«1917» εναντίον «Star Wars»

Η πανδημία του κορωνοϊού άφησε βαθιά τραύματα στην κινηματογραφική βιομηχανία την περασμένη χρονιά. Αυτό αποτυπώνεται στην ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Οπτικοακουστικού Παρατηρητηρίου που παρουσιάστηκε πριν από λίγες εβδομάδες με αφορμή το Φεστιβάλ των Καννών. Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη αναφορά, το Βox Office σε Ευρώπη και Ηνωμένο Βασίλειο έπεσε δραματικά από τα 7,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισπράξεις το 2019 σε μόλις 2,1 δισ. το 2020, κάνοντας ελεύθερη πτώση 70,4%.

Η βασική αιτία αυτής της δραματικής αλλά αναμενόμενης εξέλιξης για τη βιομηχανία ήταν φυσικά η υγειονομική κρίση. Λόγω των μέτρων για τον περιορισμό του ιού, οι αίθουσες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση αναγκάστηκαν να βάλουν λουκέτο τον Μάρτιο του 2020. Οταν τα μέτρα χαλάρωσαν και τους επιτράπηκε να ανοίξουν ξανά στα μέσα Μαΐου ή τις αρχές Ιουνίου, η μειωμένη πληρότητα που τους επιβλήθηκε για λόγους δημόσιας υγείας δεν τους επέτρεψε να ανακάμψουν. Η χαριστική βολή ήρθε με το νέο lockdown στα τέλη του φθινοπώρου, παρέα με το δεύτερο κύμα της πανδημίας, όπου οι κινηματογράφοι έκλεισαν ξανά τις πόρτες τους. Την ήδη άσχημη επίδοση του χώρου επιδείνωσαν βέβαια και οι αναβολές της πρεμιέρας πολλών από τα πιο αναμενόμενα blockbusters που επαναπρογραμματίστηκαν για αργότερα είτε παρέλειψαν εντελώς το κινηματογραφικό σκέλος και βγήκαν σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες.

Ολοι αυτοί οι παράγοντες συνέβαλαν στην κατάρρευση, ουσιαστικά, της κινηματογραφικής βιομηχανίας μέσα στο 2020, όπου οι αίθουσες σε Ευρώπη και Ηνωμένο Βασίλειο έκοψαν συνολικά 300 εκατομμύρια εισιτήρια, τη στιγμή που το 2019 είχαν ένα δισεκατομμύριο. Η μέση τιμή των εισιτηρίων, αν και παρέμεινε σταθερή στα 7,1 ευρώ, δεν βοήθησε στη διάσωση των εσόδων του κλάδου. Μολονότι η πτώση των εσόδων ήταν σημαντική σε όλη την ευρωπαϊκή ζώνη, σε κάποιες χώρες η καταστροφή ήταν μεγαλύτερη. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, ήταν 79%, στη Ρουμανία 77%, στη Σλοβενία 76%, στην Πορτογαλία 76%, στην Ιρλανδία 75%. Εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε μείωση 75%, η Νορβηγία 57,5%, η Ρωσία 59,5% και η Ισλανδία 59,9%.

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Εξίσου μεγάλη ήταν η ζημιά και στη χώρα μας, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε στο Παρατηρητήριο το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Η συρρίκνωση των εσόδων ήταν της τάξης του 67,3% το 2020. Τα 61 εκατομμύρια ευρώ του 2019 έγιναν 19,19 την περυσινή χρονιά. Αντίστοιχα, οι ελληνικές αίθουσες έκοψαν το 2020 μόλις 3,1 εκατομμύρια εισιτήρια, ενώ το 2019 9,5 εκατ., μείωση ύψους 67,3%. Οι χώρες που κατέγραψαν τις μικρότερες απώλειες ήταν η Δανία 44%, η Εσθονία 51%, η Φινλανδία 54% και η Ολλανδία 56%.

Ακόμα και σε ένα τόσο δυσοίωνο περιβάλλον, ωστόσο, υπήρξαν κάποιες ταινίες που έκαναν καλή πορεία στις αίθουσες, κερδίζοντας το ενδιαφέρον των θεατών. Οι αμερικανικές παραγωγές ήταν αυτές που μονοπώλησαν το κοινό, αφού στη λίστα με τις 20 πιο εμπορικές ταινίες σε Ευρωπαϊκή Ενωση και Ηνωμένο Βασίλειο, κατέλαβαν 17 θέσεις. Χαρακτηριστικό, βέβαια, είναι ότι πρόκειται για φιλμ που κυκλοφόρησαν στα τέλη του 2019, συνεχίζοντας τις καλές επιδόσεις τους και στις αρχές του 2020 ή έκαναν πρεμιέρα πριν από το lockdown του Μαρτίου. Μόλις δύο ταινίες της λίστας βγήκαν την υπόλοιπη χρονιά, και είναι τα «Tenet» και «After we collided». Το δεύτερο μισό του 2020 στον κινηματογράφο, όμως, χαρακτηρίστηκε από την έλλειψη αμερικανικών παραγωγών, ενώ ακόμα και τα best sellers της υπόλοιπης αγοράς έκοψαν πολύ λιγότερα εισιτήρια απ’ ό,τι συνήθως.

Η πιο επιτυχημένη, λοιπόν, ταινία του 2020 ήταν το «1917» του Σαμ Μέντες που βγήκε σε 26 χώρες και έκοψε 15.643.104 εισιτήρια. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το «Tenet» του Κρίστοφερ Νόλαν με 11.577.608 εισιτήρια, ενώ την τριάδα συμπλήρωσε το «Bad Boys for life» των Αντίλ Ελ Αρμπί και Μπιλάλ Φαλάχ. Το συνηθισμένο σε πρωτιές «Star Wars», με την ταινία «Skywalker, η Ανοδος» βρέθηκε μόλις στην έβδομη θέση, με 7.314.897 εισιτήρια.

ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΣΙΚΟΥΕΛ. Ενα ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως, σε αντίθεση με τα προηγούμενα χρόνια, το 2020 κυκλοφόρησαν λιγότερες ταινίες γνωστών franchise με μόλις επτά στη λίστα των τοπ 20 να είναι σίκουελ, πρίκουελ, spin-off ή reboot άλλων (το 2019 ήταν 18). Εκτός από το «1917», που ήταν ευρωπαϊκή παραγωγή, η ιταλική κωμωδία «Tolo Tolo» ήταν το έτερο φιλμ made in ΕΕ που μπήκε στη λίστα των 20 εμπορικότερων της χρονιάς με 6.674.872 εισιτήρια.

Η διαφορά μεταξύ ευρωπαϊκών και αμερικανικών ταινιών μπορεί να δικαιολογηθεί και από την πτώση της παραγωγής την περυσινή χρονιά. Συνολικά 1.403 φιλμ μυθοπλασίας βγήκαν από στούντιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου, μειωμένα κατά 30% σε σχέση με τα 2.007 του 2019. Παρότι στο πρώτο lockdown διακόπηκαν τα γυρίσματα λόγω των υγειονομικών πρωτοκόλλων, στο δεύτερο συνεχίστηκαν με αυστηρούς κανόνες ασφαλείας.