Πικρή γεύση

Βλέποντας, με την πολυτέλεια του χρόνου που έχουμε διανύσει, τον Ιούλιο του 2015, αυτό που θα κρατούσα είναι μία πικρή γεύση. Πικρή γεύση γιατί η Ελλάδα βρέθηκε σε μια κατάσταση όπου άνθρωποι αδαείς και με μόνο στόχο τους τη νομή της εξουσίας, ανέλαβαν τη διακυβέρνησή της, χωρίς να είναι σε θέση να ακολουθήσουν μία ρεαλιστική πολιτική στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχε η χώρα την εποχή εκείνη. Το φαινόμενο δείχνει μια θεσμική αδυναμία, υπό την έννοια ότι άνθρωποι χωρίς τις ικανότητες να κυβερνήσουν και με μόνο όπλο τη δημαγωγία, μπόρεσαν να φέρουν την Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού. Και οι διεθνείς συγκρίσεις θα μου φαίνονταν ατυχείς καθώς άλλες χώρες που γοητεύονται από τον λόγο του λαϊκισμού, δεν βρίσκονταν σε αντίστοιχη κατάσταση με την Ελλάδα στην οικονομία. Οπότε τους απέμενε ή τους απομένει να αντιμετωπίσουν μόνο το ένα σκέλος του προβλήματος, το πολιτικό, σε ένα θεσμικό περιβάλλον ως επί το πλείστον πολύ πιο ισχυρό από εκείνο της Ελλάδας.

Ωστόσο, προσωπικά, πέρα από την πικρή γεύση που αισθάνομαι όταν αναλογίζομαι τον Ιούλιο του 2015, θα έβλεπα  και τα θετικά της υπόθεσης. Νομίζω ότι η χώρα μας έφτασε σε ένα σημείο καμπής στην πολιτική της ιστορία της μεταπολεμικής περιόδου. Ο,τι θεωρήθηκε θρίαμβος του ΣΥΡΙΖΑ που στη συνέχεια πέτυχε να ανανεώσει και τη λαϊκή ετυμηγορία, στην πραγματικότητα δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μία απότομη προσγείωση των Ελλήνων στην πραγματικότητα, από τον τελικό θρίαμβο της ευρωπαϊκής αντίληψης για την πορεία της Ελλάδας. Δεν ήταν αυτονόητο κάτι τέτοιο αν σκεφτεί κανείς τις στιγμές που ζήσαμε την εποχή εκείνη.

Με διαφορετικά λόγια έχουμε μία απομάγευση όλων εκείνων των πολιτικών που προτείνονταν ως θαυματουργές και μοναδικές για την αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης. Και αυτό που έμενε, ακόμη και αν πολλοί δεν ήθελαν να το παραδεχθούν τότε ή δεν ήταν σε θέση να το κάνουν,  δεν ήταν τίποτε περισσότερο από ένα κόμμα που αυτοπροσδιορίζονταν αριστερό, αλλά που για να κυβερνήσει δεν δίστασε να συνεργαστεί με τους «ψεκασμένους» της ασυνάρτητης Δεξιάς. Το τίμημα νομίζω ότι είναι βαρύ και αφορά όλη την Αριστερά, η οποία, σε οποιαδήποτε έκφανσή της, απέτυχε να προτείνει κάτι το ουσιαστικό για το μέλλον της χώρας, αλλά και για τη βελτίωση της θέσης των χαμηλότερων εισοδηματικά στρωμάτων, στο όνομα των οποίων υποτίθεται ότι μιλούσε. Και εξακολουθεί ακόμη να αδυνατεί να το κάνει.

Ασφαλώς τα δισεκατομμύρια που επιβαρύνθηκε η χώρα από τη διακυβέρνηση της εποχής εκείνης και τα οποία θα επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο τα πλέον αδύναμα εισοδήματα της χώρας, δεν είναι μια αμελητέα κληρονομιά. Αλλά υπάρχει και ένα κέρδος που δεν πρέπει να αγνοήσουμε: πρόκειται για την οριστική ένταξη της πλειονότητας των ψηφοφόρων της Αριστεράς στον κόσμο της πραγματικότητας. Σε αντιδιαστολή ο βασικός κομματικός φορέας της ανέδειξε και εξακολουθεί να αναδεικνύει μόνο αδυναμίες στη διαμόρφωση μιας πολιτικής πρότασης για την ευημερία της χώρας, δηλαδή στη συγκρότηση μιας εναλλακτικής πρότασης που θα μπορούσε να οδηγήσει την Ελλάδα στον 21^ο αιώνα. Αντιθέτως και σε πείσμα των οπαδών του, από το 2015 και μετά κάθε μέρα αποδεικνύει ότι ούτε καλές προθέσεις υπάρχουν ούτε και ικανότητες.

Με βάση αυτά, ο Ιούλιος του 2015 σηματοδοτεί μία μείζονος σημασία αλλαγή στην πολιτική μας πραγματικότητα, αλλά και μία προειδοποίηση για το πόσο εύκολα μπορούμε να οδηγηθούμε εκ νέου σε συνθήκες καταστροφής.

Ο Κώστας Κωστής είναι καθηγητής Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του ΕΚΠΑ και μέλος της Επιτροπής «Ελλάδα 2021».