Η Τουρκία διεκδικεί ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Φατάχ, Χαμάς και Ισραήλ

Το τελευταίο τρίμηνο, η δημόσια εικόνα του παλαιστινίου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς πλήττεται συνεχώς: Η ματαίωση των κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών, στις 22/5 και 31/7 αντίστοιχα, ενίσχυσε τις κατηγορίες εναντίον του για νεποτισμό. Η πρόσφατη σύγκρουση Ισραήλ – Χαμάς που επακολούθησε εξέθεσε τις «ήπιες» σχέσεις που υπάρχουν εδώ και χρόνια ανάμεσα στην Παλαιστινιακή Αρχή και τις ισραηλινές αρχές ασφαλείας. Τέλος, η χαριστική βολή επήλθε με τον θάνατο του δριμύτερου επικριτή του προεδρικού περιβάλλοντος και influencer στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, Νιζάρ Μπανάτ, που φέρεται να ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου από τις αρχές ασφαλείας της Παλαιστινιακής Αρχής. Οι λεπτομέρειες του συμβάντος προκάλεσαν λαϊκή οργή στη Δυτική Οχθη και μαζικές διαδηλώσεις με αίτημα την άμεση παραίτηση του προέδρου Αμπάς. Συγχρόνως, ΕΕ και ΗΠΑ προειδοποίησαν ότι εάν διαπιστωθεί πως η κυβέρνηση Αμπάς παραβιάζει ατομικές ελευθερίες θα επέλθουν κυρώσεις. Αλλά και σε ενδοαραβικό επίπεδο η κατάσταση για τον Μαχμούντ Αμπάς δεν είναι καλύτερη. Η υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ ψύχρανε τις σχέσεις του με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο, εμμέσως με τη Σαουδική Αραβία και εν μέρει με την Αίγυπτο.

Τα μόνα «καλά νέα» είναι ότι η νέα διακυβέρνηση του προέδρου Μπάιντεν δημιουργεί προσδοκίες στο περιβάλλον του παλαιστινίου προέδρου, μια και ο Λευκός Οίκος δηλώνει προσηλωμένος στη λύση «δύο έθνη-δύο κράτη» και ότι σύντομα θα λειτουργήσει αμερικανικό προξενείο στην Ανατολική Ιερουσαλήμ. Από την άλλη όμως, είναι γεγονός ότι η Χαμάς συνεχώς κερδίζει διπλωματικούς πόντους, πραγματοποιώντας συναντήσεις με τις κυβερνήσεις της Σαουδικής Αραβίας και του Λιβάνου, αλλά και με παράγοντες του ΟΗΕ και της Αιγύπτου, εν όψει μιας ακόμα συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Ισραήλ.

Εν μέσω αυτού του δυσάρεστου κλίματος για τον Αμπάς, η Τουρκία βρήκε την ευκαιρία να του τείνει χείρα βοηθείας. Η ξαφνική τριήμερη επίσκεψη του Αμπάς στην Κωνσταντινούπολη κατόπιν προσκλήσεως του προέδρου Ερντογάν (9-11/7) έστειλε το μήνυμα στους πάντες ότι η Τουρκία μπορεί να συνομιλεί τόσο με τη Χαμάς όσο και με τη Φατάχ, επιδιώκοντας να συμβάλει πρακτικά στην παλαιστινιακή εθνική συμφιλίωση. Φαίνεται ότι «έσπασε ο πάγος» μεταξύ Τουρκίας και Παλαιστινιακής Αρχής, μια και από το επεισόδιο του «Μαβί Μαρμαρά» τον Μάιο του 2010 μέχρι τώρα η Αγκυρα δείχνει προσηλωμένη στην «πατριωτικότερη» Χαμάς. Οι ευχαριστίες του προέδρου Αμπάς για τη σταθερή «τουρκική στήριξη υπέρ της Παλαιστίνης στα διεθνή fora», για τα αναπτυξιακά προγράμματα της τουρκικής TiKA στη Δυτική Οχθη, αλλά και για την υλοποίηση της κατασκευής βιομηχανικής ζώνης στην πόλη Τζενίν της Δυτικής Οχθης με γενναία τουρκογερμανική χρηματοδότηση – όλα αυτά δίνουν μια σαφή εικόνα των ανανεωμένων σχέσεων Τουρκίας – Παλαιστινιακής Αρχής.

Η Τουρκία θέλει να μεσολαβήσει ανάμεσα στη Χαμάς και τη Φατάχ. Δεν είναι τυχαίο ότι, τελευταία, η Χαμάς δείχνει πρόθυμη να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον Μαχμούντ Αμπάς. Από την άλλη, είναι αξιοσημείωτο ότι η Τουρκία επιμελώς απέφυγε να καταδικάσει τρεις πρόσφατους ισραηλινούς βομβαρδισμούς κατά στόχων της Χαμάς, «κλείνοντας το μάτι» στη νέα ισραηλινή κυβέρνηση.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος είναι ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπεν-Γκουριόν στο Ισραήλ. Διδάσκει Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου στο Πανεπιστήμιο Μπεν-Γκουριόν και στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.