Επιτελικό κράτος: τώρα στα θεμέλια

Η ουσία των κοινοβουλευτικών συζητήσεων μεταξύ αρχηγών βρίσκεται στην αρχική τοποθέτησή τους. Τότε μπορεί ο πολίτης να μετρήσει το πολιτικό βάρος καθενός και να μορφώσει γνώμη κατά πόσον παραμένει ισχυρή η επιλογή της ψήφου του. Δυστυχώς, στη δευτερολογία επικρατεί μια περισσότερο επιφανειακή, συχνά και προσωπική, αντιπαράθεση. Ιδιαίτερα όταν ο Πρωθυπουργός, που έχει δημοκρατικό καθήκον να «απολογηθεί», υποχρεούται να ανασκευάζει εσκεμμένες ανακρίβειες γεγονότων, παραποίηση στοιχείων, υβριστικά υπονοούμενα και προκλητική οίηση επί πεπραγμένων.

Εκτός από την απαραίτητη «συγγνώμη» της κυβέρνησης, βρήκα σημαντική την πολύ προσωπική σκέψη του Μητσοτάκη, την οποία μάλιστα διατύπωσε κατά την ανταπάντησή του: «Εβαλα τον πήχη ψηλά, βάλαμε τον πήχη ψηλά και με θάρρος λέμε ότι παρά την προσπάθεια την οποία κάναμε φέτος το καλοκαίρι, στο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος περάσαμε κάτω από τον πήχη που βάλαμε εμείς».

Παραδέχθηκε ο Πρωθυπουργός ότι το κράτος που έχουμε δεν είναι ούτε για τα πολλά ούτε για τα δύσκολα. Οπως άλλωστε ορθολογικά και με ειλικρίνεια, που δεν εκδήλωσε ποτέ ο πρώην πρωθυπουργός, ο Μητσοτάκης εντόπισε ως σημείο καμπής της μάχης με τις πυρκαγιές τη δεύτερη, προφανώς απαράδεκτη, φωτιά στη Βαρυμπόπη και στο Κτήμα Τατοΐου. Τότε «λύγισε» ο μηχανισμός πυρόσβεσης, επιτρέποντας στην ήδη μεγάλη δασική φωτιά της Βόρειας Εύβοιας να επεκταθεί.

Λύγισε όμως και το επιτελικό κράτος. Ο,τι και να έκανε «από πάνω» δεν δούλευε «στα κάτω». Αποδείχθηκε με τον χειρότερο τρόπο ότι η πρόληψη, δηλαδή η προετοιμασία μας έναντι της εξαιρετικά υψηλής πιθανότητας μεγα-πυρκαγιών, είναι ανεπαρκής. Στο Τατόι είχε γίνει πολλή δουλειά καθαρισμών από το επιτελικό κράτος, αλλά η φωτιά ξεκίνησε μέσα στον οικισμό, ο οποίος ήταν πάντοτε μια τεράστια βόμβα, και βγήκε απ’ αυτόν επειδή δεν υπάρχει περιμετρική ζώνη ασφάλειας. Στη Β. Εύβοια ξεκίνησε κάπου και επεκτάθηκε παντού επειδή το εκεί κράτος, που είναι τα δασαρχεία, η περιφέρεια και οι δύο δήμοι (οκτώ παλαιότερα) ούτε που έχουν καταλάβει την αξία της επιτελικής οργάνωσης ούτε τους έχει, μέχρι σήμερα, επιβληθεί η επιτελική αναδιοργάνωσή τους. Ούτε το σχέδιο «Καποδίστριας» ούτε ο «Καλλικράτης» ανέβασαν το επίπεδο, πιθανόν μάλιστα κάπου να έκαναν τα πράγματα χειρότερα.

Πιστεύω ότι ο Πρωθυπουργός οφείλει να επεκτείνει στη βάση της πυραμίδας την ορθή αντίληψη που έχει για την επιτελική λειτουργία στην κορυφή του κράτους. Το επιτελικό κράτος δεν μπορεί να τελειώνει στα όρια του αθηναϊκού δακτυλίου. Χωρίς γερά θεμέλια οι υπερκατασκευές θα είναι ασταθείς. Χαρακτηριστικά, ο περιφερειάρχης Σπανός δεν είναι σε θέση να καταλάβει ότι βρίσκεται σε μια πολύ υψηλή κρατική θέση ευθύνης και, επομένως, οφείλει να μετρά τα λόγια του, αφήνοντας στους δημοσιογράφους τη μεταφορά της πονεμένης διαπίστωσης καθενός κατοίκου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης οφείλει να κλείσει τα αφτιά του στην υποκριτική κριτική του επιτελικού θιάσου Τσίπρα και να ζητήσει από τον υπουργό Εσωτερικών τη διάδοση του επιτελικού μοντέλου. Μπορεί να χρειαστεί κάποιος «αυταρχισμός», αλλά, μην ξεχνάτε ότι διαφορετικά θα συνεχίσουμε να κλαίμε πάνω στις στάχτες.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος