Η επικίνδυνη ρηχότητα

Ιαχές θριάμβου είχαν σκεπάσει την Αθήνα όταν ο Ερντογάν εξελέγη για πρώτη φορά πρωθυπουργός της Τουρκίας: Τότε περίπου σύσσωμη η ελληνική πολιτική σκηνή – όπως και η διαμόρφωση της κοινής γνώμης – έσπευσε να θεωρήσει το νέο περίπου λυτρωτικό. Η γενική ιδέα ήταν ότι τελειώνουν οι δικτατορίες, τελειώνουν οι σκληροί κεμαλιστές, τελειώνει μαζί τους και ο επεκτατισμός. Και έρχεται το λεγόμενο «πολιτικό Ισλάμ» που θα άλλαζε τα πάντα. Και πράγματι, τελικά, τα άλλαξε. Ομως στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που διατυμπανιζόταν, με απίστευτη ρηχότητα, εκείνη την εποχή στην Ελλάδα. Οταν, για μια ακόμη φορά, όποιος εξέφραζε αντιρρήσεις στην τότε μόδα και έλεγε ότι ο κίνδυνος όχι απλώς δεν είχε εκλείψει, αλλά, αντιθέτως, είχε μεγιστοποιηθεί, βρισκόταν εν μία νυκτί στον δρόμο για το πυρ το εξώτερον ως «εθνικιστής», «επικίνδυνος», δήθεν «πολεμοκάπηλος» και όλα τα γνωστά συναφή.

Σχεδόν είκοσι χρόνια έχουν περάσει από τότε. Σχεδόν τα πάντα έχουν αλλάξει. Ομως, δύο είναι οι σταθερές που παραμένουν όχι απλώς αμετακίνητες, αλλά και σε συνεχή επιδείνωση: αφενός, η τουρκική επιθετικότητα. Που με τον Ερντογάν έφτασε σε πρωτόγνωρα επίπεδα, αν εξαιρέσει κανείς το τραγικό καλοκαίρι του 1974. Αφετέρου, η ελληνική ρηχότητα, που δεν υποχωρεί με τίποτα. Και που σήμερα εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους, χωρίς ίχνος αυτοκριτικής για τις βαριές αστοχίες του παρελθόντος. Τότε, όταν πρωτοεξελέγη, ο Ερντογάν ήρθε αμέσως στην Αθήνα – την ακριβώς επόμενη ημέρα. Η επίσκεψη εκείνη συνέβαλε τα μέγιστα στη διαμόρφωση και στήριξη της μυθολογίας περί δήθεν «νέας εποχής» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Αρκούσε μια τέτοια επίσκεψη για να κινητοποιήσει όλα τα αντανακλαστικά της ελληνικής ρηχότητας και να τους δώσει ορμή. Τώρα ο Ερντογάν πάει στην Κύπρο. Και η επικίνδυνη ρηχότητα ξαναχτυπά. Τι θα πει; Τι δεν θα πει; Πού ακριβώς θα πάει; Τι εγκαίνια θα κάνει; Θα παγιδεύσει τους Ελληνοκύπριους προσφέροντάς τους «επιστροφή» στις περιουσίες τους; Αυτά και πλήθος άλλων αντίστοιχων ερωτημάτων, που κυριάρχησαν όλες τις μέρες πριν από την επίσκεψή του στα Κατεχόμενα, δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να χάνουν το δάσος για το δέντρο. Και να ακολουθούν κατά πόδας τη μηχανή προπαγάνδας που με μεγάλη επιτυχία έχει στήσει ο τούρκος πρόεδρος. Και το χειρότερο; Αντί να δει κανείς την ουσία πίσω απ’ όλα αυτά, κάποιοι βάλθηκαν να βρουν αμέσως τον «φταίχτη»: για πολλοστή φορά, αυτός είναι, υποτίθεται, ο κυπριακός λαός που απέρριψε το Σχέδιο Ανάν! Να το άλλο επίπεδο της ρηχότητας: όχι απλώς δεν αναγνωρίζει τα σφάλματά της, ακόμα και όταν ο χρόνος τα καθιστά πασίδηλα, αλλά επιμένει να είναι επιθετική.

Από την ώρα που άνοιξε, και ορθώς, η διέλευση ανάμεσα στην ελεύθερη Κύπρο και στο κατεχόμενο από την Τουρκία βόρειο τμήμα της, ο ελεύθερος Νότος αποδείχθηκε ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του υπόδουλου Βορρά. Τα καζίνο, όπως και άλλες «δραστηριότητες» έγιναν ο μαγνήτης που τράβηξε δισεκατομμύρια από την κυπριακή οικονομία και τα επένδυσε στο ψευδοκράτος. Οι Τούρκοι όχι απλώς το ανέχθηκαν αυτό, αλλά το ενθάρρυναν – εκεί ο Ερντογάν ούτε με τζαμιά ασχολήθηκε ούτε με ισλαμικούς νόμους. Και σωστά εκ μέρους του. Χαζός είναι; Τώρα, αυτά τα χρήματα, δίπλα σε εκείνα με τα οποία η ίδια η Τουρκία χρηματοδοτεί την κατοχή και το καθεστώς της, επιστρέφουν σε μορφή στρατιωτικών βάσεων, σε τουριστικές επενδύσεις που προσελκύουν διεθνές ενδιαφέρον, σε υποδομές μιας χώρας-φάντασμα, νομικά ανύπαρκτης. Που δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια τουρκική επαρχία που διοικείται με τη σιδηρά χείρα της Αγκυρας. Την οποία επέβαλαν τα τουρκικά όπλα, όπως και θα συνεχίσουν. Και κυπριακό χρήμα τη βοήθησε να χτιστεί.