Μόνο ο σύζυγος {LF}είναι δολοφόνος;

Το αποτρόπαιο έγκλημα της άτυχης κοπέλας στα Γλυκά Νερά ευτυχώς εξιχνιάστηκε. Οι αστυνομικοί που δούλεψαν πάνω σ’ αυτό αποδείχθηκαν απόλυτοι επαγγελματίες. Τους αξίζουν συγχαρητήρια. Την Καρολάιν όμως δεν τη σκότωσε μόνο ο σύζυγός της. Τη «σκότωσε» και η «ψυχολόγος» της που εξέθετε στα κανάλια, τα οποία φυσικά τη δέχονταν ασμένως, την ιδιωτική ζωή της κοπέλας. Τη «δολοφονεί» όμως και μετά την αποκάλυψη του εγκλήματος η ανάγκη της τηλεόρασης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να προκαλούν εντυπωσιασμό και συγκίνηση.

Στο καθεστώς της ενημερωδιασκέδασης η αξία και το κέντρο βάρους των σοβαρών ειδήσεων μειώνεται για χάρη των «ελαφρών» ειδήσεων που αφορούν εγκλήματα ή δράσεις διασημοτήτων από τον χώρο του θεάματος και του αθλητισμού. Τα όρια μεταξύ «πολιτικών» και «μη πολιτικών» ειδήσεων, μεταξύ θεμάτων δημόσιου και ιδιωτικού ενδιαφέροντος, μεταξύ προσέγγισης σε βάθος και αβαθούς ανάλυσης, μεταξύ σοβαρών προσκεκλημένων και τηλεπερσόνων, μεταξύ μετριοπαθών αναλυτών και κομματικών φωνών, μεταξύ αγάπης για την πατρίδα και εθνικισμού έχουν προ πολλού ρευστοποιηθεί. Δυστυχώς ο έντυπος λόγος στον οποίο γενικώς αυτά τα όρια τηρούνται δεν είναι «δημοφιλής». Ο Τύπος παραμένει μια σταθερά σε μια ρευστή, χωρίς όρια, κοινωνία (Ζίγκμουντ Μπάουμαν). Οι πολίτες δεν διαβάζουν, περι-διαβάζουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο «ελεύθερος» κόσμος του Διαδικτύου ζει στη σκλαβιά της εμπορευματοποίησης του λόγου. Οπως δείχνουν μελέτες, σαν αυτές του Keneth Newton, οι πολίτες που ακόμη διαβάζουν εφημερίδες είναι πολύ καλύτερα ενημερωμένοι.

Σε κοινωνίες ηθικά ρευστές το κοινό έχει εθιστεί να μη σέβεται την πνευματική δημιουργία και να μην αντέχει τη σύνθετη σκέψη. Τύποι αναρτούν σχόλια εμετικά ή ανόητα που τα ονομάζουν άρθρα, αναρτώνται μεταφρασμένα ποιήματα ή αποσπάσματα έργων απ’ όπου απουσιάζει η μεταφράστρια ή ο μεταφραστής και ο εκδοτικός οίκος, πολλές φορές ακόμη και ο δημιουργός τους. Αναρτώνται άρθρα που χωρίς να διαβαστούν προκαλούν χιλιάδες likes ή γίνονται πεδίο βολής μίσους. Πολιτικοί και άλλοι αναρτούν τα δημοσιευμένα σε εφημερίδες «κλειστά» άρθρα τους αμέσως, χωρίς να σέβονται την πολιτική των εντύπων που τους φιλοξενούν και να περιμένουν να τα αναρτήσουν την επομένη. Το χειρότερο; Ούτε καν διανοούνται, ακόμη κι όταν τους το επισημαίνουν, ότι αυτό είναι αντιδεοντολογικό. Να μη μιλήσω για την κατά λέξη κλοπή άρθρων, τα οποία παρουσιάζονται ως άρθρα του αναρτώντος. Ενώ στην τηλεόραση η μη εθνικιστική σκέψη εξορκίζεται. Παρακολουθούσα μια τηλεσυζήτηση όπου ερωτήθηκε ο έλληνας ευρωβουλευτής Νίκος Ανδρουλάκης για τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης και όταν αναφέρθηκε στη Συνθήκη της Λωζάννης όλα ήταν «μέλι γάλα», μόλις όμως ψέλλισε κάτι περί τουρκικής καταγωγής ορισμένων εξ αυτών και περί δικαιώματος ατομικού προσδιορισμού, «τελείωσε» ο χρόνος. Ο τηλε-εντυπωσιασμός και ο εθνο-αμυντορισμός δεν αντέχουν ούτε τον συνταγματικό πατριωτισμό.

Οι εγκληματίες σκοτώνουν το σώμα μερικών ανθρώπων. Ο πρώτος θάνατος είναι τραγωδία. Ο δεύτερος έρχεται όταν η τηλεοπτική ενημερωδιασκέδαση όπως και ο κανιβαλισμός των κοινωνικών μέσων σκοτώνουν τις ψυχές όλων των ανθρώπων. Δυστυχώς και η δεύτερη φορά τραγωδία είναι.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος, συγγραφέας