Οι πλημμύρες και το σοκ των επιστημόνων του κλίματος

Η ένταση και η κλίμακα των πλημμυρών στη Γερμανία σόκαραν τους επιστήμονες του κλίματος, που δεν περίμεναν να σπάσουν ρεκόρ σε τέτοιο βαθμό, σε τόσο ευρεία περιοχή ή τόσο γρήγορα. Επειτα από το φονικό κύμα καύσωνα στις ΗΠΑ και στον Καναδά, όπου η θερμοκρασία ανέβηκε πάνω από τους 49,6 βαθμούς Κελσίου, ο κατακλυσμός στην Κεντρική Ευρώπη εγείρει φόβους πως η διατάραξη του κλίματος λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας κάνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα ακόμα χειρότερα και από ό,τι είχε προβλεφθεί.

Οι επιστήμονες του κλίματος προειδοποιούσαν από καιρό πως οι ανθρώπινες εκπομπές θα προκαλούσαν περισσότερες πλημμύρες, κύματα καύσωνα, ξηρασίες, καταιγίδες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, τα τελευταία παραδείγματα ωστόσο έχουν ξεπεράσει πολλές προβλέψεις. Ο Ντίτερ Γκέρτεν, καθηγητής Συγκριτικής Κλιματολογίας και Υδρολογίας στο Ινστιτούτο Ερευνών για τις Κλιματικές Επιπτώσεις στο Πότσνταμ, μεγάλωσε σε ένα χωριό στην πληγείσα περιοχή της Γερμανίας και, όπως λέει, καμιά φορά πλημμύριζε, ποτέ όμως όπως την περασμένη εβδομάδα. Υπήρξαν και παλαιότερα εξίσου σφοδρές καλοκαιρινές νεροποντές, έπλητταν όμως μικρότερες περιοχές, ενώ οι παλαιότερες χειμερινές καταιγίδες δεν αύξαναν τη στάθμη των υδάτων των ποταμών σε τόσο επικίνδυνα επίπεδα. «Μου προκαλεί έκπληξη ο βαθμός στον οποίο ξεπεράσαμε τα προηγούμενα ρεκόρ», λέει. «Μοιάζει να βρισκόμαστε όχι απλά πάνω από τα φυσιολογικά, αλλά και σε τομείς που δεν περιμέναμε, από πλευράς χωρικής έκτασης και ταχύτητας του φαινομένου».

Οι επιστήμονες θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο προκειμένου να αποτιμήσουν τον βαθμό στον οποίο κατέστησαν περισσότερο πιθανή αυτή την καταιγίδα οι ανθρώπινες εκπομπές, η πρωτοφανής νεροποντή ωστόσο συμβαδίζει με τις ευρύτερες παγκόσμιες τάσεις. «Με την κλιματική αλλαγή περιμένουμε όλα τα υδρομετεωρολογικά ακραία φαινόμενα να γίνουν πιο ακραία. Αυτό που είδαμε στη Γερμανία συνάδει με αυτή την τάση», λέει ο Κάρλο Μπουοντέμπο, διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής Κοπέρνικος στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προβλέψεων.

Από το 2014 μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί οι επτά θερμότερες χρονιές στην ανθρώπινη ιστορία. Τα υπολογιστικά μοντέλα προβλέπουν πως το γεγονός αυτό θα προκαλέσει πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, που σημαίνει ότι τα ρεκόρ θα σπάνε με μεγαλύτερη συχνότητα σε περισσότερα μέρη. Πριν από περίπου δύο εβδομάδες, το καναδικό ρεκόρ θερμοκρασίας ξεπεράστηκε κατά πέντε και πλέον βαθμούς Κελσίου – το ίδιο και πολλά τοπικά ρεκόρ στο Ορεγκον και την Ουάσιγκτον. Το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο σταθμός παρακολούθησης στην Κοιλάδα του Θανάτου στην Καλιφόρνια έδειξε 54,4 βαθμούς Κελσίου, κάτι που θα μπορούσε να είναι η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ με αξιοπιστία στη Γη.

Ρεκόρ θερμοκρασίας κατέγραψε τον Ιούνιο και το βορειότερο τμήμα της Ευρώπης, ενώ ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες βιώνουν τις τελευταίες εβδομάδες πόλεις στην Ινδία, στο Πακιστάν και στη Λιβύη. Προάστια του Τόκιο δέχθηκαν τις σφοδρότερες βροχοπτώσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ και η ποσότητα της βροχής που πέφτει συνήθως στο Λονδίνο μέσα σε όλο τον Ιούλιο έπεσε μέσα σε μία ημέρα. Φαινόμενα που συνέβαιναν άλλοτε μία φορά στα εκατό χρόνια γίνονται πλέον συνήθη.

Κάποιοι επιστήμονες θεωρούν πως η αυξανόμενη συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων υποδηλώνει ότι το κλιματικό σύστημα ίσως να ξεπέρασε ένα επικίνδυνο όριο. Αντί για θερμοκρασίες που αυξάνουν ομαλά και ακραία καιρικά φαινόμενα που αυξάνουν σταθερά, εξετάζουν κατά πόσο η τάση ενδεχομένως να είναι όλο και πιο «μη γραμμική» ή ανώμαλη, ως αποτέλεσμα των διαδοχικών επακόλουθων της ξηρασίας ή της τήξης των πάγων στην Αρκτική. Η θεωρία είναι αμφιλεγόμενη, τα πρόσφατα γεγονότα ωστόσο έχουν πυροδοτήσει περισσότερες συζητήσεις γύρω από την πιθανότητα αυτή και την αξιοπιστία των μοντέλων με βάση παλαιότερες παρατηρήσεις.