Tι πέτυχε ο Μπάιντεν στη Γενεύη;

Οταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησαν την πρώτη τους σύνοδο κορυφής στη Γενεύη τον περασμένο μήνα, ο κυβερνοχώρος έπαιξε σημαντικότερο ρόλο στην ατζέντα τους από τα πυρηνικά. Είναι σαφές ότι ο κόσμος έχει αλλάξει μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά τι πέτυχε ο Μπάιντεν;

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, η Ρωσία πρότεινε μια συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για τον κυβερνοχώρο. Αλλά οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι μια τέτοια συμφωνία δεν μπορεί να επαληθευθεί. Αντί για συνθήκη, η Ρωσία, οι ΗΠΑ και 13 άλλα κράτη συμφώνησαν σε εθελοντικούς κανόνες, βάσει των οποίων απαγορεύονται επιθέσεις εναντίον μη στρατιωτικών υποδομών άλλης χώρας και δεν εμποδίζονται παράνομες πράξεις που εκτυλίσσονται από την επικράτειά τους. Αν και αυτοί οι κανόνες επιβεβαιώθηκαν στον ΟΗΕ την περασμένη άνοιξη, οι σκεπτικιστές σημειώνουν ότι λίγο μετά την έγκρισή τους, η Ρωσία επιτέθηκε στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ουκρανίας και παρενέβη στις προεδρικές εκλογές του 2016 στις ΗΠΑ.

Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, που δημιούργησαν ειδική διοίκηση στον κυβερνοχώρο το 2010, η Ρωσία δεν παραδέχτηκε ποτέ επίσημα ότι έχει επιθετικές δυνατότητες στον κυβερνοχώρο. Και οι δύο χώρες διεισδύουν στα δίκτυα της άλλης για να συλλέξουν πληροφορίες, αλλά μερικές φορές είναι δύσκολο να διαχωριστεί η κατασκοπεία από την προετοιμασία για το πεδίο της μάχης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ διαμαρτυρήθηκαν για τη ρωσική επίθεση στην αμερικανική εταιρεία SolarWinds, μέσω της οποίας θεωρείται ότι μολύνθηκαν με κακόβουλο λογισμικό τουλάχιστον εννέα μεγάλες κυβερνητικές υπηρεσίες και περισσότερες από εκατό σημαντικές εταιρείες.

Ακόμα κι αν οι επίσημες συνθήκες ελέγχου των όπλων είναι ανεφάρμοστες, ενδέχεται να είναι δυνατόν να τεθούν όρια σε συγκεκριμένους τύπους πολιτικών στόχων και να γίνει διαπραγμάτευση με σκληρούς κανόνες. Για παράδειγμα, παρά τις βαθιές ιδεολογικές διαφορές, το 1972 οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ενωση διαπραγματεύθηκαν μια Συμφωνία Περιστατικών στη Θάλασσα για να περιορίσουν τη ναυτική συμπεριφορά που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνη κλιμάκωση. Η κατασκοπεία δεν είναι αντίθετη με το διεθνές δίκαιο και μια συμφωνία για την απαγόρευση δεν θα ήταν αξιόπιστη. Ωστόσο, οι ΗΠΑ και η Ρωσία ενδέχεται να διαπραγματευτούν όρια στη συμπεριφορά τους σχετικά με την έκταση της κατασκοπείας στον κυβερνοχώρο. Ή μπορεί να συμφωνήσουν να θέσουν όρια στην παρέμβασή τους στις εσωτερικές πολιτικές διαδικασίες ο ένας του άλλου. Ακόμη και αν δεν υπάρχει συμφωνία για ακριβείς ορισμούς, θα μπορούσαν να ανταλλάξουν μονομερείς δηλώσεις σχετικά με τομείς αυτοσυγκράτησης και να καθιερώσουν μια τακτική συμβουλευτική διαδικασία για τον περιορισμό των συγκρούσεων.

Αυτή φαίνεται να ήταν η προσέγγιση που εξερεύνησε ο Μπάιντεν στη Γενεύη. Σύμφωνα με τους δημοσιογράφους, ο Μπάιντεν έδωσε στον Πούτιν λίστα με 16 τομείς κρίσιμων υποδομών – συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, της υγείας, της τεχνολογίας πληροφοριών, των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, των χημικών και των επικοινωνιών – για τους οποίους του είπε ότι «πρέπει να είναι εκτός ορίων επίθεσης, τελεία». Μετά τη συνάντηση, ο Μπάιντεν αποκάλυψε ότι ρώτησε τον Πούτιν πώς θα αισθανόταν εάν οι ρωσικοί αγωγοί καταστρέφονταν από κακόβουλο λογισμικό, όπως έγινε με αμερικανικό αγωγό τον Μάιο από χάκερς οι οποίοι βρίσκονταν στη Ρωσία. Κάτι τέτοιο θα ήταν πολύ δαπανηρό για την οικονομία της Ρωσίας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους αγωγούς για την εξαγωγή του φυσικού αερίου της. Οι Αμερικανοί δεν απέδωσαν την επίθεση με κακόβουλο λογισμικό στον αγωγό τους στη ρωσική κυβέρνηση, αλλά οι ειδικοί των ΗΠΑ σημείωσαν ότι οι εγκληματικές συμμορίες στη Ρωσία φαίνεται να λειτουργούν με ατιμωρησία αρκεί να μην επιτίθενται σε ρωσικούς στόχους.

Οι εγκληματικές ομάδες ενεργούν συχνά ως αντιπρόσωποι του κράτους σε διάφορους βαθμούς, και οι ΗΠΑ θα πρέπει να καταστήσουν σαφές ότι το να ενεργεί ως καταφύγιο για εγκληματίες στον κυβερνοχώρο θα οδηγήσει σε αντίποινα. Και επειδή οι κανόνες δεν θα είναι ποτέ τέλειοι, πρέπει να συνοδεύονται από μια τακτική συμβουλευτική διαδικασία που δημιουργεί ένα πλαίσιο προειδοποίησης και διαπραγματεύσεων. Το κατά πόσον ο Μπάιντεν κατάφερε να ξεκινήσει μια τέτοια διαδικασία στη Γενεύη, ή εάν οι σχέσεις στον κυβερνοχώρο μεταξύ Ρωσίας και Αμερικής θα παραμείνουν οι ίδιες, δηλαδή οι συνήθως κακές, μπορεί να γίνει σαφέστερο τους επόμενους μήνες.

Ο Τζόζεφ Νάι είναι καθηγητής
στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ