Το παζλ συμπληρώνεται, 22 χρόνια μετά

Τέλος στη μοίρα τους που δεν τους επέτρεπε να επιτελέσουν τον σκοπό για τον οποίο γεννήθηκαν, είτε επειδή θάφτηκαν για αιώνες κάτω από την ηφαιστειακή λάβα είτε επειδή για δεκαετίες έμειναν «θαμμένες» σε αποθήκες και εργαστήρια συντήρησης, οι τοιχογραφίες από το Ακρωτήρι της Θήρας, τα μοναδικά αυτά αριστουργήματα της προϊστορικής τέχνης, υποδέχονται πλέον τους επισκέπτες στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας. Τα παλαιότερα σωζόμενα ολοκληρωμένα έργα μεγάλης ζωγραφικής στην Ευρώπη συμπληρώνουν πλέον ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια του παζλ, που έλειπε από την παρουσίαση του αφηγήματος για το σπουδαίο αυτό κοσμοπολίτικο κέντρο του προϊστορικού Αιγαίου, στο πλέον εξειδικευμένο για τον χώρο μουσείο.

Ο νεαρός «Ψαράς» που κρατά από μια αρμαθιά ψάρια σε κάθε χέρι. Η ζωφόρος της νηοπομπής με τα πολεμικά ιστιοφόρα. Η τραυματισμένη στο πόδι «Λατρεύτρια», που έχει ακουμπήσει το αριστερό χέρι της στο μέτωπο για να εκφράσει τον πόνο, ενώ κρατώντας το τραυματισμένο πόδι με το δεξί δείχνει το αίτιο του πόνου. Οι διάσημες «Κροκοσυλλέκτριες» που αδειάζουν τα καλάθια τους σε μεγάλο πανέρι υπό το άγρυπνο βλέμμα της Πότνιας, της θεάς της φύσης. Οι σκηνές της τελετουργίας μύησης των εφήβων στον κόσμο των ενηλίκων. Είναι μερικές μόνο από τις συνολικά 28 τοιχογραφίες που προέρχονται από τη Δυτική Οικία και από την Ξεστή 3 – ένα ιδιωτικό και ένα δημόσιο κτίριο αντιστοίχως – και οι οποίες παρουσιάζονται για πρώτη φορά στους επισκέπτες όχι ως μεμονωμένοι πίνακες, αλλά ως ζωγραφικά σύνολα, όπως αρχικά είχαν σχεδιαστεί από τους προϊστορικούς καλλιτέχνες πριν από 4.500 χρόνια, χωρίς καμία απολύτως σκηνογραφική προσθήκη δίπλα σε μια ορατή παρακείμενη αποθήκη ευρημάτων.

«Ο μεγάλος αριθμός τοιχογραφιών που πλέον εκτίθεται επιτρέπει στους επισκέπτες να σχηματίσουν άποψη για τη μεγάλη ζωγραφική μέσα από σπάνια και διάσημα έργα τέχνης. Και είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι για πρώτη φορά ολόκληρα τα εικονογραφικά προγράμματα από τα δωμάτια των κτιρίων του Ακρωτηρίου προσφέρουν στον θεατή τη δυνατότητα να αντιληφθεί τη σύλληψη τόσο του ζωγράφου όσο και του παραγγελιοδότη» λέει στα «ΝΕΑ» ο προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρης Αθανασούλης, ο οποίος επισημαίνει μεταξύ άλλων ότι ήδη στο μικρό χρονικό διάστημα που άνοιξε η πτέρυγα με τις τοιχογραφίες όχι μόνο αυξήθηκε η προσέλευση του κοινού στο Μουσείο Προϊστορικής Θήρας, αλλά και οι επισκέπτες ξεκινούν την περιήγησή τους από τον συγκεκριμένο χώρο και έπειτα συνεχίζουν στις υπόλοιπες αίθουσες του μουσείου.

Διαβάζοντας τις παραπάνω γραμμές πολλοί ίσως θα απορήσουν, καθώς ορισμένες από αυτές τις τοιχογραφίες τις είχαν δει στις αίθουσες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, κάτι που όντως ίσχυε έως το 1999. Μετά τον καταστροφικό σεισμό του Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς ωστόσο και τις φθορές που προκάλεσε στο μεγαλύτερο μουσείο της χώρας, μεγάλο μέρος των τοιχογραφιών αυτών αποφασίστηκε να επιστρέψουν στον τόπο τους, τη Θήρα, ενώ μέρος τους εξακολουθεί να εκτίθεται στο αποκατεστημένο κτίριο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

ΣΕ ΑΠΟΘΗΚΕΣ. Στον δεύτερο εκθεσιακό χώρο του Μουσείου Προϊστορικής Θήρας, όπως μας εξηγεί ο κ. Αθανασούλης, όπου τώρα φιλοξενούνται οι τοιχογραφίες, είχαν ανακύψει ζητήματα διαχείρισης, η αντιμετώπιση των οποίων απαιτούσε χρόνο και χρήματα, με αποτέλεσμα εδώ και 22 χρόνια οι νωπογραφίες που είχαν μεταφερθεί από την Αθήνα να παραμένουν σε αποθήκες, ενώ εκείνες που με πολύ κόπο είχαν ανασυντεθεί στα εργαστήρια συντήρησης του αρχαιολογικού χώρου, στο Ακρωτήρι, να είναι εγκλωβισμένες επί τόπου, επίσης απρόσιτες για το κοινό. Η λύση ήρθε όταν πλέον αποφασίστηκε να αξιοποιηθεί ο χώρος χωρίς επιπλέον παρεμβάσεις.

«Το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού προσφέρει στη Σαντορίνη αυτό που δικαιωματικά τής ανήκει. Και δημιουργεί ένα γεγονός διεθνούς εμβέλειας» τόνισε μεταξύ άλλων η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη με αφορμή τα εγκαίνια της έκθεσης των τοιχογραφιών προ ημερών. Μια έκθεση που μας επιτρέπει «να συνειδητοποιήσουμε το υψηλότατο επίπεδο ζωής στο Ακρωτήρι, αλλά και τη μαγεία και την αισθητική αυτής της ζωγραφικής τέχνης 4.500 χρόνια πριν».