Δεν είναι ρεαλιστικός ο στόχος για χρέος στο 60%

Η ΕΕ θα πρέπει να αποκτήσει διαφορετική προσέγγιση για την αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους μετά την πανδημία, προτάσσοντας περισσότερη ευελιξία και διαφοροποίηση σε σχέση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εθνικών οικονομιών προτείνει ο Νιλς Τίγκεσεν, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (EFB). Στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» με αφορμή νέα έκθεση του Συμβουλίου για την «Κατάλληλη δημοσιονομική στάση της ΕΕ το 2022» ο έμπειρος οικονομολόγος αποσαφηνίζει ότι δεν παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο απαραίτητα το απόλυτο επίπεδο χρέους, αλλά η αποδεδειγμένη ετοιμότητα να γίνεται κάποια προσαρμογή στην κατεύθυνση της μείωσής του. Ο δανός επικεφαλής του EFB, που αποτελεί σύμβουλο της Κομισιόν, καλεί μάλιστα τα κράτη μέλη να προχωρήσουν στην αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων όσο βρίσκεται σε εφαρμογή η γενική ρήτρα διαφυγής, τονίζοντας, παράλληλα, ότι δεν πρέπει να υπάρξει εφησυχασμός, που ευνοείται από τα χαμηλά επιτόκια, ως προς την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής.

«Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η έννοια της βιωσιμότητας του χρέους πρέπει να αναθεωρηθεί σε σχέση με ό,τι πιστεύαμε πριν από την πανδημική κρίση. Ομως, δεν θα πρέπει να εγκαταλειφθούν οι αριθμητικοί κανόνες και ένας ρυθμός προσαρμογής προς αριθμητικούς στόχους, αλλά πρέπει να διαφοροποιηθούν προσεκτικά μεταξύ των χωρών, γιατί διαφορετικά δεν θα ληφθούν σοβαρά υπόψη από τις κυβερνήσεις που πρέπει να εφαρμόσουν τους κανόνες ή από τις χρηματοπιστωτικές αγορές που μπορεί να χρειαστούν κάποια σημάδια ότι η διαδικασία έχει ξεκινήσει και ότι μειώνουμε τα επίπεδα χρέους» υποστηρίζει ο κ. Τίγκεσεν. Δίνει, μάλιστα, ιδιαίτερη σημασία περισσότερο στη διαδικασία μείωσης και λιγότερο στο απόλυτο μέγεθος του χρέους, αναφερόμενος ειδικότερα στην Ελλάδα, η οποία έχει το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ. «Οι προβλέψεις για την Ελλάδα δείχνουν πτωτική τάση για το χρέος. Δεν συμβαίνει το ίδιο με άλλες χώρες, οι οποίες έχουν χαμηλότερο χρέος. Δεν είναι λοιπόν απαραίτητα το απόλυτο επίπεδο χρέους, αλλά η αποδεδειγμένη ετοιμότητα να κάνουμε κάποια προσαρμογή στην κατεύθυνση του χαμηλότερου χρέους» τονίζει ο δανός οικονομολόγος.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ. Θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρχουν πιο εξατομικευμένοι κανόνες για τη μείωση του χρέους; «Αυτή θα ήταν η σύστασή μας και είμαι βέβαιος ότι θα ήταν η σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αλλά είναι ένα δύσκολο ζήτημα, επειδή οι απόψεις μεταξύ των κρατών μελών διαφέρουν αρκετά» επισημαίνει.

Ο κ. Τίγκεσεν ανησυχεί σχετικά με τη μη αναγνώριση από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις του κινδύνου αύξησης του χρέους – επτά χώρες βρίσκονται πάνω από το 100% – καθώς αφενός λόγω της γενικής ρήτρας διαφυγής δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης δημοσιονομικών κανόνων μέχρι το τέλος του 2022 και αφετέρου εξαιτίας των χαμηλών επιτοκίων είναι πιο διαχειρίσιμο το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους. «Ανησυχούμε για την τρέχουσα αισιοδοξία σχετικά με τις βραχυπρόθεσμες προοπτικές και ότι η προθυμία της ΕΚΤ να διατηρήσει τις αγορές (στοιχείων ενεργητικού) θα δημιουργήσει την εντύπωση στις κυβερνήσεις ότι δεν χρειάζεται να σκεφτούν και να προχωρήσουν στη μακροπρόθεσμη διαδικασία προσαρμογής του χρέους» τονίζει, επαναλαμβάνοντας ότι η επιστροφή σε ένα αναθεωρημένο δημοσιονομικό πλαίσιο βάσει κανόνων χρειάζεται αφενός για να ενισχύσει την αξιοπιστία και αφετέρου για να μετριάσει την αβεβαιότητα.

Πώς βλέπει λοιπόν τη διαδικασία προσαρμογής του χρέους μετά την πανδημία; «Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι στο διάστημα της ζωής μιας κυβέρνησης, τουλάχιστον για τέσσερα πέντε χρόνια, θα υπάρχει σαφής δέσμευση για μείωση του χρέους, ίσως με πιο αργό ρυθμό από τον κανόνα που είχε καθιερωθεί το 2014 βάσει του οποίου οι χώρες έπρεπε να καλύψουν το 1/20 της απόστασης του χρέους τους από το 60%». Επεξηγεί ότι η υιοθέτηση του κανόνα αυτού αποτελούσε μια διαφοροποίηση μεταξύ των κρατών μελών, αλλά με υψηλή ταχύτητα προσαρμογής, κάτι που δεν είναι ρεαλιστικό σήμερα. «Πρέπει να επιλεγεί ένας ικανοποιητικός ρυθμός προσαρμογής, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματικότητα κάθε εθνικής οικονομίας, που να δείχνει ότι υπάρχει πτωτική πορεία προς έναν αριθμητικό στόχο. Ομως, το 60% δεν είναι ρεαλιστικός στόχος. Οι απαιτήσεις για το χρέος μπορεί να γίνουν λιγότερο απαιτητικές». Συμπληρώνει δε ότι δεν χρειάζεται αναθεώρηση της Συνθήκης, αλλά αναθεώρηση της ταχύτητας προσαρμογής, τονίζοντας, πάντως, ότι «αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να προβληματίζουν τα υψηλά επίπεδα χρέους, καθώς εμπεριέχουν κινδύνους, με την έννοια ότι χώρες με υψηλό χρέος είναι πιο ευάλωτες σε μελλοντικές κρίσεις και στις ερμηνείες των αγορών».