανούς πολίτες. «Θα ήθελα να απευθυνθείτε στους βουλευτές και τους γερουσιαστές σας, στους ηγέτες σας και να πείτε: Εχουμε ηθική υποχρέωση σε αυτούς τους ανθρώπους, να τους απομακρύνουμε από εκεί. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να δολοφονηθούν οι εταίροι μας – έτσι όπως αποκαλούν τους Αφγανούς οι Αμερικανοί εδώ και 20 χρόνια. Να μπουν στη φυλακή, να ξυλοκοπηθούν, να βασανισθούν και να εκτελεστούν τώρα που εμείς φεύγουμε. Εχουν ηθική υποχρέωση».