Ο «Γαλαξίας» με {LF}τα μάτια του Μίκη

Η μορφή του σημάδεψε την πορεία της χώρας μας τον 20ο αιώνα και το έργο του επηρέασε βαθιά τη μουσική. Οι δημιουργίες του αγαπήθηκαν από όλους και από τα πιο δημοφιλή του έργα από τη δεκαετία του 1950 έως σήμερα εκφράζουν τις αξίες για τις οποίες αγωνίστηκε. Στις 29 του περσινού Ιουλίου ο ίδιος συμπλήρωσε 95 χρόνια δραστήριας ζωής και εκείνη η επέτειος στάθηκε η αφορμή για την παρουσίαση της έκθεσης «Ο Γαλαξίας μου» που εγκαινιάζεται σήμερα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Η έκθεση ήταν αρχικά προγραμματισμένη τον περσινό Νοέμβριο, ωστόσο, λόγω των περιοριστικών μέτρων για τον πανδημία, αναβλήθηκε για το καλοκαίρι. Πλέον ανοίγει τις πόρτες της δίνοντας την ευκαιρία στο κοινό να γνωρίσει τον Μίκη Θεοδωράκη μέσα από σπάνια ντοκουμέντα του αρχείου του. Ο τίτλος της προέρχεται από τα λόγια του ίδιου του συνθέτη, όταν του ζητήθηκε να περιγράψει τα έργα του. «Η έκθεση είναι στημένη σε 16 θεματικά δωμάτια και ξεκινάει και τελειώνει με το ερώτημα “Είναι ο Μίκης γαλαξίας και τι σχέση έχει με τον γαλαξία;”. Ξεκινάμε μ’ ένα σκηνικό εύρημα που βασίζεται στις σημειώσεις που ο ίδιος έχει κάνει και τις ονομάζει γαλαξίας, για το πώς ενώνονται τα έργα του και οι ομάδες των έργων του μεταξύ τους. Αρα είναι ο δικός του πλανήτης αυτός που εξετάζουμε, με τα δικά του μάτια. Και καταλήγουμε στο πως ο Μίκης δεν είναι μόνο της Ελλάδας, αλλά του κόσμου όλου. Ανήκει στον γαλαξία, εκθέτοντας μια παλέτα από τεκμήρια. Στο ενδιάμεσο βέβαια επειδή η έκθεση επιχειρεί να λειτουργήσει σαν πρίσμα αυτού του φυσικού φαινομένου όπως τον χαρακτήρισε ο Χρήστος Χωμενίδης, αναλύεται αυτό το φως σε πολλές επιμέρους πλευρές», αναφέρει στο «ΝΣυν» η αρχιτέκτων – μουσειολόγος Ερατώ Κουτσουδάκη που ανέλαβε τον σχεδιασμό και την επιμέλεια της έκθεσης.

ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ. Η έκθεση ταξιδεύει τον επισκέπτη στις πολλές και διαφορετικές πλευρές του συνθέτη κάνοντας αναφορές στο συμφωνικό του έργο, τη μελοποιημένη ποίηση, τη μουσική για το θέατρο και το σινεμά, τις όπερες και τα μπαλέτα του, το λαϊκό τραγούδι, τη μουσική που συνδέεται με τους αγώνες, τα νεανικά του χρόνια, τα χρόνια της εξορίας, την πολιτική και συγγραφική του δράση, τη διεθνή του απήχηση και την ιδιαίτερη σχέση του με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Ολη η ζωή και το έργο του ξεπηδούν μέσα από το πλήρες αρχείο του, το οποίο από το 1997 φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» και τώρα αναδεικνύεται στο πλαίσιο της έκθεσης. «Δεν είναι πολύ γνωστό ότι φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη, ούτε ο όγκος, ούτε ο πλούτος του. Και δίνει στον επισκέπτη την εντύπωση ότι δεν πρόκειται ακριβώς για ένα μουσικό αρχείο αλλά για ένα αρχείο που αφηγείται την ιστορία της νεότερης Ελλάδας με κάποιο τρόπο. Γιατί ο Θεοδωράκης είναι ένας άνθρωπος που μπλέκεται με την προσωπικότητά του με διάφορα πράγματα πέρα της μουσικής», επισημαίνει η Βάλια Βράκα, μουσικολόγος υπεύθυνη Αρχείου Ελληνικής Μουσικής της Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη» και συνεπιμελήτρια της έκθεσης.

Αν και το πλήρες αρχείο περιλαμβάνει περισσότερα από 10.000 φύλλα, στην έκθεση εκτίθενται σε φυσική και ψηφιακή μορφή περίπου 1.000 τεκμήρια όπως χειρόγραφες παρτιτούρες, πρωτότυπα κείμενα, προγράμματα, αποκόμματα Τύπου, φωτογραφίες, οπτικοακουστικό υλικό, κάδρα, έντυπα, αφίσες, μετάλλια. Η σημαντική πρωτιά της είναι βέβαια ότι εκτίθενται τα πρωτότυπα ντοκουμέντα του Αρχείου Μίκη Θεοδωράκη. Εξερευνώντας όλους τους κρυμμένους ιστορικούς θησαυρούς που βρίσκονται στις προθήκες θα δει κανείς, σημαντικά τεκμήρια όπως τα παιδικά μουσικά του χειρόγραφα, τις σημειώσεις του από την περίοδο της εξορίας, την αλληλογραφία του με τον Χατζιδάκι, τις ηχογραφήσεις κι όλες τις πρωτότυπες παρτιτούρες των έργων του. «Τα κείμενα στην έκθεση είναι του ίδιου του Θεοδωράκη. Δεν υπάρχουν κείμενα περιληπτικά ή αφηγηματικά για τον Θεοδωράκη. Ο,τι αναγράφεται είναι κείμενο του ίδιου. Εχει γίνει μια ανθολόγηση, μια αλίευση από κείμενα, επιστολές, δημοσιεύματα, συνεντεύξεις που αναδεικνύουν την άποψή του για ό,τι συνέβη στη ζωή του» επισημαίνει η Στεφανία Μεράκου, μουσικολόγος, διευθύντρια της Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη» που συνεπιμελήθηκε την έκθεση υπό τον γενικό συντονισμό του Αλέξανδρου Χαρκιολάκη, διευθυντή του συλλόγου «Οι Φίλοι της Μουσικής».