Εκείνη τη νύχτα

Για να έχει κάποιος μνήμες από τη σημερινή επέτειο – δικές του, όχι «όπως του τα είπαν» – θα πρέπει να είναι από σαράντα ετών και άνω. Να έχει από πρώτο χέρι αίσθηση της εποχής. Μιας εποχής απόλυτα μεταβατικής. Ας λένε πως όταν ζεις τα γεγονότα στην εξέλιξή τους δεν μπορείς να συλλάβεις τις πραγματικές τους διαστάσεις. Εμείς τότε, στην υπέρλαμπρη εκείνη δεκαετία της ζωής μας, όταν η ηλικία μας είχε ακόμη το «2» ως πρώτο αριθμό, ξέραμε, νιώθαμε ότι κάτι γινόταν. «Κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ / κάτι μυστικό / κάτι πλούσιο και παράξενο / σαν τοπίο του βυθού» που λέει – ποιος άλλος; – ο Σαββόπουλος.

Ηταν 14 Ιουνίου του 1987. Τριάντα τέσσερα χρόνια και μια αιωνιότητα πριν. Δεν είχαμε ούτε Διαδίκτυο, ούτε κομπιούτερ, ούτε μέιλ, ούτε κινητά. Δεν υπήρχαν καν ΑΤΜ, σε φακέλους παίρναμε ακόμη τους μισθούς μας, εκείνα τα λίγα χιλιάρικα που μας φαίνονταν μια περιουσία. Δεν υπήρχε καν ιδιωτική τηλεόραση. Και η ιδιωτική, ή μάλλον η δημοτική ραδιοφωνία, με το Κανάλι Ενα του Πειραιά και τον «Αθήνα 9,84», είχε αρχίσει τις εκπομπές της μόλις λίγες μέρες πριν.

Ηταν Κυριακή και έκανε ζέστη. Το air condition δεν ήταν ακόμη είδος πρώτης ανάγκης – έγινε μετά τον καύσωνα του Ιουλίου της ίδιας χρονιάς. Οταν ζεσταινόμασταν, ανοίγαμε τις μπαλκονόπορτες, εκείνες τις στενές μπαλκονόπορτες των πρώτων «δικών μας» σπιτιών. Οι τηλεοράσεις ήταν ογκώδεις αλλά με μικρή οθόνη και στρογγυλεμένες γωνίες. Οταν δεν είχαμε καλό σήμα (το συνηθέστερο) χρησιμοποιούσαμε μια σιδερένια κρεμάστρα ως πρόχειρη κεραία. Από μια τέτοια τηλεόραση – δεν θυμάμαι αν είχε και κρεμάστρα – παρακολουθήσαμε τον τελικό του Πανευρωπαϊκού Κυπέλου Μπάσκετ ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Σοβιετική Ενωση (δεν είχε καταρρεύσει ακόμη επισήμως ο υπαρκτός σοσιαλισμός). Με το σύνθημα «Ελλάδα, μπορείς, μπορείς να προκριθείς» (και στη συνέχεια, να πάει να κάνει κάτι που δεν γράφεται εδώ, ο Τζόρτζεβιτς) είχαμε φτάσει ως εδώ. «Με τον Γκάλη, τον Γιαννάκη, τον Φασούλα και τ’ άλλα παιδιά» όπως είχαμε παραφράσει μία επιτυχία του Λεωνίδα Βελή (τότε έλεγαν ότι πρόκειται για τον νέο Καζαντζίδη).

Εκείνο το ιδρωμένο τρίποντο του Καμπούρη έκανε να αντιλαλήσουν οι ανοιχτές μπαλκονόπορτες. Ξεχυθήκαμε στους δρόμους. «Είμαστε πια πρωταθλητές, έρχονται άλλες εποχές» όπως τραγούδησε λίγους μήνες αργότερα ο Πορτοκάλογλου. Για εκείνες τις άλλες εποχές πανηγυρίζαμε στην πραγματικότητα. Είχαμε κάνει ήδη τα πρώτα βήματα εκτός της βαλκανικής μας εσωστρέφειας.

Από την επόμενη μέρα η Ελλάδα άρχισε να γεμίζει μπασκέτες. Και τα πιτσιρίκια λάτρεψαν τη «σπυριάρα», όπως έλεγαν την μπάλα του μπάσκετ. Οχι, δεν άλλαξε εκείνη η νίκη την Ελλάδα. Συνέπεσε όμως με την αρχή μιας μεγάλης αλλαγής. Κι έτσι, για εμάς που ξελαρυγγιαστήκαμε από τις ζητωκραυγές εκείνη τη νύχτα, πήρε τη μυθική διάσταση του συμβολισμού.

Χθες το απόγευμα

Ο Στέφανος Τσιτσιπάς και η Μαρία Σάκκαρη δεν είχαν γεννηθεί εκείνη τη νύχτα. Τις τελευταίες μέρες όμως – και ειδικά χθες το απόγευμα ο Στέφανος – μας χάρισαν μία αίσθηση ανάλογη με εκείνη της 14ης Ιουνίου 1987. Από σήμερα κιόλας, τα παιδιά των παιδιών με τις «σπυριάρες» θα ζητάνε από τους γονείς τους ρακέτες.

Εν τω μεταξύ, από τότε κι εμείς παλινδρομήσαμε. Γυρίσαμε τα πίσω μπρος και τα μέσα έξω. Ριζοσπαστικοποιηθήκαμε, συντηρητικοποιηθήκαμε, πιάσαμε πάλι την αλφαβήτα του Εμφυλίου. Κι όμως, έχω την εντύπωση ότι πρόκειται για τους ρόγχους ενός τέρατος που, την τελευταία δεκαετία, έπαιξε τα ρέστα του και τώρα ξεψυχάει. Μιας γραφικής μειονότητας που φωνάζει πολύ για να μοιάζει μεγάλη. Και ελπίζω ότι, σε λίγα χρόνια, θα λέμε ότι η θριαμβευτική πορεία του Στέφανου και της Μαρίας συνέπεσε με το προανάκρουσμα μιας νέας εποχής. Εξαλλου «…ήμασταν πάντοτε παικτάρες, μα δεν αλλάζαμε μπαλιές».