Νικητές ή ηττημένοι, οι βασικοί πρωταγωνιστές της αφγανικής σύγκρουσης

Νικητές ή ηττημένοι, οι κεντρικές φιγούρες στην αφγανική σύγκρουση βρίσκονται στην πολιτική ζωή επί δεκαετίες. Είναι τα πρόσωπα της καταστροφής του αφγανικού κράτους ή τα πρόσωπα που ηγούνται των ισλαμιστών, 20 χρόνια μετά την αμερικανική επέμβαση και την ανατροπή του καθεστώτος των Ταλιμπάν.

Ασράφ Γάνι
Ο ξεπερασμένος πρόεδρος
Η τελευταία του κίνηση πριν εγκαταλείψει τη χώρα ήταν να αφήσει τα κλειδιά του προεδρικού μεγάρου στους Ταλιμπάν. Ο Ασράφ Γάνι, γιος οικογένειας Παστούν που κυβερνά το Αφγανιστάν από το 2014, είναι ένας τεχνοκράτης που έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εφυγε από το Αφγανιστάν πριν από τον πόλεμο με τους Σοβιετικούς και δεν επέστρεψε στη χώρα παρά το 2001, πριν γίνει υπουργός υπό τον πρώην πρόεδρο Καρζάι. Για να αλλάξει την εικόνα εκείνου που ζούσε πολύ καιρό στο εξωτερικό και να κερδίσει τις εκλογές, άφησε μούσι και αντάλλαξε τα δυτικά κοστούμια με το παραδοσιακό salwar-kameez. Ο λόγος του είναι τεχνοκρατικός, σύγχρονος και μεταρρυθμιστικός. Στις εκλογές που επέβλεψε σημειώθηκε μαζική νοθεία ενώ η διακυβέρνησή του επικρίνεται για κατάχρηση εξουσίας. Μέχρι το τέλος, αρνήθηκε να παραιτηθεί παρά την ολοένα και πιο γοργή προέλαση των Ταλιμπάν.

Χαϊμπατουλάχ Ακουντζάντα
Επικεφαλής θεολόγος των Ταλιμπάν
Επικεφαλής των Ταλιμπάν σε αυτή την ξέφρενη στρατιωτική ανακατάληψη δεν είναι ένας μαχητής αλλά ένας λόγιος. Θεολόγος όπως και ο πατέρας του, ο μουλάς Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα ηγήθηκε των Ταλιμπάν τον Μάιο του 2016 μετά τον θάνατο του προ κατόχου του, Μανσούρ, από επίθεση με drone. Κι αυτός της φυλής Παστούν από την Κανταχάρ, είχε παίξει σημαντικό ρόλο στο καθεστώς των Ταλιμπάν στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ως ανώτερος δικαστής των ισλαμικών δικαστηρίων. Είναι επίσης, πιθανώς, ο συντάκτης πολλών από τους φετφάδες που εκδόθηκαν εκείνη την εποχή. Από τότε που ανέλαβε την ηγεσία, ο 60χρονος Ακουντζάντα παραμένει χαμηλών τόνων, και στέλνει βίντεο με μηνύματα μόνο στις μουσουλμανικές γιορτές. Κατά τις πιο πρόσφατες διαπραγματεύσεις με την Καμπούλ, ήταν μάλλον ο μουλάς Μπαραντάρ, συνιδρυτής των Ταλιμπάν, εκείνος που είχε εμπλακεί.

Ζαλμάι Χαλιλζάντ
Ο αμερικανός διαπραγματευτής
Για περισσότερα από είκοσι χρόνια ήταν η βασική φυσιογνωμία στην αμερικανική αφγανική πολιτική. Ο Ζαλμάι Χαλιλζάντ, ένας Παστούν που γεννήθηκε στο Μαζάρ-Σαρίφ το 1951 και πολιτογραφήθηκε Αμερικανός το 1984, στη διάρκεια της σοβιετικής εισβολής διετέλεσε σύμβουλος στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όπου συνέβαλε στην πολιτική υποστήριξης των μουτζαχεντίν. Κοντά σε νεοσυντηρητικούς κύκλους, διορίστηκε από τον Τζορτζ Μπους ως ειδικός απεσταλμένος στο Αφγανιστάν το 2001 και δύο χρόνια αργότερα προήχθη σε πρεσβευτή στην Καμπούλ. Από το 2020 είναι ο αρχιτέκτονας της συμφωνίας της Ντόχα, η οποία σφράγισε την αποχώρηση των ΗΠΑ. Για να προστατεύσει τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον, θεωρείται από τους συμπατριώτες του ότι ξεπούλησε εκείνα της πατρίδας του ανοίγοντας τον δρόμο για την κατάληψη του Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν, με αντάλλαγμα την υπόσχεση ότι δεν θα φιλοξενεί πλέον τρομοκρατικές ομάδες.

Ισμαήλ Χαν
Ο γηραιός πολέμαρχος
Το «Λιοντάρι της Χεράτ» παραδόθηκε την Παρασκευή. Σε βίντεο που γυρίστηκε από τους Ταλιμπάν, ο Ισμαήλ Χαν ψέλλισε μερικές φράσεις: «[Οι Ταλιμπάν] πρέπει να συμπεριφέρονται στους ανθρώπους καλά και οι άνθρωποι να έχουν καλά συναισθήματα απέναντί ​​τους ώστε να μπορούν να ζήσουν καλά μαζί». Επί δεκαετίες, ωστόσο, ο Τατζίκος πολέμησε εναντίον των ισλαμιστών. Λοχαγός στον αφγανικό στρατό το 1979 κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εισβολής, έγινε γνωστός κατά τη διάρκεια της αντίστασης στο πλευρό των μουτζαχεντίν και εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους πολέμαρχους του Αφγανιστάν, κυρίαρχος της Χεράτ και των δυτικών περιοχών της χώρας. Παρότι είχε αποσυρθεί, επέστρεψε στην πρώτη γραμμή στα 75 του, με τους μαχητές του τον περασμένο μήνα να έχουν ήδη αναδείξει τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η αντίστασή του δεν θα διαρκέσει.

Ατα Μοχάµεντ Νουρ
Ο ισχυρός άνδρας του Βορρά
Η πόλη Μαζάρ-ι-Σαρίφ, που ήταν εδώ και καιρό καιρό το προπύργιό του, έπεσε σχεδόν χωρίς μάχη το Σάββατο και ο Νουρ κατέφυγε στο γειτονικό Ουζμπεκιστάν, καταγγέλλοντας ένα «ύπουλο σχέδιο». Πριν από είκοσι χρόνια, ο τατζίκος πολέμαρχος, σημαντικός παίκτης στους εσωτερικούς πολέμους της δεκαετίας του 1990, εισήλθε στη βόρεια εμπορική πόλη ως απελευθερωτής, διώχνοντας τους Ταλιμπάν με αμερικανική βοήθεια. Εκτοτε έγινε ένας από τους πλουσιότερους άνδρες στο Αφγανιστάν, απέκτησε προεδρικές φιλοδοξίες και πυροδότησε διαμάχες με την Καμπούλ. Τον Ιούνιο είχε καλέσει μάταια σε «εθνική κινητοποίηση» ενάντια στην ταχεία προέλαση των Ταλιμπάν και στη συνέχεια υποσχέθηκε ότι θα αντισταθεί «μέχρι την τελευταία ρανίδα του αίματός του». Ομως επέλεξε να διαφύγει, κάτι που μπορεί να σημαίνει και το τέλος των τοπικών πολέμαρχων.