Η τέχνη «αφηγείται» {LF}την ιστορία του Αϊ-Στράτη

Θραύσματα ιστορίας, συνδυασμένα με καλλιτεχνικές δράσεις εκπαιδευτικού χαρακτήρα συνθέτουν το πρόγραμμα «Δύο Κόσμοι. Αϊ-Στράτης: στην άκρη της γης» που παρουσιάζεται από τον Δήμο Αγίου Ευστρατίου στο Μουσείο Δημοκρατίας και στους δημόσιους χώρους του νησιού από 13 ως 23 Αυγούστου. Πρόκειται για μία σειρά από live performances στην κοινότητα του Αϊ-Στράτη, προβολή ταινίας μυθοπλασίας, καθώς και για εικαστικό εργαστήρι για παιδιά από τον εικαστικό Αντώνη Μάρου, με σκοπό την ενεργοποίηση της ιστορικής μνήμης του τόπου μέσα από τη συμμετοχή των κατοίκων του Αϊ-Στράτη. Οι «Δύο κόσμοι» εμπνέονται από την ιστορική διαδρομή του τόπου, ανασύροντας μνήμες του παρελθόντος στο σύγχρονο ερειπωμένο τοπίο και διερευνούν τον ρόλο της τέχνης ως μέσο ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.

«Η πολύπαθη ιστορία του ακριτικού νησιού, το πρόσφατο ιστορικό παρελθόν του ως τόπου εξορίας, καθώς και το πνευματικό έργο των ανθρώπων που πέρασαν και έζησαν εκεί ως εξόριστοι (Ρίτσος, Βάρναλης, Λειβαδίτης, Γληνός, Λουντέμης, Κατράκης κ.ά.), μας οδήγησαν στην επιλογή του Αϊ-Στράτη ως τόπου έμπνευσης και δημιουργίας. Με αυτό το καλλιτεχνικό εγχείρημα επιχειρούμε να αναδείξουμε και να γεφυρώσουμε τις αντιμαχόμενες όψεις του τόπου: Ο κόσμος των εξόριστων, έναντι εκείνου των ντόπιων∙ το φυσικό παρθένο τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς κι ο τόπος εξορίας∙ ο Αϊ-Στράτης του σήμερα, αντιμέτωπος με τις μνήμες που ανασύρει το σκληρό παρελθόν του» τονίζει η επιμελήτρια του πρότζεκτ Μάριον – Εμμανουέλα Μανιού. Και εξηγεί ότι κύρια επιδίωξη του συνολικού εγχειρήματος είναι να έρθει το κοινό σε επαφή με την ιστορία και τις παραδόσεις του Αϊ-Στράτη καθώς και με το πνευματικό έργο των εξορίστων, μέσα από την ενεργή συμμετοχή και τη διάδραση. Οι live δράσεις οι οποίες θα έχουν περιπατητικό χαρακτήρα θα πραγματοποιηθούν στο Μουσείο Δημοκρατίας και στις ιστορικές τοποθεσίες της κοινότητας. Η έκθεση θα ολοκληρωθεί με ένα εικαστικό εργαστήρι για παιδιά, όπου οι συμμετέχοντες θα δημιουργήσουν έργα εμπνευσμένα από τον φυσικό πλούτο και το έργο προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών που εξορίστηκαν στο ακριτικό νησί.

ΤΑΙΝΙΑ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ. «Η ταινία μικρού μήκους “Stratis” γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στο νησί του Αϊ-Στράτη και αφηγείται την ιστορία ενός περιπλανώμενου ήρωα που υποβάλλει τον εαυτό του σε μια σειρά από παράδοξες δοκιμασίες, ενώ σταδιακά παραδίδεται στην άγρια φύση του νησιού. Αυτές οι δράσεις συνδέουν τις μνήμες εξορίας με το σύγχρονο ερημωμένο τοπίο, έχοντας ως σημεία αναφοράς ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τον τόπο, όπως η έλλειψη αλευριού, οι αποδράσεις των εξόριστων, η λογοκρισία και η καταστροφή των βιβλίων καθώς και ο φονικός σεισμός του 1968» λέει στα «ΝΕΑ» ο εικαστικός – περφόρμερ Αντώνης Μάρος για την ταινία μυθοπλασίας την οποία σκηνοθετεί και η οποία γυρίστηκε στον παλαιό οικισμό του νησιού που καταστράφηκε από τον φονικό σεισμό του 1968 καθώς και σε απομακρυσμένες τοποθεσίες οι οποίες είναι άγνωστες στο ευρύ κοινό.

Οι τοποθεσίες αυτές επιλέχθηκαν αφενός λόγω του φυσικού πλούτου τους σε ένα νησί που αποτελεί προστατευόμενο βιότοπο και αφετέρου λόγω του ρόλου που διαδραμάτισαν στην ιστορική, κοινωνική και οικονομική εξέλιξη του τόπου κατά τον προηγούμενο αιώνα. Ο καλλιτέχνης – performer εκτελεί μια σειρά από συμβολικές δράσεις χρησιμοποιώντας υλικά και αντικείμενα που συνδέονται με τον τόπο, ανακαλώντας μνήμες του παρελθόντος.

Πηγή έμπνευσης για τις εκδηλώσεις που συνθέτουν το πρόγραμμα «Δύο κόσμοι: Αϊ-Στράτης: στην άκρη της γης» αποτελούν συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα τα οποία εγγράφηκαν στα χαρακτηριστικά του τόπου: η απόδραση των εξορίστων το 1943, η έλλειψη αλευριού και τροφίμων που υπήρχε στο νησί, η λογοκρισία των βιβλίων και η καλλιέργεια της γνώσης που αποτελούσε βασικό μέλημα των εξορίστων καθώς και η καταστροφή που προκάλεσε στον οικισμό ο σεισμός, εκτοπίζοντας τους κατοίκους στα μέρη που λειτουργούσε παλαιότερα το πρόχειρο στρατόπεδο των εξορίστων. Η ταινία θα παρουσιαστεί στο Μουσείο Δημοκρατίας.

ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. Η δεύτερη ενότητα των «Δύο κόσμων» αποτελείται από μια σειρά από live performances στους δημόσιους χώρους του οικισμού του Αγίου Ευστρατίου καθώς και στο Μουσείο Δημοκρατίας, αναδεικνύοντας την ιστορία του τόπου και τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων που έζησαν και ζουν εκεί μέχρι και σήμερα.

Η τρίτη ενότητα αποτελείται από το εικαστικό – εκπαιδευτικό εργαστήρι με τίτλο «Το Νησί των Ονείρων μας». Στη διάρκειά του τα παιδιά θα δημιουργήσουν έργα κολάζ, εμπνευσμένα από την ιστορία και τον φυσικό πλούτο του Αϊ-Στράτη καθώς και από το έργο προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών που πέρασαν από το νησί ως εξόριστοι. Για τον σκοπό αυτό, θα χρησιμοποιηθούν εικόνες, φωτογραφίες και κείμενα που συνδέονται με      την ιστορία του τόπου. Τα παιδιά θα αναπλάσουν δημιουργικά την ιστορία του Αϊ-Στράτη και η τέχνη του κολάζ θα λειτουργήσει ως εκπαιδευτικό      εργαλείο και αφορμή για συζήτηση, συνεργασία και δημιουργία. Τα έργα τους θα παρουσιαστούν στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου.