Νοσταλγία

Η χθεσινή αναφορά του Πρωθυπουργού σε ένα άρθρο που είχε γράψει ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης το 1992, όπου επισήμαινε την ανάγκη να οργανωθεί το πλαίσιο εργασίας και να εισαχθούν εναλλακτικές μορφές απασχόλησης λόγω της τεχνολογικής ανάπτυξης, προκαλεί χωρίς αμφιβολία ένα γλυκόπικρο αίσθημα νοσταλγίας. Επιτρέπει όμως και έναν, αυθαίρετο ασφαλώς σε μεγάλο βαθμό, προβληματισμό για το πώς θα αντιμετώπιζε τα θέματα της επικαιρότητας αυτό το ιστορικό στέλεχος της Αριστεράς αν δεν είχε πεθάνει πρόωρα πριν από δώδεκα χρόνια.

Ο Παπαγιαννάκης, λοιπόν, ασφαλώς και θα ασκούσε κριτική στο εργασιακό νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση του εργαζόμενου ως αυτόνομης οντότητας που μπορεί να διαπραγματεύεται σε ισότιμη βάση με τον εργοδότη. Δεν θα πετούσε συνθήματα όμως περί κατάργησης του οκταώρου και των υπερωριών. Ούτε θα ισχυριζόταν ότι το νομοσχέδιο οδηγεί στον Μεσαίωνα. Θα προέβαλλε επιχειρήματα, θα διατύπωνε προτάσεις, θα μαχόταν με κόσμιο τρόπο για τις απόψεις του. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήταν πρώτα διανοούμενος κι ύστερα πολιτικός.

Ο Παπαγιαννάκης ασφαλώς και θα υπερασπιζόταν τους νέους, στους οποίους άλλωστε εναπέθετε όλες τις ελπίδες του. Θα αγωνιζόταν έτσι για καλύτερα σχολεία και εξωστρεφή πανεπιστήμια. Δεν θα κατηγορούσε όμως ποτέ την κυβέρνηση ότι «ξεστοκάρει στους νέους όλο το μίσος της», όπως έκανε χθες ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, επαναλαμβάνοντας μια αντιαισθητική έκφραση επειδή νόμιζε, ο δύστυχος, ότι δικαιώθηκε για την προηγούμενη φορά που τη χρησιμοποίησε. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήταν το αντίθετο του λαϊκιστή.

Ο Παπαγιαννάκης δεν θα έλεγε ποτέ τι «πρέπει να κάνει κάθε πολίτης που αισθάνεται προοδευτικός», όπως διακήρυξε χθες η Φώφη Γεννηματά, που ματαίως προσπαθεί, η δύστυχη, να φανεί συριζικότερη των συριζαίων. Ούτε φυσικά θα χρησιμοποιούσε τον όρο «αριστερό πλεονέκτημα», με τον οποίο μας βομβάρδιζαν προκλητικά για χρόνια τα στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήταν ένας πραγματικός προοδευτικός, ένας πραγματικός αριστερός και ένας πραγματικός δημοκράτης. Ενας «διαρκώς ευαίσθητος» άνθρωπος δηλαδή.

O Παπαγιαννάκης θα ενθάρρυνε χωρίς αμφιβολία τον πλουραλισμό, τη γόνιμη αντιπαράθεση και τη σύνθεση των απόψεων. Δεν θα ανεχόταν όμως ούτε στιγμή, και για οποιονδήποτε λόγο, να συνυπάρχει σε ένα κόμμα, ή έναν κυβερνητικό σχηματισμό, με έναν Καμμένο ή έναν Πολάκη. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήταν πάνω απ’ όλα άνθρωπος με αρχές.

Ο Παπαγιαννάκης θα ήταν ο πρώτος που θα κατήγγελλε ηγέτες όπως ο Πούτιν, ο Σι ή ο Ερντογάν για τη βαρβαρότητα και τον κυνισμό τους. Δεν θα αναπαρήγε όμως τους εθνικούς μύθους με τους οποίους τρέφεται αυτή η κοινωνία εδώ και δεκαετίες. Δεν θα χαριζόταν στη Νέα Δημοκρατία για την εμπρηστική στάση που κρατούσε ως αντιπολίτευση απέναντι στη Συμφωνία των Πρεσπών. Ούτε θα έκλεινε τα μάτια στην εξευτελιστική στάση που κρατά η Νέα Δημοκρατία ως κυβέρνηση απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Γιατί ο Παπαγιαννάκης ήταν το αντίθετο του εθνικιστή. Και ένας πραγματικός Ευρωπαίος.