Ενα πικρό τέλος

Τη δεκαετία του ’80 ήταν ανερχόμενο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, με έξυπνο βλέμμα και άποψη, που βρισκόταν σε προνομιακή θέση, εξ απορρήτων του Ανδρέα Παπανδρέου. Τη δεκαετία του ’90, αν τα πράγματα είχαν πάει ένα τσακ διαφορετικά, θα μπορούσε να είναι ο επόμενος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και πρωθυπουργός της χώρας στη θέση του Κώστα Σημίτη – συμβιβάστηκε όμως στη διόλου ευκαταφρόνητη θέση του Νο 2, με ισχυρό πυρήνα και επιρροή ακόμα και στο ΠΑΣΟΚ των αρχών του 21ου αιώνα. Μετά ήρθαν τα σκάνδαλα για τα εξοπλιστικά: το όνομά του συνδέθηκε με τη διαφθορά, την οικονομική κρίση και τις αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτήν, καθώς συμβόλιζε την περίοδο που οι Ελληνες πολίτες ζούσαν πάνω από τις δυνατότητές τους. Εγινε ο πρώτος πολιτικός που μπήκε στη φυλακή για οικονομικά εγκλήματα, σηματοδοτώντας το τέλος της πρώτης εποχής της Μεταπολίτευσης και την αρχή της επόμενης. Οποια άποψη κι αν έχει κανείς για τον Ακη Τσοχατζόπουλο, ένα είναι βέβαιο: η πορεία του, από την αρχή μέχρι το τέλος, αποτελεί κομμάτι της μεταπολιτευτικής ιστορίας της χώρας.

Ο Τσοχατζόπουλος πέθανε σε ηλικία 82 ετών, από ανακοπή καρδιάς, σε ιδιωτικό θεραπευτήριο. Για πολλά χρόνια ταλαιπωρήθηκε από προβλήματα υγείας, που επιδεινώθηκαν την περίοδο που βρισκόταν στη φυλακή. Στα πρώτα του βήματα, ωστόσο, τίποτα δεν προδιέγραφε το τέλος. Ο Τσοχατζόπουλος γεννήθηκε το 1939, μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Πολυτεχνείο, έζησε και εργάστηκε για πολλά χρόνια στη Γερμανία. Εκεί γνώρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου και την περίοδο της χούντας μπήκε στον αντιστασιακό αγώνα μέσα από το ΠΑΚ. Ηταν ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ, ο πρώτος γραμματέας του Κινήματος και εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής στη μεγάλη νίκη του 1981. Εως το 1995, όταν λειτουργούσε πια ως αναπληρωτής πρωθυπουργός, βρισκόταν στην πιο κλειστή ομάδα του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ και θεωρούνταν ένας από τους ανθρώπους που τον επηρέαζαν πιο πολύ απ’ μόλους.

Η στενή του σχέση με τον Παπανδρέου σχεδόν προδιέγραφε το μέλλον του. Κανείς δεν εξεπλάγη όταν, μετά την παραίτηση του Παπανδρέου το 1996 για λόγους υγείας, έθεσε υποψηφιότητα για την πρωθυπουργία στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ. Η ήττα του εκεί, παρά την πρώτη ισοπαλία, προανήγγειλε και την ήττα του στο ιστορικό 4ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, λίγες μέρες μετά τον θάνατο του ιδρυτή του Κινήματος. Παρ’ όλα αυτά η διαφορά ήταν μικρή – και ο Τσοχατζόπουλος κράτησε κύρος και θέση στον πασοκικό μηχανισμό, άλλαξε υπουργικές θέσεις και έμεινε γνωστός για την πολυσυζητημένη θητεία του στο υπουργείο Αμυνας και για τον υπερπολυτελή γάμο του στο Παρίσι, το 2004, που οδήγησε σε σκληρή πολιτική αντιπαράθεση με την αντιπολίτευση. Εμεινε βουλευτής μέχρι το 2007, όταν απέτυχε να εκλεγεί. Στις εκλογές του 2009 δεν κατέβηκε υποψήφιος, ενώ δύο χρόνια μετά, στην αρχή της κρίσης, διαγράφηκε οριστικά από το ΠΑΣΟΚ – η σύγκρουση με τους βουλευτές του Κινήματος ξεκίνησε όταν υπερψήφισαν τη σύσταση προκαταρκτικής επιτροπής εναντίον του. Τα πρώτα δημοσιεύματα είχαν ξεκινήσει το 2010, για το σπίτι της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, που αγοράστηκε σε εξωφρενική τιμή από offshore. Το σκάνδαλο της Siemens και το σκάνδαλο των υποβρυχίων οδήγησε τη Βουλή στην άσκηση ποινικής δίωξης – ο ίδιος ωστόσο αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες και μίλησε για πολιτική σκευωρία.

Το ένταλμα εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2012, λίγο πριν από τις διπλές εκλογές και ο άλλοτε ισχυρός άνδρας προφυλακίστηκε λίγες μέρες μετά – πολλοί πίστεψαν ότι η εικόνα του με τις χειροπέδες ενίσχυσε το αφήγημα του ΣΥΡΙΖΑ, που ζητούσε αλλαγή του πολιτικού συστήματος, με το κόμμα να κερδίζει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης για πρώτη φορά στην ιστορία του, στέλνοντας το ΠΑΣΟΚ στην τρίτη θέση. Η υπόθεσή του απασχολούσε τότε συχνά πυκνά τα δελτία ειδήσεων και το 2013 καταδικάστηκε πρωτόδικα. Ακολούθησαν μέλη της οικογένειάς του, όπως η δεύτερη σύζυγός του, Βίκυ Σταμάτη.

Αποφυλακίστηκε την άνοιξη 2017, όταν το όνομά του αποτελούσε πια παράδειγμα προς αποφυγή – ο ίδιος κατηγορούσε τους πρώην πρωθυπουργούς του ΠΑΣΟΚ γιατί «σε συνεργασία με ελληνικές και ξένες υπηρεσίες, παρέδωσαν τη χώρα στους ξένους και τους δανειστές». Επέστρεψε στη φυλακή λίγους μήνες μετά, για να βγει οριστικά μέσα στην πανδημία. Μέχρι το τέλος, επέμενε πως η δίωξή του ήταν πολιτική. Δεν παραδέχτηκε τις κατηγορίες εναντίον του. «Ο Ακης Τσοχατζόπουλος υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ. Συμμετείχε σε κορυφαίες κυβερνητικές και κομματικές θέσεις.

Είναι γνωστό όμως, ότι εδώ και πολλά χρόνια το ΠΑΣΟΚ είχε διαχωρίσει – με βάση τις αρχές και τις αξίες του – πλήρως και ριζικά τη θέση του απέναντί του. Συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους οικείους του», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το γραφείο Τύπου του ΠΑΣΟΚ.

Η ιστορία του Τσοχατζόπουλου, η άνοδος και η πτώση του, τον κατέστησαν μια από τις πιο πολυσυζητημένες πολιτικές μορφές της Μεταπολίτευσης – και όχι για τους λόγους που θα ήθελε. Δεν φρόντισε για την υστεροφημία του, ενώ παλιοί του σύντροφοι δεν ήξεραν πώς να νιώσουν όταν άκουσαν την είδηση για τον θάνατό του. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η παρουσία του συνδέθηκε αναπόσπαστα με το παρελθόν του κόμματός του, σφραγίζοντας την πλευρά για την οποία έκανε την περισσότερη αυτοκριτική. Εφτασε από το ζενίθ στο ναδίρ, γρήγορα και απότομα. Πέταξε πολύ κοντά στον ήλιο – και ίσως αυτό φταίει που κάηκαν τα φτερά του.