Ο τρομοκράτης της ευρωπαϊκής Ακροδεξιάς

Το μεσημέρι της 22ας Ιουλίου 2011 τίποτε στο Οσλο δεν προμήνυε αυτό που θα ακολουθούσε. Οσο για την ιστορία της Νορβηγίας, δεν οδηγούσε τη σκέψη και τη φαντασία των περισσοτέρων σε ένα τέτοιο φονικό. Ετσι, το σοκ ήταν μεγάλο όταν έγινε γνωστό ότι, λίγο μετά τις 3 το μεσημέρι, ένα παγιδευμένο με εκρηκτικά αυτοκίνητο εξερράγη δίπλα στο κτίριο όπου στεγαζόταν το γραφείο του τότε πρωθυπουργού της χώρας (και νυν γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ) Γενς Στόλτενμπεργκ. Τα θύματα ήταν πολλά: 8 νεκροί και πάνω από 200 τραυματίες, εκ των οποίων οι 12 σοβαρά.

Προτού καλά καλά κυβέρνηση, Αρχές και πολίτες συνειδητοποιήσουν τι συνέβη και ενώ η προσοχή τους είχε επικεντρωθεί στο κέντρο της πρωτεύουσας, ήρθε το δεύτερο και ακόμη πιο τρομακτικό μακελειό – όπως συμβαίνει σε όλες σχεδόν τις καλά σχεδιασμένες τρομοκρατικές επιθέσεις. Κάπου δύο ώρες αργότερα, ντυμένος αστυνομικός και εφοδιασμένος με πλαστή ταυτότητα, ο Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ βρέθηκε στο νησί της Οτόγια, όπου εκατοντάδες μέλη της νεολαίας του Εργατικού Κόμματος είχαν στήσει τη θερινή τους κατασκήνωση. Κι εκεί έγινε ο «τιμωρός» αυτών που θεωρούσε ότι επιτρέπουν τη μόλυνση της χώρας του και την αλλοίωση της ταυτότητάς της.

Από τα πυρά του έπεσαν νεκροί 69 νέοι άνθρωποι και τραυματίστηκαν τουλάχιστον 110, οι μισοί σοβαρά. Η αστυνομία τον συνέλαβε – ενεργώντας απαράδεκτα καθυστερημένα, όπως κατηγορήθηκε – και παραπέμφθηκε σε δίκη. Εκεί πρόβαλε ως επιχείρημα την «αναγκαιότητα» της πράξης του, υπεραμυνόμενος φανατικά και ανυποχώρητα των σκοπών του.

Δεν μετάνιωσε ποτέ
Το δικαστήριο δεν δέχθηκε, βεβαίως, κανένα ελαφρυντικό και έτσι το 2012 ο Μπρέιβικ καταδικάστηκε σε 21 χρόνια φυλάκισης. Πρόκειται για την ανώτατη ποινή που μπορεί να επιβληθεί στη Νορβηγία, η οποία όμως μπορεί να παραταθεί επ’ αόριστον εάν κριθεί ότι συνιστά απειλή. Κάτι που είναι πιθανό, καθώς ο ίδιος συνεχίζει την προπαγάνδα μέσα από τη φυλακή, ενώ δεν έχει δηλώσει ποτέ μετάνοια για την πράξη του – η οποία καταδικάστηκε ομοθύμως και κατηγορηματικά από ολόκληρο τον κόσμο, από κυβερνήσεις, φορείς και διεθνείς οργανισμούς.

Η ιστορία, όμως, δεν τελείωσε εκεί. Οπως και η πορεία της Ακροδεξιάς στη Νορβηγία δεν σταμάτησε στις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν μερικές εβδομάδες αργότερα, όταν το Κόμμα της Προόδου, στο οποίο ανήκε ο Μπρέιβικ ως το 2006, γνώρισε σημαντικές απώλειες, έστω κι αν είχε επίσης καταδικάσει την πράξη του. Μάλιστα, από το 2013 μέχρι σήμερα αποτελεί κυβερνητικό εταίρο των Συντηρητικών, παραμένοντας πιστό στις θέσεις του, που συνδυάζει την ελεύθερη αγορά με το αίτημα να φύγουν οι μετανάστες και η Νορβηγία να μείνει μακριά από την ΕΕ – ενώ δεν αποκλείεται να παραμείνει σε αυτή τη θέση και μετά τις εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου.

Στον απόηχο της κρίσης
Πρακτικά, ο τρομοκράτης έγινε ήρωας στα μάτια εκείνων που συμμερίζονται τις απόψεις του – όχι μόνο ή κυρίως στη Νορβηγία, αλλά σε όλη την Ευρώπη. Ούτως ή άλλως, ο ίδιος δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μια ακραία εκδήλωση μιας κοινωνικής και πολιτικής τάσης η οποία είχε ήδη αρχίσει να επελαύνει στην Ευρώπη, στο φόντο της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-09.

Η γέννηση του κινήματος PEGIDA στη Γερμανία, το 2014, μαρτυρά του λόγου το αληθές. Το όνομά του, εξάλλου, πρακτικά ταυτίζεται με το μανιφέστο του Μπρέιβικ: «Πατριώτες Ευρωπαίοι κατά του Εξισλαμισμού της (χριστιανικής) Δύσης». Με έδρα δε τη μαρτυρική πόλη της Δρέσδης, ήταν αυτό που πρακτικά αναβίωσε τον ακροδεξιό και ναζιστικό εφιάλτη στη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης, μαζί φυσικά με την Εναλλακτική για τη Γερμανία που ιδρύθηκε περίπου την ίδια χρονική περίοδο.

Για την επόμενη διετία, μάλιστα, το PEGIDA απέκτησε ρίζες και σε άλλες χώρες της Ευρώπης (όπως τις σκανδιναβικές, την Αυστρία, την Ολλανδία και την Ελβετία), προσδίδοντας χροιά «λαϊκής εξέγερσης» στην έξοδο του φιδιού από το αβγό του. Ενός φιδιού που συνεχίζει να μεγαλώνει και να απειλεί, χύνοντας το δηλητήριό του σε κάθε γωνιά. Οσοι αμφιβάλλουν ας κοιτάξουν τις αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό της ΕΕ τα τελευταία χρόνια – και μετά ας αναλογιστούν πάλι το μανιφέστο του Μπρέιβικ.

Το μανιφέστο του εκτελεστή
Λίγες ώρες προτού θέσει σε εφαρμογή το φρικιαστικό του σχέδιο, ο Μπρέιβικ ανάρτησε στο Διαδίκτυο ένα μανιφέστο 1.500 σελίδων υπό τον τίτλο «2083 – Μια Ευρωπαϊκή Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας». Το κείμενο είναι στα αγγλικά και το υπέγραψε ως Αντριου Μπέρβικ. Τα αποσπάσματα από αυτό είναι αποκαλυπτικά της ιδεολογίας και των προθέσεών του.

– Οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν να φοβούνται τα εθνικιστικά πολιτικά δόγματα, πιστεύοντας ότι εάν κάποτε τα υιοθετήσουμε πάλι, θα αναδυθούν ξαφνικά νέοι «Χίτλερ» και θα πυροδοτήσουν τον παγκόσμιο Αρμαγεδδώνα (…) Αυτός ο παράλογος φόβος μας εμποδίζει από το να σταματήσουμε την εθνική και πολιτιστική μας αυτοκτονία, καθώς η ισλαμική αποικιοποίηση εντείνεται κάθε χρόνο που περνά.
– Δεν μπορούμε να νικήσουμε την ισλαμοποίηση και να σταματήσουμε την ισλαμική αποικιοποίηση της Δυτικής Ευρώπης εάν πρώτα δεν απομακρύνουμε τα πολιτικά δόγματα που εκφράζονται μέσω του πολυπολιτισμικού μαρξισμού.
– Δεν μισώ τους μουσουλμάνους (…) Ομως, αυτό δεν σημαίνει ότι θα αποδεχθώ την ισλαμική παρουσία στην Ευρώπη. Οσοι μουσουλμάνοι δεν προσαρμοστούν 100% ως το 2020 θα απελαθούν αμέσως μόλις καταφέρουμε να πάρουμε την εξουσία.
– Ηταν απολύτως απαράδεκτο το πώς τα καθεστώτα των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης βομβάρδισαν τα αδέλφια μας στη Σερβία. Αυτό που ήθελαν οι Σέρβοι ήταν να διώξουν το Ισλάμ απελαύνοντας τους αλβανούς μουσουλμάνους πίσω στην Αλβανία.
– Η διαμαρτυρία είναι ένας τρόπος να εκφράσει κανείς τη διαφωνία του. Η αντίσταση είναι να δηλώσει ότι θα βάλει τέλος σε αυτό. Αποφάσισα ότι θέλω να ενταχθώ στο κίνημα της αντίστασης.
– Εάν είσαι απρόθυμος να σκοτώσεις γυναίκες, επικαλούμενος τις αρχές του ιπποτισμού, τότε θα πρέπει να απομακρυνθείς πλήρως από τα κινήματα ένοπλης αντίστασης και να σκεφτείς την ίδρυση ενός ακόμη δεξιού μορφώματος.
– Οταν αποφασίσεις να χτυπήσεις, είναι καλύτερο να σκοτώσεις περισσότερους παρά λιγότερους, ειδάλλως διακινδυνεύεις να μειώσεις τον ιδεολογικό αντίκτυπο του χτυπήματος.
– Εάν για κάποιον λόγο επιβιώσεις από την επιχείρηση, θα εντοπιστείς και θα συλληφθείς (…). Τότε ξεκινά η φάση της προπαγάνδας.

«Σοκαρίστηκα όταν το έμαθα. Δεν έχω συνέλθει ακόμη»
Τα παιδικά χρόνια του Αντερς Μπέρινγκ Μπρέιβικ ήταν επεισοδιακά και μάλλον οδυνηρά. Το πιο μελανό σημείο φαίνεται πως ήταν η σχέση με τη μητέρα του, με την οποία έμεινε μετά τον χωρισμό των γονιών του, όταν ο ίδιος ήταν ενός έτους. Υπάρχουν αναφορές ότι τον κακοποιούσε – όπως είχε κακοποιηθεί και η ίδια προτού φύγει από το σπίτι της, σε ηλικία 17 χρονών – σε βαθμό που η Πρόνοια να απειλήσει να της τον πάρει.
Ισως αυτός να ήταν και ο λόγος που στο σχολείο, όπως λένε συμμαθητές του, στεκόταν συνήθως στο πλευρό των παιδιών που δέχονταν μπούλινγκ, εκμεταλλευόμενος και τη φυσική του δύναμη. Ταυτόχρονα, πάντως, ο ίδιος δεν σταμάτησε να κατηγορεί και τους δύο γονείς του για το γεγονός ότι υποστήριζαν το Εργατικό Κόμμα.
«Σοκαρίστηκα όταν το έμαθα. Δεν έχω συνέλθει ακόμη» δήλωσε ο πατέρας του όταν πληροφορήθηκε – από μια εφημερίδα, όπως είπε – τις πράξεις του γιου του. Συνταξιούχος πια, που ζούσε «κάπου στη Γαλλία» (είχε εργαστεί στη νορβηγική πρεσβεία στο Παρίσι), διαβεβαίωσε επίσης ότι δεν είχε σχέση μαζί του από το 1995.
Ηταν τότε που, σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, ο μετέπειτα εκτελεστής συνελήφθη για πρώτη φορά επειδή έγραφε συνθήματα στους τοίχους, σε ηλικία 16 ετών. Τέσσερα χρόνια αργότερα, στα 20 του, εντάχθηκε στις γραμμές του ακροδεξιού Κόμματος Προόδου, ηγούμενος μάλιστα της νεολαίας του στο δυτικό Οσλο, ως το 2002.
Εκείνη τη χρονιά, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, άρχισε να σχεδιάζει το μεγάλο χτύπημα. Μάλιστα, το 2006 εγκατέλειψε το Κόμμα Προόδου, θεωρώντας προφανώς ότι δεν ανταποκρινόταν στις επιδιώξεις του και με στόχο να αφοσιωθεί πλήρως στον αποτρόπαιο σκοπό του.

Το 2009, δύο χρόνια πριν από το έγκλημα, οι φορολογικές Αρχές της Νορβηγίας ανέφεραν πως δεν είχε δηλώσει εισόδημα, ενώ τα περιουσιακά του στοιχεία ανέρχονταν σε περίπου 70.000 δολάρια. Οι επιθέσεις που εξαπέλυσε, όμως, φέρεται να του κόστισαν συνολικά σχεδόν τα διπλάσια – ποσό που διασφάλισε μέσω εννιά πιστωτικών καρτών.
Το 2017, μέσα από τη φυλακή, ο Μπρέιβικ κατέθεσε αγωγή διαμαρτυρόμενος για «απάνθρωπες συνθήκες κράτησης» – η οποία απορρίφθηκε.
Το ίδιο έτος ανακοινώθηκε ότι είχε αλλάξει το όνομά του σε Φιότολφ Χάνσεν, χωρίς να διευκρινίσει τους λόγους. Πάντως, το επώνυμο είναι από τα πλέον συνηθισμένα στη Νορβηγία, καθώς τα μητρώα δείχνουν ότι το φέρουν πάνω από 52.000 άνθρωποι σε σύνολο 5 εκατομμυρίων.