Από την αναδιανομή του πλούτου, στην αναδιανομή της εξουσίας

Η δυσκολία της μεγάλης Δημοκρατικής Παράταξης να ανταποκριθεί στην υπόσχεσή της για μια Δίκαιη Κοινωνία μας έχει συμβιβάσει με την ιδέα ότι η πολιτική μπορεί να αρκεστεί στη διαχείριση της πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που θέλει την ψαλίδα των κοινωνικών ανισοτήτων να διευρύνεται σε βάρος της πλειονότητας, σε βάρος οποιασδήποτε προσπάθειας να δούμε συλλογικά το κοινό μας μέλλον.

Η ουτοπία μιας Δίκαιης Κοινωνίας βασίστηκε σε μια σειρά από λάθος παραδοχές. Η κυριότερη από αυτές ήταν ότι η ανακατανομή του πλούτου μέσα από τη φορολόγηση των πλουσίων και τη δημιουργία ενός ισχυρού κοινωνικού κράτους που ενίσχυε τα χαμηλότερα εισοδήματα, αρκούσε για να κάνει την κοινωνία μας δίκαιη.

Το σύστημα λειτούργησε για ένα χρονικό διάστημα μετά τον πόλεμο διασφαλίζοντας και την κοινωνική ειρήνη και την ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη σε πολλές χώρες του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Μέχρι που ήρθε η Παγκοσμιοποίηση: το άνοιγμα των εθνικών αγορών – που υπόκεινταν στους τοπικούς κανόνες – στην ανεμπόδιστη διακίνηση πλούτου.

Εκεί αναδείχθηκε η ανεπάρκεια του κράτους στο οποίο είχαμε βασίσει το μοντέλο της Δίκαιης Κοινωνίας. Ανήμπορο να ανταποκριθεί στις ταχύτητες των αγορών, το κεντρικό κράτος έχασε τη δύναμη να περιφρουρήσει τη συλλογική πρόοδο. Μαζί με αυτό έχασε την αξιοπιστία του, μαζί του χάθηκε και η υπόσχεση της μεγάλης Δημοκρατικής Παράταξης.

Το κεντρικό κράτος, αντί να προσαρμοστεί, βασίστηκε στο κεφάλαιο για υπηρεσίες που το ίδιο είχε υποσχεθεί (τουλάχιστον στα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα). Οσο περισσότερο το κράτος βασιζόταν στο κεφάλαιο για την επιβίωσή του τόσο εκείνο απαιτούσε τη μείωση της λογοδοσίας και τη συρρίκνωση της δημοκρατίας. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα η συζήτηση για τα κόμματα περιστρέφεται γύρω από το ποια συμφέροντα στηρίζουν ποια παράταξη, ποιος επιχειρηματίας είναι πίσω από ποιον πολιτικό.

Αν θέλουμε η εξουσία να γίνει πιο ανεξάρτητη (τουλάχιστον από το μεγάλο κεφάλαιο) και πιο αποτελεσματική ως προς τις απαιτήσεις της κοινωνίας, τότε πρέπει να την αποσυγκεντρώσουμε. Πρέπει να μεταφέρουμε την εξουσία από το κεντρικό κράτος σε θεσμούς και δομές που λογοδοτούν στον ίδιο τον πολίτη. Μόνο έτσι θα απελευθερωθεί το κεντρικό κράτος από τη διαχείριση της καθημερινότητας στην οποία δεν μπορεί να ανταποκριθεί και θα αφιερωθεί στη διασφάλιση μιας Δίκαιης Κοινωνίας.

Με λίγα λόγια, αν θέλουμε να δυναμώσουμε την οικονομία μας, πρέπει πρώτα να δυναμώσουμε τη δημοκρατία μας. Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε στον προοδευτικό χώρο, είναι ότι το μεγάλο κράτος δεν είναι εγγυητής ούτε του Κοινωνικού Κράτους ούτε της Δίκαιης Κοινωνίας. Οτι μόνο μέσα από την αναδιανομή της εξουσίας μπορούμε να πετύχουμε τη δίκαιη αναδιανομή του πλούτου. Χρειάζεται να αλλάξουμε τους κανόνες, για να έχουμε και διαφορετικό αποτέλεσμα. Σε αυτήν την απαίτηση πρέπει σήμερα η μεγάλη Δημοκρατική Παράταξη να ανταποκριθεί με γρήγορα αντανακλαστικά. Πρέπει να ανασυγκροτηθεί άμεσα και να διεκδικήσει την εξουσία, με πολιτικούς εκπροσώπους που δεν έχουν εθιστεί σε αυτήν, με αποστολή να την παραδώσουν εκεί που πραγματικά ανήκει σε μια αληθινή Δημοκρατία: στον Λαό.

Ο Παύλος Γερουλάνος είναι πρώην υπουργός ΠΑΣΟΚ και επικεφαλής
της δημοτικής παράταξης «Αθήνα είσαι Εσύ»