Ο ΣΥΡΙΖΑ και το brain drain{CR}

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η ΝΔ συμφωνούν σε κάτι: ότι η ψήφος της Διασποράς, η ψήφος δηλαδή κυρίως της γενιάς του brain drain, θα ωφελήσει τη ΝΔ. Ειδάλλως δεν εξηγείται η αρνητική στάση του ΣΥΡΙΖΑ στη διευκόλυνση της ψήφου των αποδήμων που πρόσφατα επιβεβαιώθηκε από την καταψήφιση των τροπολογιών του υπουργού Εσωτερικών.

Δύο είναι τα κύρια προγραμματικά χαρακτηριστικά, σε σημαντικό βαθμό μάλιστα αλληλένδετα, του ΣΥΡΙΖΑ που καθιστούν την ηγεμονία της ΝΔ στο brain drain, το νέο αλλά και το παλιό, αναπόδραστη. Το πρώτο αφορά την ιδιωτική οικονομία και το δεύτερο τη δημόσια διοίκηση.

Στην ιδιωτική οικονομία, κεντρικός στόχος της κυβέρνησης της ΝΔ είναι η μείωση της φορολόγησης της μισθωτής εργασίας (βλ. σχετικά προτάσεις Επιτροπής Πισσαρίδη) και η συνεπαγόμενη ενίσχυση του αριθμού των μεγάλων επιχειρήσεων στην ελληνική οικονομία. Η στόχευση αυτή στοιχειοθετείται από σχετικές μειώσεις των φορολογικών και άλλων βαρών στη μισθωτή εργασία, από την ενεργητική προσέλκυση επενδύσεων σηματωρών στην Ελλάδα (βλ. IBM, Pfizer) και από τη θεματική προτεραιοποίηση του ελληνικού σχεδίου για το European Recovery Fund, που εκ των πραγμάτων θα ενισχύσει μεγάλες εταιρείες, ελληνικού και αλλοδαπού ενδιαφέροντος, στους σχετικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Σε αντιδιαστολή, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι, και λόγω κυβερνητικού παρελθόντος αλλά και λόγω της πολιτικής εκπροσώπησης χαμηλότερης εξειδίκευσης εργαζομένων, σε θέση να ενστερνιστεί μια δημοσιονομική πολιτική υπέρ των μεσοανώτερων μισθωτών. Ιδεολογικά, αλλά και με βάση την κυβερνητική παρακαταθήκη του, προσλαμβάνεται στην καλύτερη των περιπτώσεων ως απρόθυμος συνεργάτης του μεγάλου αλλοδαπού και εγχώριου κεφαλαίου. Και βέβαια, έχει τοποθετηθεί σε αντιδιαστολή με την κυβέρνηση όσον αφορά το ελληνικό σχέδιο του European Recovery Fund, προκρίνοντας την υποστήριξη της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας και ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση ότι πριμοδοτεί μεγάλα σχήματα, με μια κριτική που θυμίζει την παραδοσιακή ρητορική του ΚΚΕ περί «ντόπιων και ξένων ολιγοπωλίων». Εν κατακλείδι, η κυβέρνηση της ΝΔ έχει δώσει ήδη απτά παραδείγματα της επιθυμίας της να πολλαπλασιαστούν στην Ελλάδα οι ικανοποιητικά αμειβόμενες θέσεις σε μεγάλες επιχειρήσεις – να δημιουργηθούν δηλαδή ευκαιρίες απασχόλησης που συγκλίνουν στις μορφές απασχόλησης που αναζήτησε στο εξωτερικό η γενιά του brain drain. Σε αντίθεση, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει δώσει απτά παραδείγματα ότι αντίκειται σε αυτή την προοπτική.

Στη δημόσια διοίκηση χαρακτηρίζεται δυισμός στην κυβέρνηση της ΝΔ πελατειακές πρακτικές να συνυπάρχουν με υψηλής ποιότητας και δημόσιας προβολής τεχνοκρατικές προσεγγίσεις όσο και μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που είναι φίλα προσκείμενες στη γενιά του brain drain. Σίγουρα οι τοποθετήσεις διοικήσεων στα νοσοκομεία της κυβέρνησης κομματικά προσκείμενων στη ΝΔ δεν πρέπει να εξέπληξαν ευχάριστα τους χιλιάδες γιατρούς που αναζήτησαν εργασία στα εθνικά συστήματα υγείας της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ωστόσο η εκτενής συνεργασία της κυβέρνησης με τεχνοκράτες της Διασποράς με απτά αποτελέσματα στην υλοποίηση καίριων πολιτικών – βλ. συνεργασία Ηλία Μόσιαλου με τον Πρωθυπουργό στην απαρχή της πανδημίας – καθώς και η υιοθέτηση τεχνοκρατικών μεθόδων αντιμετώπισης της πανδημίας σε επίπεδα ανάλογα των πετυχημένων διοικήσεων των χωρών υποδοχής του brain drain ευνόητο είναι ότι ενισχύουν τους δεσμούς της κυβέρνησης με τη γενιά του brain drain. Η προσωπικότητα και η ατζέντα πολιτικής του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκου Πιερακάκη είναι η επιτομή αυτής της σχέσης, συμβολικά αλλά και επιχειρησιακά, μια που η ψηφιοποίηση του ελληνικού Δημοσίου εκ των πραγμάτων εξισώνει, επί το βέλτιστο, την πρόσβαση στην ελληνική διοίκηση όλων των ελλήνων του εξωτερικού και των μονίμως κατοικούντων στη χώρα. Οι εν εξελίξει μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης της ΝΔ στον τομέα της Παιδείας επίσης είναι ελκυστικές στη γενιά του brain drain. Η επέκταση των προτύπων και πειραματικών σχολείων καθώς και η πρόθεση αξιολόγησης των εκπαιδευτικών φέρουν την υπόσχεση στη γενιά του brain drain ότι μπορεί να είναι διαθέσιμη στα παιδιά τους δωρεάν, ποιοτική δημόσια Παιδεία, όχι αμελητέα παράμετρος, λαμβανομένου υπόψη ότι τα δίδακτρα των ιδιωτικών σχολείων είναι βασικό στοιχείο της ετήσιας οικογενειακής δαπάνης.

Σε αντιδιαστολή η κυβερνητική παρακαταθήκη ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει να επιδείξει ανάλογης εμβληματικότητας παρεμβάσεις στη δημόσια διοίκηση, ενώ πετυχημένες περγαμηνές όπως στον τομέα της Ερευνας και Τεχνολογίας, με θετική αντανάκλαση στη γενιά του brain drain, όπου θήτευσε ο Φωτάκης, αφορούσαν εκ των πραγμάτων (και όχι τυχαία;) την αριθμητικά μικρή ερευνητική κοινότητα. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση και ως αξιωματική αντιπολίτευση ταυτίστηκε με την υπεράσπιση της καθεστηκυίας τάξης ή ακόμα και την παλινόρθωσή της στην περίπτωση της ακύρωσης της μεταρρύθμισης των ΑΕΙ Διαμαντοπούλου, ακύρωση που, όχι συμπτωματικά, αποκατέστησε το μονοπώλιο της γηγενούς πανεπιστημιακής κοινότητας εκεί που ο νόμος Διαμαντοπούλου την είχε επιμερίσει με την προ κρίσης γενιά του brain drain, την επιστημονική διασπορά που δέχθηκε να συμμετάσχει στη σύνθεση μελών των συμβουλίων ιδρυμάτων των ΑΕΙ.

Η κύρια διαφορά στον τομέα της δημόσιας διοίκησης μεταξύ κυβέρνησης ΝΔ και ΣΥΡΙΖA είναι ότι η γενιά του brain drain είναι δυνάμει χρήστης της δημόσιας διοίκησης – των δημόσιων σχολείων, νοσοκομείων, ληξιαρχείων κ.λπ. – και πολύ λιγότερο δυνάμει εργαζόμενος σε αυτό. Στον βαθμό λοιπόν που η κυβέρνηση της ΝΔ δείχνει, εν συγκρίσει μάλιστα με τον ΣΥΡΙΖΑ, να θέλει και να μπορεί να βελτιώσει τη δημόσια διοίκηση, σε αυτόν τον βαθμό επωφελή brain drain χωρίς να θίγει τα συμφέροντά του. Οταν μάλιστα το κάνει αυτό δημιουργώντας και μείζον οικονομικό όφελος, όπως με τις αλλαγές στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια Παιδεία, τότε οι αλλαγές στη δημόσια διοίκηση λειτουργούν σε συνέργεια με τις αλλαγές στη δημοσιονομική πολιτική και ευρύτερα τις παρεμβάσεις πολιτικής στην οικονομία της αγοράς: καθίσταται έτσι εφικτή η επιτυχής επίτευξη ή/και αναπαραγωγή της κοινωνικοοικονομικής υπόστασης της γενιάς του brain drain.