Υψηλή ανάπτυξη με… ρίσκο

Κυριαρχεί η αισιοδοξία στο στρατόπεδο της ελληνικής κυβέρνησης για το μέλλον της οικονομίας έως το 2025, χωρίς όμως να λείπουν τα ζιζάνια της αβεβαιότητας. Μια σειρά από κίνδυνοι απειλούν και μπορούν να ανατρέψουν τις βασικές προβλέψεις της ανάπτυξης, των πλεονασμάτων και ως εκ τούτου να κλείσει, αντί να ανοίξει, ο δημοσιονομικός χώρος ώστε να υπάρξουν εκείνες οι πολυπόθητες νέες μειώσεις φόρων και εισφορών. Οι 88 σελίδες του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής φτιάχνουν το πορτρέτο της χώρας για την ερχόμενη πενταετία και βάσει του βασικού σεναρίου – χωρίς δηλαδή να συμβεί μια ανατροπή – η μέση ανάπτυξη είναι της τάξης του 4%, με σωρευτική αύξηση των επενδύσεων κατά 88,4% και των εξαγωγών κατά 43,1%.

Και φυσικά δεν αποκλείεται από το οικονομικό επιτελείο να ανατραπούν οι βασικές προβλέψεις και να κινδυνέψουν οι ισχυροί αναπτυξιακοί ρυθμοί της επόμενης διετίας, η οποία είναι άκρως κρίσιμη για την ανάκτηση των απωλειών της πανδημίας – και την επαναφορά της οικονομίας σε ρεαλιστικά πλεονάσματα. Στο σχέδιο του οικονομικού επιτελείου δεν παραλείπεται να αναφερθεί ότι η πανδημία διαμόρφωσε το τελευταίο ενάμιση έτος ένα περιβάλλον μεγάλων αβεβαιοτήτων. Είναι εμφανής η παραδοχή ότι οι εξωτερικές μακροοικονομικές υποθέσεις εμφάνισαν σε όλο αυτό το διάστημα υψηλή μεταβλητότητα.

ΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Μπορεί λοιπόν η υλοποίηση των εμβολιαστικών προγραμμάτων διεθνώς να δίνει διέξοδο και να διαμορφώνει ένα λιγότερο ασταθές περιβάλλον, όμως παραμένει αυτό που ονομάζουμε με έναν τίτλο: πολλά μπορούν να πάνε στραβά. Σύμφωνα με τα σενάρια που διατυπώνει η κυβέρνηση, το πρώτο και αισιόδοξο για το 2021 είναι η μία μονάδα μεγαλύτερη ανάπτυξη σε σχέση με το βασικό, δηλαδή 4,6%, αντί για 3,6%. Τα άλλα δύο σενάρια είναι πιο απαισιόδοξα και δείχνουν έως 1 μονάδα κάτω – 2,6% για φέτος -, ενώ το δεύτερο «κόβει» τουλάχιστον 0,19%. Ανεξαρτήτως πάντως των προβλέψεων, παραμένουν σταθερές οι εκτιμήσεις για τη μείωση της ανεργίας (14,6% φέτος, σε 9,6% το 2025) και για την αύξηση των επενδύσεων (έως 30%).

Περιγράφοντας το υπουργείο Οικονομικών τους εξωγενείς κινδύνους θέτει κατ’ αρχάς το ζήτημα μιας μεγαλύτερης επιμονής της πανδημίας. Αυτό μπορεί να εμφανιστεί μέσω των μεταλλάξεων ή μιας νέας έξαρσης που φέρει μεγάλη ανατροπή στην ανάκαμψη προς το 2022. Προκαλεί επίσης μεγαλύτερες ασυμμετρίες μεταξύ των χωρών και αυτόματα σημαίνει μεγαλύτερες συνέπειες για την Ελλάδα λόγω της έκθεσης στον τουρισμό.

ΤΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ. Σε όλα αυτά έρχονται να προστεθούν οι τυχόν διαταραχές της γεωπολιτικής σταθερότητας, του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος και της υλοποίησης του Brexit. Οι ενδογενείς προκλήσεις είναι κυρίως οικονομικές και συνοψίζονται, βραχυπρόθεσμα, στη στήριξη της ρευστότητας και της αγοράς εργασίας κατά τη μετάβαση στην εποχή μετά την πανδημία. Το στοίχημα είναι να αποσοβηθούν οι μόνιμες επιπτώσεις στον παραγωγικό ιστό, ενώ παράλληλα θα επιδιώκεται βιώσιμη δημοσιονομική πολιτική προς ρεαλιστικά πρωτογενή πλεονάσματα (+2% από το 2023). Σημειώνεται πως ο λογαριασμός στήριξης για το δεύτερο εξάμηνο θα φτάσει στα 4,5 δισ. ευρώ, που θα συνεχίζεται τα επόμενα χρόνια – πέραν των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και του νέου ΕΣΠΑ για την τροφοδότηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων. Κύρια στόχευση είναι η ανάκαμψη των κλάδων, η ανάσχεση διόγκωσης του ιδιωτικού χρέους, των μη εξυπηρετούμενων δανείων, της μακροχρόνιας ανεργίας κ.λπ. Μεγάλη είναι η αγωνία της κυβέρνησης για την πιο γρήγορη ανάκαμψη του τουριστικού κλάδου, γεγονός που μπορεί να απομακρύνει τα απαισιόδοξα σενάρια.