Τελειώνει η ενισχυμένη εποπτεία εντός του 2022

Εντός του 2022 θα κλείσει για την Ελλάδα το κεφάλαιο της ενισχυμένης εποπτείας εκτιμά ο  Ντέκλαν Κοστέλο, αναπληρωτής γενικός διευθυντής Οικονομικών & Χρηματοοικονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ εκφράζει την πεποίθηση ότι η χώρα μας θα ανταποκριθεί στις προκλήσεις του «τεράστιου» Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRP). Μιλώντας στα «ΝΕΑ» με αφορμή το συνέδριο του Economist, ο πρώην επικεφαλής της Κομισιόν για την Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια των μνημονίων, τονίζει ότι το Σχέδιο Ανάκαμψης ανταποκρίνεται στην κατεύθυνση, που πρέπει να πάρει η ελληνική οικονομία. Παράλληλα, μιλά για το δημόσιο χρέος αλλά και πώς θα επηρεαστεί η Ελλάδα, αν αναθεωρηθούν οι δημοσιονομικοί κανόνες.

Πόσο γρήγορα θα γίνουν οι πρώτες εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης;

Εχουμε λάβει ήδη είκοσι τέσσερα εθνικά σχέδια και έχουμε εγκρίνει τα περισσότερα. Για τα δώδεκα, συμπεριλαμβανομένου του ελληνικού, που λάβαμε μέχρι 30 Απριλίου, αναμένουμε την τελική έγκριση του Ecofin στις 13 Ιουλίου. Θα πρέπει τώρα να υπογραφούν τα νομικά έγγραφα, οι συμφωνίες χρηματοδότησης και δανεισμού, στην περίπτωση της Ελλάδας που έχει αιτηθεί και δάνεια, και η προχρηματοδότηση του 13% θα δοθεί πριν από το τέλος Ιουλίου. Η Επιτροπή είναι έτοιμη, έχει τους νομικούς μηχανισμούς για τις εκταμιεύσεις, έχει αντλήσει 35 δισ. ευρώ, ενώ θα υπάρξει νέα έκδοση.

Στο ελληνικό σχέδιο επικαλύπτονται τα ορόσημα με τις δεσμεύσεις της ενισχυμένης εποπτείας;

Υπάρχει κάποια επικάλυψη, αλλά δεν είναι εκτενής. Οι δεσμεύσεις της ενισχυμένης εποπτείας έχουν τεθεί μέχρι τα μέσα του 2022, ενώ το εθνικό σχέδιο διαρκεί μέχρι το τέλος του 2026. Υπάρχουν ζητήματα, που παρακολουθούμε στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας, που δεν εμπίπτουν στο Σχέδιο, όπως το τραπεζικό σύστημα ή η πορεία των ιδιωτικοποιήσεων. Υπάρχουν στοιχεία, που παρακολουθούμε υπό την ενισχυμένη εποπτεία, τα οποία μπορεί να αναπτυχθούν περισσότερο μέσω του RRP. Ενα παράδειγμα είναι η ΑΑΔΕ ή η Υγεία, όπου υπάρχουν δεσμεύσεις στην ενισχυμένη εποπτεία, αλλά με το Σχέδιο μπορεί να γίνουν περισσότερα. Μπορούμε να δώσουμε χρήματα, να επεκτείνουμε τον χρόνο και τον αριθμό των έργων.

Θα «κλείσουν» οι δεσμεύσεις της ενισχυμένης εποπτείας μέχρι τα μέσα του 2022;

Εκτιμώ πως ναι. Η Ελλάδα ανταποκρίνεται στις δεσμεύσεις και εν μέσω πανδημίας. Οταν έγινε η συμφωνία (Ιούνιος του 2018) αφορούσε μέχρι τα μέσα του 2022. Λόγω των εθνικών εκλογών έμεινε σε εκκρεμότητα μία δόση (μέτρων ελάφρυνσης του χρέους), και θα αποφασίσουμε αν θα δοθεί μέχρι τα μέσα του 2022 ή αν θα υπάρξει επέκταση μέχρι το τέλους του 2022. Οι δεσμεύσεις θα ικανοποιηθούν είτε μέχρι το καλοκαίρι είτε μέχρι το φθινόπωρο του 2022.

Σε ποιες χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια;

Να ολοκληρωθεί η εφαρμογή του πτωχευτικού νόμου, να προχωρήσουν ορισμένες ιδιωτικοποιήσεις. Βέβαια, έχει γίνει πρόοδος με το Ελληνικό.

Συμμερίζεστε την ανησυχία του ΔΝΤ για τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων;

Παρακολουθούμε τον αριθμό. Βρίσκεται στα επίπεδα της ΕΕ και τηρείται η σχετική δέσμευση. Το ζήτημα είναι η αποτελεσματικότητα και η ποιότητα της δημόσιας διοίκησης. Στο Σχέδιο δίνεται έμφαση στην ψηφιοποίηση δημόσιας διοίκησης και δικαιοσύνης, στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των υπαλλήλων.

Το Σχέδιο είναι εκτενές και τα ορόσημα πολλά. Θα καταφέρει η Ελλάδα να ανταποκριθεί;

Το Σχέδιο είναι τεράστιο. Μόνο οι επιχορηγήσεις είναι 17,8 δισ. ευρώ, 9% του ΑΕΠ και τα δάνεια 12,7 δισ. ευρώ, 6-7% του ΑΕΠ. Οι προτεραιότητες ανταποκρίνονται στην κατεύθυνση που πρέπει να έχει η ανάπτυξη στην Ελλάδα. Αποτελεί πρόκληση η εφαρμογή, αλλά υπάρχουν στοιχεία, που δείχνουν ότι το Σχέδιο θα υλοποιηθεί βάσει χρονοδιαγράμματος. Υπάρχουν σημαντικά κομμάτια που μπορεί να προχωρήσουν γρήγορα. Ενα μεγάλο μέρος δεν αφορά στις συνήθεις επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές, όπου καταγράφονται καθυστερήσεις, προβλήματα. Είναι δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα, όπου συμφωνούμε. Πρέπει εδώ να γίνουν επιχειρησιακές συμβάσεις, που θα υπογράψει το ελληνικό Δημόσιο με την ΕΤΕπ, την EBRD ή με εμπορικές τράπεζες, που θα συγχρηματοδοτήσουν τα έργα. Θα πρέπει να είναι καλά σχεδιασμένες, ώστε τα χρήματα να πάνε στις σωστές εταιρείες και επενδύσεις, να μη γίνουν μη-εξυπηρετούμενα δάνεια. Ο αριθμός τους είναι μικρός ίσως οκτώ ή 10 συμβάσεις. Επίσης, έχει δοθεί προσοχή στη διακυβέρνηση, στο πώς θα εφαρμοστεί το σχέδιο, θα υπάρχει συγκεκριμένη αρχή διαχείρισης, ενώ θα υπάρξει περισσότερη τεχνική βοήθεια. Θα υπάρχουν προβλήματα, αλλά υπάρχει το σύστημα για να αντιμετωπίζονται, ώστε να διασφαλιστεί καλή εκτέλεση.

Ποιο το αντίκτυπο του Σχεδίου στην ανάπτυξη;

Περιμένουμε το πραγματικό ΑΕΠ ότι θα είναι κατά 3,3% μεγαλύτερο το 2026. Η ελληνική πρόβλεψη είναι μεγαλύτερη, αλλά βρίσκεται στο πλαίσιο που θεωρούμε πιθανό. Η εκτίμησή μας είναι συντηρητική, καθώς δεν περιλαμβάνεται το μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων. Μπορεί να είναι μεγάλο. Αν η Ελλάδα μείωνε κατά 50% το κενό με τις χώρες που έχουν τις καλύτερες επιδόσεις, η τόνωση της ανάπτυξης θα έφτανε (σωρευτικά) 18% μετά από 20 χρόνια.

Ανησυχείτε για το ύψος του δημοσίου χρέους;

Προφανώς, αποτελεί λόγο ανησυχίας. Αλλά αυξήθηκε σημαντικά λόγω των μέτρων αντιμετώπισης του Covid-19 και θα αρχίσει να αποκλιμακώνεται από την επόμενη χρονιά. Η Ελλάδα μπήκε στην πανδημία με πλεόνασμα, επιτρέποντας τη λήψη μέτρων χωρίς υπονόμευση της εμπιστοσύνης των αγορών. Είναι εξαιρετικό ότι το έλλειμμα προβλέπεται κοντά στο 3% την επόμενη χρονιά, ενώ μέσω του RRP οι δημόσιες επενδύσεις μπορεί να αυξηθούν. Οι αξιολογήσεις έχουν βελτιωθεί, το σπρεντ και το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους έχουν μειωθεί, δείχνοντας ότι οι αγορές εμπιστεύονται την Ελλάδα. Οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ΕΚΤ, αλλά και η ΕΚΤ έχει εμπιστοσύνη στην Ελλάδα.

Πώς θα επηρεαστεί η Ελλάδα, αν αναθεωρηθούν οι δημοσιονομικοί κανόνες;

Εκτιμάμε ότι η ρήτρα γενικής διαφυγής θα αρθεί το 2023. Στο πλαίσιο του Covid τα πλεονάσματα 3,5% του ΑΕΠ δεν ισχύουν. Η μακρόχρονη δέσμευση για πλεονάσματα 2% και 2,2% του ΑΕΠ υπολογίστηκε βάσει της ανάγκης να υπάρχει σεβασμός στα κριτήρια του ΣΣΑ. Οποιαδήποτε απόφαση ληφθεί σε επίπεδο ΕΕ, σχετικά με την άρση της ρήτρας και τον ρυθμό της δημοσιονομικής εξυγίανσης, που θα χρειαστούν ορισμένα κράτη μέλη, θα εφαρμοστεί στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει λόγος ειδικών κανόνων για την Ελλάδα. Αλλά πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα έχει προκλήσεις και είναι σημαντικό να έχει αξιόπιστη δημοσιονομική πορεία για την εμπιστοσύνη των αγορών, αλλά ποια θα είναι θα τη συζητήσουμε στο πλαίσιο της γενικής συζήτησης, λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση στην Ελλάδα. Η Επιτροπή έχει υποδείξει ότι πιθανώς θα ξεκινήσει η συζήτηση το φθινόπωρο. Η ανάλυση που είχαμε κάνει πριν από την πανδημία ισχύει. Ενα θέμα που θα προκύψει είναι ότι το δημόσιο χρέος είναι πλέον υψηλότερο, καθώς και το ερώτημα πώς στηρίζουμε επενδύσεις όταν χρειάζεται δημοσιονομική εξυγίανση. Το αν θα λάβουμε αποφάσεις μέχρι το 2023 θα το δούμε.