Μια φορά κι έναν καιρό, το αμερικανικό όνειρο

«Μinari» (ΗΠΑ, 2020). Η ταινία που κατάφερε να συγκεντρώσει έξι υποψηφιότητες στα φετινά Οσκαρ (ανάμεσά τους για τα ταινίας, σκηνοθεσίας – Λι Αϊζακ Τσουνγκ), κερδίζοντας τελικά το Β’ γυναικείου ρόλου για την κορεάτισσα ηθοποιό Γιου Τζουνγκ Γιουν, είναι ένα αισιόδοξο οικογενειακό δράμα που ακτινογραφεί «μικρές» στιγμές από τη μεγάλη περιπέτεια μιας οικογένειας κορεατών μεταναστών στην Πολιτεία Αρκανσο των ΗΠΑ στη δεκαετία του 1980. Οι καταστάσεις περιγράφονται με στακάτο, ευθύ τρόπο και το ίδιο θα έλεγες και για τις πολιτισμικές αντιθέσεις ανάμεσα στους μετανάστες και τους ντόπιους. Ο πάτερ φαμίλιας των Κορεατών (Στίβεν Γιέουν – υποψήφιος για το Α’ ρόλου), νέος σχετικά, παντρεμένος με μια γυναίκα που δεν της αρέσει ο τόπος και πατέρας δύο παιδιών, αποδεικνύεται πολύ πιο μοντέρνος και πολύ πιο ώριμος στην σκέψη και στην πράξη από πολλούς ντόπιους που μοιάζουν να ζουν σε άλλον αιώνα.

Η ταινία τοποθετείται στην εποχή που ο όρος «αμερικανικό όνειρο» ίσχυε ακόμα, τότε που με όπλο τη σκληρή εργασία ο οποιοσδήποτε μπορούσε να πετύχει και να αποκτήσει ένα κομμάτι από αυτό το όνειρο. Κάπου νιώθεις ότι κατά κάποιον τρόπο αυτό θέλει να πει η ταινία γενικότερα, ίσως εκεί να βρίσκεται η λύση πολλών σημερινών προβλημάτων – στην αφοσίωση, στην πίστη, στο όραμα και στην εργατικότητα.

Τα επεισόδια από τα ενδοοικογενειακά θέματα των Κορεατών φτιάχνουν ένα εύπεπτο «κολάζ» ιδιοσυγκρασιών και χαρακτήρων με την «τρελούτσικη» γιαγιά της Γιου Τζουνγκ Γιουν να δίνει τον τόνο του «σοφού χιούμορ». Εν κατακλείδι, μια ταινία που χωρίς ποτέ να γίνεται κραυγαλέα ή υπερβολικά «feelgood» προασπίζει το ήθος, την αφοσίωση στον στόχο, την αγάπη – τις σταθερές αξίες της ζωής.

«Αμερικανική προδοσία» («American Traitor: The Trial of Axis Sally», ΗΠΑ, 2021). Βασισμένη στο ιστορικό βιβλίο του Γουίλιαμ Οουεν, η ταινία του σκηνοθέτη και συν-σεναριογράφου Μάικλ Πόλις έχει δυνατό θέμα καθότι ασχολείται με την ξεχασμένη περίπτωση της Αμερικανίδας Μίλντρεντ Γκίλαρς (Μέντοου Γουίλιαμς), η οποία με το παρατσούκλι Αξις Σάλι και βάση το Βερολίνο υπήρξε μια από τις πιο σκληροπυρηνικές φωνές ραδιοφωνικής φιλοναζιστικής προπαγάνδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οταν ο πόλεμος κάποια στιγμή τελειώνει με την ήττα της Γερμανίας, η Γκίλαρς, η πιο μισητή γυναίκα στις ΗΠΑ, θα συλληφθεί με την κατηγορία της προδοσίας. Ποιο θα μπορούσε να είναι το επιχείρημα της υπεράσπισής της στη δίκη που θα ακολουθήσει; Αν δεν υπήρχε η θερμότητα που πάντα καταφέρνει και εκπέμπει ο Αλ Πατσίνο στον ρόλο του συνηγόρου υπεράσπισης, το πιθανότερο είναι ότι η ταινία δεν θα απασχολούσε κανέναν γιατί η «ψυχή» της, η ηθοποιός (και παραγωγός εδώ) Μέντοου Γουίλιαμς, είναι ένα όμορφο παγάκι. Δεν προκαλεί απολύτως κανένα συναίσθημα. Ευτυχώς δε που η ιστορία δεν είναι ειπωμένη γραμμικά αλλά με πισωγυρίσματα στον χρόνο, οπότε ο Πατσίνο εμφανίζεται συχνότερα απ’ όσο θα περίμενες, σώζοντας, σαν πυροσβέστης, ό,τι μπορεί από την αταλαντοσύνη της Γουίλιαμς…

«Οι διαρρήκτες» («Way down/The vault», Ισπανία, 2021). Μια ακόμα απίθανη στην πραγμάτωσή της ληστεία, με όλες τις αναμενόμενες ανατροπές, κινεί τα νήματα αυτής της περιπέτειας του Χαουμέ Μπαλαγκουέρο. Της σπείρας ηγείται ένας αποφασιστικός βρετανός εξερευνητής (Λίαμ Κάνινγκχαμ), ο οποίος έχασε μέσα από τα χέρια του τον θησαυρό του σερ Φράνσις Ντρέικ που ο ίδιος με την ομάδα του ανακάλυψε· με τη διαφορά ότι η ανακάλυψη έγινε σε χωρικά ύδατα της Ισπανίας, επομένως ο θησαυρός ανήκει στους Ισπανούς. Αυτός ο θησαυρός βρίσκεται τώρα φυλαγμένος κάτω από την Τράπεζα της Ισπανίας, οπότε η επιχείρηση για την απόκτησή του συνθέτει τη διασκεδαστική αυτή ταινία, που μοιάζει να ακολουθεί τα βήματα ανάλογων σειρών του Netflix και στην οποία το πρόσωπο-κλειδί είναι μια ιδιοφυΐα της μηχανικής (Φρέντι Χάιμορ). Εξυπνη η ιδέα η ιστορία να τοποθετηθεί την ώρα που εκτυλίσσεται το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, γεγονός που της προσθέτει αληθοφάνεια, αν και όλα κινούνται στη σφαίρα της φαντασίας.

«Monday» (Ελλάδα/ΗΠΑ/Αγγλία, 2020). Προσπαθώντας να βρεις την ουσία αυτής της ταινίας, δεν βρίσκεις και πολλά. Στο μεγαλύτερο μέρος της είναι μια επαναλαμβανόμενη βόλτα στη νυχτερινή Αθήνα, στους δρόμους, στα υπόγεια και κυρίως στα κλαμπ όπου ο κόσμος χορεύει σαν τρελός – μόνο που αυτό δεν δείχνει να εξυπηρετεί ιδιαίτερα το σενάριο. Στη καρδιά της ιστορίας ένα ζευγάρι Αμερικανών στην Ελλάδα (Σεμπάστιαν Σταν, Ντενίζ Γκοφ). Αγαπιούνται τρελά, κάνουν έρωτα όπου να ‘ναι και τσακώνονται. Εκείνη σταθερή προσωπικότητα, δικηγόρος. Εκείνος «στον αέρα», DJ. To παρελθόν και των δύο ποτίζει την σχέση με οξύ, όμως αυτό δεν είναι τίποτα μπροστά στα προβλήματα του παρόντος. Την Παρασκευή όλα καλά, αλλά τι γίνεται τη Δευτέρα; Η σκηνοθεσία του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου είναι χαλαρή, αλλά η ταινία άδεια. Υπήρξαν στιγμές που ένιωσα την κοινοτοπία να με καταδιώκει και τη γραφικότητα να μου στήνει τη μια παγίδα μετά την άλλη. Κυρίως όποτε εμφανιζόταν σαν καλικάντζαρος ο Γιώργος Πυρπασόπουλος για να κάνει τον σοφό φύλακα-άγγελο του κεντρικού ήρωα, δίνοντάς του συμβουλές στα αυτονόητα και στα αγγλικά.

Eπανεκδόσεις

«Αίνιγμα» («Garde a vue», Γαλλία, 1981) του Κλοντ Μιλέρ. Ο Λίνο Βεντούρα στον ρόλο ενός μεθοδικού ανακριτή και ο Μισέλ Σερό σ’ εκείνον του αριστοκρατικού μεγαλοδικηγόρου είναι η «γάτα» και το «ποντίκι» αυτής της καταπληκτικής ταινίας, όπου κατά τη διάρκεια μιας νύχτας ο πρώτος προσπαθεί να διαπιστώσει αν ο δεύτερος είναι ή όχι ένοχος για τον βιασμό και τη δολοφονία ενός κοριτσιού. Μια σπάνια αναμέτρηση συμπεριφορών, τάξεων και στυλ στην οποία ο εσωτερικός χώρος – το γραφείο του ανακριτή – όσο η ώρα περνά τόσο νιώθεις ότι σμικραίνει, συμβάλλοντας έτσι στην κλειστοφοβική ατμόσφαιρα που συνδυάζεται αριστοτεχνικά με το αστυνομικό μυστήριο.

«Μπλε βελούδο» («Blue velvet», ΗΠΑ, 1986) του Ντέιβιντ Λιντς. Με αφετηρία ένα κομμένο αφτί που ένας νεαρός (Κάιλ ΜακΛάχλαν) βρίσκει στον δρόμο, ο Λιντς μας ξεναγεί στα άδυτα ενός παράξενου, σκοτεινού και απειλητικού κόσμου, κρυμμένου πίσω από τη φαινομενική γαλήνη μιας κωμόπολης της αμερικανικής υπαίθρου. Είναι ο κόσμος που συναντάμε σε όλες σχεδόν τις κατοπινές ταινίες του, ο κόσμος που μόνο αυτός μπορεί να πλάσει. Συμπρωταγωνιστούν οι Λόρα Ντερν, Ιζαμπέλα Ροσελίνι, Ντιν Στόκγουελ, ενώ την παράσταση «κλέβει» ο Ντένις Χόπερ παίζοντας έναν εφιαλτικό, ψυχάκια κακοποιό.

«Μπομπ, ο χαρτοπαίκτης» («Bob le flambeur», Γαλλία, 1956) του Ζαν Πιερ Μελβίλ. Η ατμόσφαιρα ήταν πάντα το βασικό εργαλείο του Μελβίλ που εδώ υποκλίνεται με αξιοπρέπεια στο αμερικανικό φιλμ νουάρ αφηγούμενος με στυλ τη στενάχωρη ιστορία ενός προχωρημένης ηλικίας αλκοολικού κακοποιού (Ροζέ Ντουσέν) που προσπαθεί να τα βγάλει πέρα στις κακόφημες συνοικίες του Παρισιού. Η επιτυχία κατοπινών ταινιών του Μελβίλ («Ο δολοφόνος με το αγγελικό πρόσωπο», «Ο κόκκινος κύκλος») έχει επισκιάσει κάπως αυτή την ταινία, εξίσου γοητευτική μέσα στη μόνιμη μελαγχολία της.