Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα για το Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης

Εφαλτήριο για την ανάπτυξη της οικονομίας, την παραγωγική ανασυγκρότηση και την ενίσχυση νευραλγικών τομέων αποτελεί η αναμενόμενη εντός της εβδομάδας έγκριση από την Κομισιόν του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης.

Είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση σε επίπεδο σχεδιασμού έδρασε με ταχύτητα και συνοχή. Η Ελλάδα ανήκει στην πρώτη ομάδα των χωρών που θα λάβουν το πράσινο φως για την ενεργοποίηση των έργων και των μεταρρυθμίσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης.

Ομως τα δύσκολα είναι μπροστά. Το μεγάλο στοίχημα είναι η αποτελεσματική και έγκαιρη αξιοποίηση των κονδυλίων και η μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού και κοινωνικού αποτυπώματος.

Η δυνητική συνεισφορά του Ταμείου στο ΑΕΠ είναι 7 ποσοστιαίες μονάδες σε ορίζοντα εξαετίας, καθώς η συνολική εισροή πόρων από επιχορηγήσεις και δάνεια ανέρχεται σε 31 δισ. ευρώ και η κινητοποίηση δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων εκτιμάται στα 57,4 δισ. ευρώ έως το 2026.

Η εμπειρία και η οικονομική διαδρομή της χώρας στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων δείχνουν ότι υπήρξαν αγκυλώσεις, καθυστερήσεις, γραφειοκρατικές εμπλοκές και σπατάλες. Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις που χάθηκαν πολύτιμα για τη χώρα κονδύλια ή σκορπίστηκαν σε έργα και δράσεις βιτρίνας χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα για την οικονομία και την κοινωνία.

Για να μην ανακαλύψουμε εκ των υστέρων για μία ακόμα φορά «χαμένες ευκαιρίες» απαιτούνται ανατροπές και υπερβάσεις σε πολλά μέτωπα.

Κατ’ αρχάς απαιτείται ένα συγκροτημένο αναπτυξιακό μοντέλο με σαφείς και ιεραρχημένους στόχους με βάση τις παραγωγικές δυνατότητες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας. Το μεγάλο ζητούμενο είναι τι είδους έργα και μεταρρυθμίσεις χρειάζεται η οικονομία και σε ποιους τομείς προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, να παραχθεί η μέγιστη δυνατή προστιθεμένη αξία, να ενθαρρυνθεί η εξωστρέφεια και να διασφαλισθεί μία μακροχρόνια και βιώσιμη ανάκαμψη με ισχυρό αντίκτυπο στις θέσεις εργασίας και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.

Βέβαια χωρίς τους κατάλληλους μηχανισμούς ακόμα και ένα ιδανικό σχέδιο μένει στα χαρτιά.

Πριν και πάνω από όλα πρέπει να σπάσει το απόστημα της πολυνομίας, της γραφειοκρατίας και της αλληλοεπικάλυψης αρμοδιοτήτων μεταξύ των υπηρεσιών της δημόσιας διοίκησης που βραχυκυκλώνουν την υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων υψηλής προστιθέμενης αξίας και αναπτυξιακής δυναμικής.

Είναι συχνό το φαινόμενο της παράλληλης ισχύος διαφορετικών νόμων που σε πολλές περιπτώσεις ρυθμίζουν τα ίδια ζητήματα με διαφορετικό τρόπο, προκαλώντας σύγχυση και ανασφάλεια στους υποψήφιους στρατηγικούς επενδυτές. Οπως και της αποτελμάτωσης επενδύσεων λόγω της δυσκινησίας και της «Βαβυλωνίας» στον κρατικό μηχανισμό.

H εκταμίευση των κεφαλαίων από το Ταμείο Ανάκαμψης συνδέεται με την εκπλήρωση αυστηρών προαπαιτούμενων και χρονοδιαγραμμάτων για την υλοποίηση των έργων και των μεταρρυθμίσεων. Παρεκκλίσεις, αστοχίες και παλινωδίες τιμωρούνται με την αναστολή της καταβολής των πόρων, ακόμα και με την επιστροφή των ποσών. Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει παρεμβάσεις και ρυθμίσεις για την αναμόρφωση και βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου, καθώς και για την επιτάχυνση και την ευελιξία των διοικητικών διαδικασιών για τις ιδιωτικές και στρατηγικές επενδύσεις. Αναμφισβήτητα οι κινήσεις αυτές αποτελούν σημαντικό βήμα για να ξεπεραστούν οι αγκυλώσεις.

Μία ακόμα πληγή είναι οι συνεχείς μεταβολές στη φορολογία και οι «αραχνιασμένες» ρυθμίσεις. Για τη βελτίωση του οικονομικού κλίματος και την ενίσχυση των επενδυτικών κεφαλαίων χρειάζεται σταθερός και καθαρός φορολογικός ορίζοντας και συνολική επανεξέταση των κινήτρων, είτε αυτά αφορούν επιχορηγήσεις και επιδοτήσεις, είτε φορολογικές εκπτώσεις και απαλλαγές. Οι  φορείς της αγοράς και ο επιχειρηματικός κόσμος θεωρούν το ισχύον καθεστώς ανεπαρκές, ελλειμματικό και αναχρονιστικό.

Τα αγκάθια και οι προκλήσεις για την κυβέρνηση είναι πολλά.

Δεν υπάρχει «πολυτέλεια χρόνου» ούτε λαθών. Ακόμα και το παραμικρό στραβοπάτημα μπορεί να κοστίσει ακριβά στην ιστορική ευκαιρία.