Κορυφαίοι οι Κορυφαίοι

ια καθαρά πολιτική κωμωδία είναι οι «Ιππείς» του Αριστοφάνη (424 π.Χ.), μια κωμωδία όπου η σάτιρα κατά συγκεκριμένων πολιτικών, στην προκειμένη περίπτωση, κατά του Κλέωνα, αποτελεί την ίδια την πλοκή του έργου. Το έργο που διδάχθηκε κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου (και κέρδισε το πρώτο βραβείο) εμπεριέχει το συγκρουσιακό πολιτικό κλίμα της εποχής. Ηγέτης της Αθηναϊκής Πολιτείας, μετά και τη νίκη του στην Πύλο, ο Κλέων, κατά τον Αριστοφάνη, εκφράζει το χειρότερο πρόσωπο του πολιτικού: λαοπλάνος και διεφθαρμένος, αποβλέπει μόνο στο προσωπικό του όφελος. Μια διαχρονική απορία, χωρίς απάντηση.

Ο ποιητής βάζει στο στόχαστρο τον Κλέωνα, μέσα από τον κεντρικό του ήρωα, τον Παφλαγόνα και τοποθετεί απέναντί του τον Αλλαντοπώλη, που παρουσιάζεται ως μελλοντικός αντικαταστάτης του. Τον Αλλαντοπώλη επιλέγουν δύο δούλοι – ο Δημοσθένης και ο Νικίας, με τους οποίους και ουσιαστικά ανοίγει το έργο. Πλάι στο δίδυμο Παφλαγόνα – Αλλαντοπώλη, που σκηνικά πορεύεται μέσα από μια διαρκή αλληλουχία αντιπαραθέσεων, προστίθεται κι ένα τρίτο πρόσωπο, πολιτικό, προς το τέλος του έργου. Είναι ο Δήμος, τον οποίο επαναφέρει ο Αλλαντοπώλης για να υποσχεθεί ότι δεν θα επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος.

Οσο για τον τίτλο του έργου, έχει διπλή σημασία: «Ιππείς» εκτός από καβαλάρηδες ήταν, στην αρχαία Αθήνα, οι αριστοκράτες και μεγαλοκτήμονες – που οικονομικά μπορούσαν να αντεπεξέλθουν και στην ανατροφή αλόγων.

Ο Κωνσταντίνος Ρήγος, στην πρώτη του επαφή με τον Αριστοφάνη και το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου ως σκηνοθέτης, μετέφερε συμβολικά τη δράση των «Ιππέων» σε ένα ανοιχτό γυμναστήριο, κλείνοντας το μάτι σε μια νεότερη γενιά. Ανάμεσα σε όργανα γυμναστικής, τους κλασικούς «ίππους», τοποθετημένα σαν βεντάλια επί σκηνής, παρέα με δυνατή (σύγχρονη) μουσική, «αποδοκιμασίες» και ιαχές, ο Χορός έδωσε ουσιαστικά το στίγμα της παράστασης. Μπόλικες οι αναφορές στο πολιτικό σήμερα – κάνοντας ωστόσο χρήση των «εύκολων» εκφράσεων που έχουν καταγραφεί στη συλλογική μνήμη. Πλούσιο το σκηνογραφικό τοπίο και εμπνευσμένα τα κοστούμια, μέσα από έναν πλουραλισμό υλικών και χρωμάτων.

Η ΑΝΤΙΦΑΣΗ. Ως γνήσιος γνώστης της ορχηστικής τέχνης, ο Ρήγος προέταξε τη δυναμική που εκπέμπει το ομαδικό στοιχείο, οδηγώντας το σκηνικό αποτέλεσμα σε μια αντίφαση ως προς το έμψυχο υλικό του: πλάι σε έναν ορμητικό και καλοδουλεμένο Χορό, με τους Κορυφαίους ως απόλυτους πρωταγωνιστές, στάθηκε ένας αδύναμος θίασος ρόλων. Εξοχος και επιβλητικός ο Κωνσταντίνος Μπιμπής. Εξαιρετικής υποκριτικής στόφας η Στεφανία Γουλιώτη. Στους δύο Κορυφαίους του Χορού προστέθηκε και ο Στέλιος Ιακωβίδης που με την πηγαία κωμική του φλέβα απέδωσε εύστοχα την ουσία στον ρόλο του Δήμου. Και χάρισε, επιτέλους, απλόχερα το γέλιο στο κοινό.

Ο Κώστας Κόκλας ως Παφλαγόνας και ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης ως Αλλαντοπώλης αποτέλεσαν ένα δίδυμο περιορισμένης ερμηνευτικής δεινότητας, με τον πρώτο να υπερισχύει ωστόσο του δεύτερου, αντιστρέφοντας τις εντυπώσεις. Οσο για την περσόνα του Πάνου Μουζουράκη (Δημοσθένης) σκόνταψε πάνω στη δυσκολία της καθαρής άρθρωσης του λόγου του αλλά και στην αυτονόητη έλλειψη εμπειρίας του.