Αιφνιδιαστικό άνοιγμα Γερμανίας – Γαλλίας σε Ρωσία

Η τελευταία σύνοδος ΕΕ – Ρωσίας πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2014, λίγο πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Εκτοτε, οι σύνοδοι πάγωσαν, τα σημεία τριβής πολλαπλασιάστηκαν και η ευρωπαϊκή πολιτική βάλθηκε να κάνει ζιγκ-ζαγκ ανάμεσα στην επιβολή οικονομικών κυρώσεων στη Μόσχα και στον νέο αγωγό φυσικού αερίου, από τη Ρωσία στη Γερμανία, που επέτρεψε να ολοκληρωθεί. Η τελευταία, πρόσφατη έκθεση της Κομισιόν και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης επισημαίνει ότι οι διμερείς σχέσεις έχουν περιέλθει σε «αρνητική δίνη» και ότι απειλείται «περαιτέρω πτωτική πορεία τους», προτείνοντας η νέα στρατηγική έναντι της Ρωσίας να βασιστεί στο τρίπτυχο «απώθηση – περιορισμός – διάλογος». Από αυτό το τελευταίο μέρος μοιάζει να πιάστηκαν Ανγκελα Μέρκελ και Εμανουέλ Μακρόν προκειμένου να προτείνουν, αρχικά προχθές μέσω των πρεσβευτών τους στις Βρυξέλλες και στη συνέχεια χθες κατά την ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής, μια νέα σύνοδο της ΕΕ με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Προσέκρουσαν όμως στην έντονη αντίδραση της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής.

«Κατά τη γνώμη μου, ως ΕΕ πρέπει επίσης να επιδιώξουμε άμεση επαφή με τη Ρωσία και τον ρώσο πρόεδρο» δήλωσε η γερμανίδα καγκελάριος προτού καν μεταβεί στις Βρυξέλλες, κατά τη θεωρούμενη ως τελευταία ομιλία της στην Μπούντεσταγκ. «Δεν είναι αρκετό να μιλάει μόνο ο πρόεδρος των ΗΠΑ με τον ρώσο πρόεδρο» πρόσθεσε αναφερόμενη στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής ανάμεσα στον Τζο Μπάιντεν και τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Γενεύη. «Το καλωσορίζω φυσικά, αλλά η ΕΕ πρέπει επίσης να δημιουργήσει φόρα για διάλογο» επέμεινε η Μέρκελ, σημειώνοντας παράλληλα πως η ΕΕ πρέπει να «δημιουργήσει μηχανισμούς» ώστε να απαντά «από κοινού» στις «προκλήσεις» και τις «υβριδικές επιθέσεις» της Μόσχας. Μια επανεκκίνηση των σχέσεων της ΕΕ με τη Μόσχα που παραπέμπει εντούτοις σε μια νέα προσέγγιση μαστίγιου και καρότου, με την απειλή νέων οικονομικών κυρώσεων (εναλλακτικές επιλογές προς αυτή την κατεύθυνση, ως αντίδραση στις «αποσταθεροποιητικές ενέργειες της Μόσχας», ζητούνται από τον επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ) να συνοδεύει την πιθανότητα μιας νέας συνόδου κορυφής.

«Χρειαζόμαστε έναν διάλογο προκειμένου να υπερασπιστούμε τα συμφέροντά μας… είναι ένας διάλογος απαραίτητος για τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Δεν μπορούμε να παραμείνουμε σε μια λογική σκέτης αντίδρασης σε ό,τι αφορά τη Ρωσία. Ελπίζω πως μπορούμε, με πραγματική ευρωπαϊκή ενότητα και συντονισμό, να έχουμε αυτόν τον διάλογο» προσυπέγραψε από τις Βρυξέλλες ο γάλλος πρόεδρος, επιμένοντας πως «δεν θα υποχωρήσουμε σε τίποτα από τις αξίες μας, ούτε από τα συμφέροντά μας». Μετά τη Μέρκελ, και ο Μακρόν επικαλέστηκε την πρόσφατη συνάντηση Μπάιντεν – Πούτιν ως έναν επιπλέον λόγο επανάληψης του διαλόγου με τη Ρωσία, δεν εξήγησε εντούτοις γιατί μια τέτοια προσέγγιση, αυτή τη στιγμή, θα έφερνε περισσότερα αποτελέσματα από ό,τι προηγούμενες μάταιες απόπειρες, συμπεριλαμβανομένου και του δικού του διαλόγου με τον Πούτιν που επιχειρήθηκε το 2019.

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Οι πληροφορίες θέλουν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες να δυσφόρησαν με το τάιμινγκ της γαλλογερμανικής πρότασης, παραμονή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αλλά κάπου 20 κράτη να μίλησαν υπέρ της, κατά την προχθεσινή σύνοδο των ευρωπαίων πρεσβευτών στις Βρυξέλλες, αφήνοντας τα επτά ανατολικοευρωπαϊκά κράτη συνοφρυωμένα. Αντίστοιχη μοιάζει να ήταν η εικόνα και κατά τη χθεσινή σύνοδο, αν κρίνει κανείς από τις δηλώσεις των ηγετών της Πολωνίας, της Λιθουανίας και της Λετονίας. «Η έναρξη του οποιουδήποτε απευθείας διαλόγου στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο είναι δυνατή μόνο σε μια κατάσταση όπου υπάρχει πραγματική αποκλιμάκωση και πραγματική απόσυρση από τις επιθετικές πολιτικές» δήλωσε ξερά ο πολωνός πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι. «Την τελευταία φορά, είχαμε μια πολύ καλή συζήτηση με όλους τους ηγέτες για τη Ρωσία, ήταν πολύ ανοιχτή και όλοι συμφωνήσαμε πως η Ρωσία είναι μια μεγάλη απειλή, ότι είναι περισσότερο επιθετική. Αναρωτιέμαι τι συνέβη τώρα» σημείωσε από την πλευρά της η εσθονή πρωθυπουργός Κάγια Κάλας, θυμίζοντας την εξευτελιστική μεταχείριση του Μπορέλ την τελευταία φορά που επισκέφθηκε τη Ρωσία. «Αν χωρίς αλλαγές, θετικές αλλαγές, στη συμπεριφορά της Ρωσίας αρχίσουμε τον διάλογο, θα στείλουμε ένα πολύ αβέβαιο και κακό σημάδι στους εταίρους μας» προσυπέγραψε ο λιθουανός πρόεδρος Κιτάνας Ναουσέντα. Για μια «ανεύθυνη» ιδέα, περίπτωση «ιστορικής μυωπίας», έκανε λόγο στους «Financial Times» ο υπουργός Εξωτερικών του. Από την πλευρά του, ο ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε δήλωσε πως δεν θα είχε αντίρρηση για μια σύνοδο της ΕΕ με τη Ρωσία, αρκεί να συμμετάσχουν μόνο οι πρόεδροι της Κομισιόν και του Συμβουλίου – και όχι ο ίδιος.

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πρέπει να απόλαυσε, για μία ακόμα φορά, το θέαμα μιας ΕΕ διχασμένης. Το Κρεμλίνο καλωσόρισε, σε κάθε περίπτωση, την ιδέα μιας συνόδου, αν και ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ζήτησε να μάθει περισσότερες λεπτομέρειες για την ατζέντα και τους στόχους της.