Βουλγαρία: το κομματικό σκηνικό σε μετάβαση

Τα πολιτικά κόμματα στη γειτονική χώρα συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, χωρίς ακόμη να είναι σαφές αν θα υπάρξει τελικά συμφωνία ή αντίθετα προσφυγή εκ νέου στις κάλπες. Η αβεβαιότητα οφείλεται τόσο στο αποτέλεσμα των εκλογών της 11ης Ιουλίου, όσο και στις «κόκκινες γραμμές» που έχουν θέσει τα τρία νέα κόμματα (το «Υπάρχει Τέτοιος Λαός», η «Δημοκρατική Βουλγαρία» και το «Βουλγαρία Ορθια! Εμείς Ερχόμαστε!») εναντίον της συνεργασίας με τα «συστημικά κόμματα» και ιδιαίτερα το GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ και το Κίνημα για τα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες (DPC).

Το κομματικό σκηνικό στη Βουλγαρία έχει εισέλθει ωστόσο σε μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων, όπως υπογραμμίζει η κοινοβουλευτική απήχηση των τριών νέων κομματικών σχηματισμών, η οποία άλλαξε τις πολιτικές ισορροπίες στη χώρα. Από τα παλαιότερα κοινοβουλευτικά κόμματα, το μέχρι πρόσφατα κυρίαρχο GERB βρίσκεται σε εκλογική πτώση: 32,7% το 2017, 25,8% τον Απρίλιο και 23,21% τον Ιούλιο. Παρά την πρόθεσή του να συνεχίσει να δίνει ένα «δυναμικό “παρών”», ο κ. Μπορίσοφ βρίσκεται ουσιαστικά στο τέλος της πολιτικής του καριέρας, με μειωμένη αξιοπιστία και αντιμέτωπος με βαριές κατηγορίες διαφθοράς και διαπλοκής. Με δεδομένη την απουσία κάποιας προσωπικότητας που θα μπορούσε να τον αντικαταστήσει, το GERB βρίσκεται στην ίδια θέση με αυτή του κόμματος NDSV του πρώην πρωθυπουργού Συμεών Σαξκομπουργκότσκι, που εξαφανίστηκε με την αποχώρηση του τελευταίου από την πολιτική. Το πιο ιστορικό από τα βουλγαρικά πολιτικά κόμματα, το BSP, αντιμετωπίζει μια βαθύτατη κρίση έχοντας καταγράψει το χειρότερό του εκλογικό αποτέλεσμα έπειτα από τις πρώτες μετα-κομμουνιστικές εκλογές του Ιουνίου 1990: μόλις 13,21%. Η εκλογική βάση του κόμματος συνεχίζει να περιορίζεται στις «προχωρημένες ηλικιακές ομάδες», με ορατό πλέον τον κίνδυνο της εκλογικής του συρρίκνωσης, αν δεν προχωρήσει σε ουσιαστικές προγραμματικές αλλαγές και ανανέωση της ηγετικής του ομάδας.

Ωστόσο και για το τρίτο από τα «κατεστημένα κόμματα», το DPC, αναδεικνύονται ερωτηματικά για τις επιπτώσεις της τρέχουσας συγκυρίας. Υπενθυμίζεται ότι για τα «αντισυστημικά κόμματα», το DPC και ιδιαίτερα ο ηγετικός του πυρήνας γύρω από τον ιδρυτή του κόμματος Αχμέτ Ντογκάν, αποτελούν μαζί με τον Μπόικο Μπορίσοφ το «επίκεντρο του συστήματος διαπλοκής» στη Βουλγαρία. Το DPC ωστόσο δεν είναι ένα ακόμη κοινοβουλευτικό κόμμα. Είναι ο κύριος πολιτικός εκφραστής του εθνοτικά τουρκικού πληθυσμού στη Βουλγαρία (που αριθμεί γύρω στις 600.000), σταθερά από τις πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές του 1990 μέχρι και σήμερα, έχοντας μάλιστα συμμετάσχει και σε κυβερνήσεις συνασπισμού (όπως την περίοδο 2001-2009). Το DPC θεωρείται στη Βουλγαρία ότι έχει συμβάλει τα μέγιστα στη διατήρηση της «εθνοτικής ειρήνης» στη χώρα, αποφεύγοντας για παράδειγμα την υιοθέτηση «αυτονομιστικών επιδιώξεων». Και επιπλέον πρόκειται για ένα κόμμα που διατήρησε την πολιτική του αυτονομία απέναντι στην Τουρκία, αντιμετωπίζοντας μάλιστα ανοιχτά την εχθρότητα κυβερνήσεων του AKP. Δύο φορές η Αγκυρα στήριξε τη δημιουργία νέων πολιτικών σχηματισμών στον χώρο της τουρκικής μειονότητας (το 2012 με την ίδρυση του κόμματος NPCD του Κασίμ Νταλ και το 2016 με την ίδρυση του DOCT του Λιούτβι Μεστάν) χωρίς ωστόσο επιτυχία. Η παρούσα συγκυρία με την έντονη κριτική κατά του «διεφθαρμένου DPC», υπονομεύει αντικειμενικά τη θέση του Ντογκάν στο κόμμα, διευκολύνοντας όσους θα ήθελαν να δουν, εντός και εκτός της Βουλγαρίας, την απομάκρυνση του DPC από την επιρροή και τον έλεγχο του Ντογκάν.

Ο Γεώργιος Χρηστίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ερευνητής ΕΛΙΑΜΕΠ