Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, πολιτική προστασία και κοινοτικοί πόροι

Η χώρα μας δοκιμάστηκε σκληρά από τις πυρκαγιές. Η εκτίμηση του κόστους, η έγκαιρη αποζημίωση των πληγέντων και η αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος προχωρούν με ταχείς ρυθμούς. Κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα πρέπει να σημειώσουμε πως η αποτελεσματική διαχείριση φυσικών καταστροφών αυτού του είδους και έκτασης προϋποθέτουν τον σχεδιασμό και την εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών για την επιτυχή προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη θωράκιση του συστήματος πολιτικής προστασίας.

Η κλιματική κρίση επιβάλει νέες προτεραιότητες, όπως κατέδειξε η πρόσφατη Διακυβερνητική Εκθεση του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή. Οι κλιματικές συνθήκες (υψηλή θερμοκρασία, υγρασία, ταχύτητα ανέμου) επιδρούν στην ένταση και την έκταση των πυρκαγιών και η Ελλάδα πρόκειται να επηρεαστεί ευθέως από τις περιβαλλοντικές αλλαγές. Εκτιμάται ότι στα επόμενα χρόνια θα πολλαπλασιαστούν οι μέρες αυξημένου κινδύνου πυρκαγιών στη νότια Ευρώπη (European wildfire danger and vulnerability in a changing climate, European Commission, 2020). Στα πρόσφατα χρόνια μάλιστα, οι δασικές πυρκαγιές στις χώρες της Ελλάδας, της Γαλλίας, της Πορτογαλίας, της Ισπανίας και της Ιταλίας αντιστοιχούσαν στο 85% των συνολικών καμένων εκτάσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι κρίσιμο να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα του κοινωνικού και οικονομικού πόρου που αποτελεί το φυσικό περιβάλλον και ειδικότερα η βιοποικιλότητα και τα δασικά οικοσυστήματα. Μόλις πρόσφατα η Επιτροπή προχώρησε στην ανακοίνωση της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Δάση με ορίζοντα το 2030, ενώ προηγήθηκε η Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030.

Η Πολιτική Συνοχής ενισχύει με σημαντικούς πόρους δράσεις για την κλιματική προσαρμογή και τη διαχείριση κρίσεων. Αυτοί οι πόροι ενσωματώνονται σε εθνικά σχέδια δράσης που αποτελούν αναγκαίους πρόσφορους όρους προκειμένου να μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία. Το νέο Εταιρικό Σύμφωνο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) 2021-2027, το οποίο πρόσφατα εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προβλέπει αυξημένους πόρους για τους παραπάνω στόχους. Ειδικότερα:

Προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Στον Στόχο Πολιτικής για την «Πιο πράσινη Ευρώπη», αθροιστικά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής εκτιμάται να συνεισφέρουν περίπου 5,5 δισ. ευρώ (σε όρους κοινοτικής συνδρομής) για «πράσινες» δράσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, με κατ’ ελάχιστον 1,5 δισ. ευρώ από το ποσό αυτό να αφορά στη βιοποικιλότητα. Σημειώνεται ότι η χώρα μας διαθέτει, ήδη εγκεκριμένο από την Επιτροπή, πλαίσιο δράσεων για τη βιοποικιλότητα (περιοχές NATURA 2000), ενώ επικαιροποιείται η Εθνική Στρατηγική για την Κλιματική Αλλαγή (ΕΣΠΚΑ) με την εξειδίκευση των περιφερειακών σχεδίων καθώς και η τομεακή εξειδίκευση της Στρατηγικής για τα Δάση.

Πολιτική Προστασία. Δημιουργείται διακριτό Πρόγραμμα για την Πολιτική Προστασία, δεσμεύοντας συνολικούς πόρους ύψους 714 εκατομμυρίων ευρώ, για τη χρηματοδότηση δράσεων που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν την προμήθεια εναέριων και πλωτών μέσων και αναβάθμιση εξοπλισμού. Ταυτόχρονα εκπονείται, και ολοκληρώνεται σύντομα, το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Κινδύνων και Καταστροφών.

Συμπληρωματικά με τις άλλες διαθέσιμες κοινοτικές πηγές χρηματοδότησης (Ταμείο Ανάκαμψης – Σχέδιο Ελλάδα 2.0 και Κοινή Αγροτική Πολιτική) καθώς και με το νέο πλαίσιο διαχείρισης του εθνικού ΠΔΕ (δημιουργία αποθεματικού φυσικών καταστροφών) προχωρούμε στη διαμόρφωση του κατάλληλου πλαισίου ώστε στα επόμενα χρόνια να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης διασφαλίζοντας ένα βιώσιμο μέλλον για όλους μας.

Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ στο υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων