Οι παγίδες της πασαρέλας…

ια μεγάλη πασαρέλα στήθηκε για να υπηρετήσει αυτή την πρωτότυπη, στην αφετηρία της, ιδέα στην οποία βασίζεται το «Εθνικό Ντεφιλέ» του Παντελή Φλατσούση. Με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης και θέλοντας να τιμήσει το εθνικό μας ένδυμα, τη φουστανέλα, η παράσταση επιχειρεί μια βουτιά στην Ιστορία. Κάνοντας ένα άλμα εκατό επιπλέον χρόνων, τοποθετεί τη χρονική στιγμή της σε ένα (όχι και τόσο;) μακρινό μέλλον, στο 2121: Σύμφωνα με τον δημιουργό της, τα έθνη-κράτη δεν υπάρχουν πια, και με την ανάμνηση του αντίστοιχου ελληνικού η φουστανέλα έρχεται στο προσκήνιο.

«Ετσι θα φτιάξουμε ξανά την Ιστορία», ακούγεται το τραγούδι στην έναρξη σχεδόν της παράστασης αυτού του ντεφιλέ εθνικής μνήμης: Δύο παρουσιαστές-οικοδεσπότες υποδέχονται στη σκηνή και στην πασαρέλα τα μοντέλα με τις φουστανέλες τους, ξεκινώντας από την πρώτη του βασιλιά Οθωνα. Θα ακολουθήσουν άλλες σαράντα εννέα, σε μια βραδιά που διαρκεί πάνω από δύο ώρες. Κάθε ένδυση συνοδεύεται και από τη μικρή της ιστορία, που τις περισσότερες φορές υποστηρίζεται και από ντοκουμέντα της εποχής – αποσπάσματα εφημερίδων, λόγων κ.λπ. Η σημειολογία της φουστανέλας παραμένει στο επίκεντρο: ο εύζωνας, η φορεσιά (στολή) της Αμαλίας, η σουλιώτικη ενδυμασία του Βύρωνα, το φράκο του Κοραή, τα φράγκικα του Καποδίστρια, το ρούχο του Κωλέττη και πόσα ακόμα.

Τι θέλει όμως να εκφράσει ουσιαστικά αυτό το «Εθνικό Ντεφιλέ» πέρα από μια θεματική «επίδειξη μόδας»; Ενα σχόλιο πάνω στην ταυτότητα, όχι μόνο την εθνική αλλά και την κοινωνική ή τη φυλετική και τη σεξουαλική. Ο σκηνοθέτης-δημιουργός αναρωτιέται αν Ελληνας γεννιέσαι ή γίνεσαι και επιλέγει έναν πολυσυλλεκτικό θίασο για να θέσει το ερώτημα και να καταθέσει τους δικούς του προβληματισμούς. Ηθοποιοί από την Αλβανία, την Ουγκάντα, το Αφγανιστάν, Ελληνες που μοιράζονται ανάμεσα σε δύο πατρίδες, σε δύο έθνη, σε δύο ή και περισσότερες γλώσσες, που έχουν την δικό τους σεξουαλικό προσανατολισμό διασχίζουν την πασαρέλα και διεκδικούν τη θέση τους στα πράγματα.

ΜΟΝΟΤΟΝΟΣ ΡΥΘΜΟΣ. Ωστόσο παρά τις προσπάθειες να δημιουργηθεί μια εορταστική ατμόσφαιρα, το θέαμα κουράζει με τη διάρκειά του αλλά και τον μονότονο, επαναλαμβανόμενο, ρυθμό του. Παγιδεύεται σε ιστορικές λεπτομέρειες, μην καταφέρνοντας να συμπαρασύρει τον θεατή σε αυτό το ταξίδι μνήμης. Οι πέντε ηθοποιοί-μοντέλα καταθέτουν ένα κομμάτι του εαυτού τους αλλά παράλληλα κι ένα κομμάτι του ήρωα με τη φουστανέλα που φορούν κάθε φορά. Οι παρουσιαστές επανέρχονται στα βασικά ερωτήματα της παράστασης – με κεντρικό το «τι τύπου κοινότητες θα μπορούσαμε να επινοήσουμε σήμερα, με στόχο ένα πιο συμπεριληπτικό μέλλον», αλλά η επικοινωνία με το κοινό δεν επιτυγχάνεται.

Η αλήθεια είναι ότι αυτό το θέαμα μόδας και εθνικής ταυτότητας καταπιάνεται με δύσκολα ζητήματα. Γι’ αυτό και εν μέρει θα μπορούσε να δικαιολογηθεί η αμηχανία των θεατών όταν καλούνται, ζωντανά ή σε βίντεο, να συμμετάσχουν απαντώντας σε ερωτήματα -ούτε να σηκώσουν το χέρι τους δεν τολμούν… Ετσι, προσπαθώντας να καταθέσει τον προβληματισμό του για το παρόν και το μέλλον μιας ανοιχτής, προς τη διαφορετικότητα και την ετερότητα, κοινωνίας, το «Εθνικό Ντεφιλέ» του Παντελή Φλατσούση προσκρούει τελικά στον εαυτό του.