Τα ρούχα του ρεΐζ εφέντη

Δεν ήταν ένα ήσυχο κυριακάτικο πρωινό. Τουλάχιστον δεν ήταν για όσους ενδιαφέρονταν για την «ιδιωτική» επίσκεψη του Μελβέτ Τσαβούσογλου στη Θράκη ή εμπλέκονταν με αυτή. Για την ακρίβεια, η ησυχία είχε σταματήσει από πολύ πιο πριν: τις προηγούμενες ημέρες οι Πομάκοι ανακοίνωναν ότι είναι ανεπιθύμητος στα χωριά τους, ότι είναι Ελληνες και ότι δεν έχουν δουλειά μαζί του, ενώ ο κρατικός μηχανισμός στην Αθήνα και στη Θράκη ήταν επί ποδός. Οχι ότι δεν έχουμε συνηθίσει τέτοιες επισκέψεις, αλλά τώρα η συγκυρία έχει το δικό της βάρος.

Πρώτον, διάφοροι ελληνοτουρκικοί διάλογοι είναι σε πλήρη παράλληλη εξέλιξη. Δεύτερον, οι εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Αγκυρας έχουν ανακαθορίσει τα δεδομένα. Αλλά τώρα, ύστερα από καιρό, αρχίζει να φαίνεται ότι η Τουρκία ίσως ετοιμάζεται να κάνει τη μεγάλη οπισθοχώρηση στους ρωσικούς πυραύλους S-400, χωρίς να μπορεί να εκτιμηθεί ακόμα ακριβώς το αν και τι θα σημαίνει αυτό για τα ελληνοτουρκικά. Πάντως, καλό δεν θα είναι. Γιατί η Τουρκία σίγουρα θα προσπαθήσει να πάρει ελληνικά «λύτρα» για τη στροφή. Τρίτον, η Γερμανία ξενυχτάει πάνω από τον κύριο ελληνοτουρκικό διάλογο, τις διερευνητικές επαφές και προσπαθεί με κάθε τρόπο να μην της μείνουν στα χέρια. Και, μέχρι στιγμής, τα καταφέρνει παρά τις πολλαπλές αντιξοότητες. Τέλος, όλα αυτά συμβαίνουν με την Τουρκία όχι απλώς να μην έχει κάνει ένα βήμα πίσω στις εξωφρενικές διεκδικήσεις εις βάρος της Ελλάδας, αλλά, αντίθετα, να επιμένει επιθετικά σε αυτές, χωρίς ίχνος διάθεσης να τις περιορίσει. Σε αυτές τις συνθήκες λοιπόν η Ελλάδα περίμενε τον Τσαβούσογλου να περιοδεύσει στη Θράκη – γιατί αυτό ήταν η «ιδιωτική» του επίσκεψη. Και, μάλιστα, μετά τα όσα συνέβησαν με τον Δένδια προ καιρού στην Αγκυρα και με έκδηλη την απορία αν θα θελήσει ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών να πάρει τη ρεβάνς – και πώς. Και αν ναι, ποια θα είναι η ελληνική αντίδραση σε αυτό.

Αυτή ειδικά η επίσκεψη έχει τέτοιες ιδιαιτερότητες, ώστε δεν μπορεί να αξιολογηθεί παρά μόνον όταν ολοκληρωθεί. Πρέπει να δούμε όλο το έργο. Μέχρι το (όποιο) τέλος. Και πρέπει να το δούμε και από τις δύο πλευρές. Ομως το βέβαιο είναι ότι ο Τσαβούσογλου δεν έρχεται στη Θράκη, ούτε στην Αθήνα, ως υπουργός Εξωτερικών μιας χώρας συμβατής με τον 21ο αιώνα. Αλλά κάποιας που επιμένει να επιστρέψει στον 19ο. Ερχεται ως ρεΐζ εφέντης του σουλτάνου, όπως αποκαλούσαν όσους κατείχαν αυτό το αξίωμα, κυρίως πριν από το Τανζιμάτ. Μπορεί να έρχεται ντυμένος δυτικά, αλλά αυτή είναι μια παραπλανητική εικόνα. Δυστυχώς, δεν έρχεται ντυμένος όπως εκείνοι των οποίων αισθάνεται διάδοχος. Τουλάχιστον, αν φορούσε τέτοια ρούχα, όλοι θα καταλάβαιναν αμέσως αυτό που όλα τα άλλα δεν τους αρκούν για να το καταλάβουν.

Η Τουρκία όχι απλώς δεν κρύβει την επιθυμία της να αναστήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά, αντιθέτως, τη διαφημίζει και την προωθεί διαρκώς με όλους τους τρόπους. Μέχρι και την παραμονή της επίσκεψης Τσαβούσογλου, ο Ερντογάν έκανε πάλι σόου για την οθωμανική κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Σε αυτή τη φαντασίωση, η Θράκη έχει μεγάλη σημασία, όπως έχει και το Αιγαίο. Ισως μάλιστα ακόμα μεγαλύτερη, καθώς η Τουρκία επιμένει ότι η Θράκη έχει τουρκική μειονότητα. Και έχει λόγο που επιμένει να το λέει. Επειδή θέλει απελπισμένα να «πατήσει» σε αυτό. Γιατί είναι ένα πράγμα να διεκδικείς χώρο θαλάσσιο, χερσαίο ή εναέριο, όπως συμβαίνει στο Αιγαίο. Και είναι άλλο πράγμα να υποστηρίζεις ότι δήθεν έχεις μειονότητα σε ένα κράτος από το οποίο διεκδικείς τμήμα της επικράτειάς του, λέγοντας μάλιστα ότι δήθεν αυτή η μειονότητα καταπιέζεται. Ειδικά σήμερα, αυτό είναι άλλης τάξεως φιτίλι.