Ο άγνωστος γραφίστας του μοντέρνου κινηματογράφου

Το 1962 αμείφθηκε με 300 δολάρια για ένα γραφικό που περιείχε δύο μηδενικά και ένα εφτάρι. Το σήμα του Τζέιμς Μποντ δέχθηκε αρκετές τροποποιήσεις μέσα στα χρόνια, αλλά η βασική ιδέα έμεινε αναλλοίωτη. Ο Τζόζεφ «Τζο» Κάροφ, ωστόσο, που χθες συμπλήρωσε τα 100 χρόνια ζωής, δεν κατοχύρωσε ποτέ τη σύλληψη του logo. Οταν έστειλε μία επιστολή στην παραγωγό των ταινιών Μπάρμπαρα Μπροκόλι, δεν έλαβε ποτέ καμία απάντηση. Κι έτσι, ένας από τους σχεδιαστές που εισήγαγαν τον μοντερνισμό στη νέα οπτική γλώσσα του παγκόσμιου κινηματογράφου παραμένει εν πολλοίς ένας από τους μεγάλους αγνώστους της τέχνης.

Στο σχέδιο μπήκε το 1948 όταν ως Τζόζεφ Καρόφ δημιούργησε το εξώφυλλο για το πρώτο βιβλίο του Νόρμαν Μέιλερ, «Οι νεκροί και οι γυμνοί». Το 1961 ήταν η σειρά για την αφίσα του «West side story», η οποία αποδίδεται λανθασμένα στον κορυφαίο Σολ Μπας, ο οποίος όντως δημιούργησε τους τίτλους αρχής της ταινίας. Η αφίσα κέρδισε τη μάχη με τον χρόνο, επειδή ο Κάροφ ήξερε τι έπρεπε να «αναγγείλει» – και όχι να διαφημίσει – προς το κοινό: τα μαύρα γράμματα σε κόκκινο φόντο, ο κόσμος του Hell’s Kitchen, εμπόδια, έξοδοι διαφυγής, κίνηση, χορός. «Αυτό είναι το σπουδαίο με αυτές τις εικόνες» γράφει στο σημείωμά του ο Γκέρχαρντ Μάτσιχ στη «Ζιντόιτσε Τσάιτουνγκ»: «Ανοίγει προοπτικές πέρα από το προφανές. Κάθε καλό γραφικό αγγίζει τους ανθρώπους πέρα από την πρώτη ματιά. Κάθε καλό γραφικό, όπως κάθε καλή ταινία και κάθε καλό βιβλίο, κινητοποιεί μια ολόκληρη ζώνη συναισθημάτων. Ετσι προέκυψε η αφίσα για το “West Side Story”: απηχούσε το κείμενο του Στίβεν Σόντζαϊμ, το βιβλίο του Αρθουρ Λόρεντς και τη μουσική του Λέοναρντ Μπερνστάιν».

Από το γραφείο του J. Caroff Associates – το οποίο ίδρυσε το 1965 – προέκυψαν επίσης τα εικαστικά για τις ταινίες «Καμπαρέ», «Το τελευταίο τανγκό στο Παρίσι», «Ζέλιγκ». Δικοί του, εξάλλου, είναι και οι τίτλοι αρχής στον «Τελευταίο πειρασμό» του Μάρτιν Σκορσέζε, όπως και στον «Θάνατο του εμποράκου» του Φόλκερ Σλέντορφ.

Ο Τζο Κάροφ γεννήθηκε στο Λίντεν του Νιου Τζέρσεϊ από εβραίους μετανάστες της Λευκορωσίας. Ως μαθητής ακόμη δούλεψε βοηθός στο στούντιο του γάλλου σχεδιαστή πόστερ Ζαν Καρλί στο Μανχάταν. Υστερα από σταδιοδρομία έξι δεκαετιών σταμάτησε την ενασχόληση με το σχέδιο το 2006 για να αφιερωθεί στη ζωγραφική. Μετά την επιστροφή από τη στρατιωτική θητεία του (στο Μόλσγουορθ της Βρετανίας) μπήκε στον χώρο του κινηματογράφου και της γραφιστικής. Σήμερα ζει στη Νέα Υόρκη με τη γυναίκα του Φίλις διευθύνοντας το Ιδρυμα Phyllis and Joseph Caroff Foundation, μέσω του οποίου οργανώνουν υποτροφίες για σπουδαστές στον τομέα της Ψυχικής Υγείας.