Κρατική «αεροπειρατεία» με δράστη τον Λουκασένκο

Σε μια άνευ προηγουμένου κίνηση, η οποία θυμίζει «αεροπειρατεία», προχώρησε η κυβέρνηση της Λευκορωσίας. Ο πρόεδρος της χώρας, Αλεξάντερ Λουκασένκο, διέταξε να προσγειωθεί στο Μινσκ πτήση της Ryanair (FR 4978) η οποία εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα – Βίλνιους, μεταφέροντας 171 επιβάτες και πλήρωμα από 18 χώρες, μεταξύ των οποίων και 11 Ελληνες. Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά, υπήρξε η πληροφορία ότι στο αεροσκάφος υπήρχαν εκρηκτικά και αμέσως απογειώθηκε λευκορωσικό μαχητικό MIG-29, που το συνόδευσε στο αεροδρόμιο του Μινσκ.

Η πραγματική αιτία, ωστόσο, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, ήταν ότι σε αυτό επέβαινε ο λευκορώσος ακτιβιστής Ρόμαν Προτασέβιτς, τον οποίο συνέλαβαν άνδρες των δυνάμεων ασφαλείας. Αλλωστε, το αεροπλάνο συνέχισε το ταξίδι του προς το Βίλνιους μετά τη σύλληψη του Προτασέβιτς, καθώς έγινε έρευνα αλλά δεν βρέθηκαν εκρηκτικά.

Σημειώνεται ότι ο Προτασέβιτς, ο οποίος μετέβαινε στη Λιθουανία όπου ζει από τον Νοέμβριο, είναι μπλόγκερ της αντιπολίτευσης και ιδρυτής του καναλιού Nexta στο Telegram, το οποίο αποτελεί το κύριο μέσο ενημέρωσης που καταγγέλλει τις αυθαιρεσίες του Λουκασένκο και καταγράφει τις αντιδράσεις σε βάρος του. Το όνομα του 26χρονου – ο οποίος τώρα συνεργάζεται με άλλο αντιπολιτευόμενο κανάλι, το Belamova – βρίσκεται σε κατάλογο καταζητούμενων στη Λευκορωσία και μάλιστα για «τρομοκρατία», μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν πέρυσι στη χώρα, με αφορμή τις εκλογές που ο Λουκασένκο ισχυρίσθηκε ότι κέρδισε με μεγάλη διαφορά.

Με τα Μέσα του έχει συμβάλει ιδιαιτέρως στον συντονισμό των πρόσφατων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στη Λευκορωσία. Η πολιτικός Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια, η οποία ήταν αντίπαλος του Λουκασένκο στις τελευταίες εκλογές, δήλωσε πως οι λευκορωσικές αρχές «έθεσαν σε κίνδυνο την ασφάλεια των επιβατών που επέβαιναν στο αεροσκάφος και του συνόλου της πολιτικής αεροπορίας προκειμένου να τιμωρήσουν τον άνθρωπο που ήταν ένας από τους υπευθύνους του μεγαλύτερου ανεξάρτητου καναλιού της Λευκορωσίας στο Telegram».

Από την πλευρά του, το τμήμα για τον έλεγχο του οργανωμένου εγκλήματος στη Λευκορωσία ανέφερε πως ο Προτασέβιτς συνελήφθη αλλά στη συνέχεια διέγραψε τη δήλωση από το κανάλι του στο Telegram. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων BeITΑ ανέφερε ότι ο Λουκασένκο διέταξε προσωπικά το πολεμικό αεροσκάφος να συνοδεύσει το Boeing της Ryanair στο Μινσκ.

Ο ίδιος ο Προτασέβιτς, πριν επιβιβαστεί στο αεροπλάνο στην Αθήνα, είχε ειδοποιήσει ότι παρατήρησε ενδιαφέρον προς το πρόσωπό του από έναν ρωσόφωνο άγνωστο άνδρα μέσης ηλικίας, ο οποίος επιχείρησε μάλιστα να φωτογραφίσει τα έγγραφά του πριν από τον έλεγχο διαβατηρίων και στη συνέχεια απομακρύνθηκε, παρά το γεγονός ότι είχε έρθει η σειρά του να περάσει έλεγχο. Πληροφορίες του Nexta αναφέρουν ότι μαζί του στο αεροπλάνο βρέθηκαν δύο μέλη των μυστικών υπηρεσιών της Λευκορωσίας, τα οποία μάλιστα ήταν αυτά που προκάλεσαν επεισόδιο με το πλήρωμα, ισχυριζόμενα ότι υπήρχε βόμβα στην πτήση.

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε το συμβάν «εντελώς απαράδεκτο», ενώ ο πρόεδρος της Λιθουανίας, Γκιτάνας Ναουσέντα, απαίτησε από το Μινσκ την άμεση απελευθέρωση του ακτιβιστή. Η πτήση της Ryanair έλαβε εντολή να προσγειωθεί «με τη βία», ανέφερε ο πρόεδρος σε δήλωσή του. «Καλώ τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ να αντιδράσουν αμέσως στην απειλή που έθεσε στη διεθνή πολιτική αεροπορία το καθεστώς της Λευκορωσίας. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να λάβει αμέσως βήματα ώστε αυτό να μην επαναληφθεί» ανέφερε ο λιθουανός πρόεδρος και ζήτησε να συζητηθεί το θέμα σήμερα στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. Το ΝΑΤΟ, από την πλευρά του, αναφέρθηκε σε «σοβαρό και επικίνδυνο συμβάν», ζητώντας τη διεξαγωγή διεθνούς έρευνας. Οσο για τον ΟΗΕ, άφησε να εννοηθεί ότι ενδεχομένως παραβιάστηκε η διεθνής σύμβαση του Σικάγο του 1944 για τη διεθνή πολιτική αεροπορία.

Η Γερμανία ζήτησε επίσης από τη Λευκορωσία να παρέχει «άμεσα» εξηγήσεις αναφορικά με τα όσα συνέβησαν. «Χρειαζόμαστε μια άμεση εξήγηση από την κυβέρνηση της Λευκορωσίας για την εκτροπή της πτήσης που βρισκόταν εντός της ΕΕ και τη φερόμενη σύλληψη ενός δημοσιογράφου» ανέφερε σε ανάρτησή του στο Twitter ο υφυπουργός Εξωτερικών Μίγκελ Μπέργκερ. «Απαράδεκτη ενέργεια» χαρακτήρισε την αναγκαστική προσγείωση του αεροπλάνου ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Ιβ λε Ντριάν.

Για «κρατική τρομοκρατία» έκανε λόγο ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ματέους Μοραβιέτσκι, ενώ την άμεση και σκληρή αντίδραση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και θεσμών ζήτησε και ο (επίσης Πολωνός) πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Ντόναλντ Τουσκ. «Ο Λουκασένκο έχει γίνει απειλή όχι μόνο για τους πολίτες του αλλά και για τη διεθνή ασφάλεια» ανέφερε ο Τουσκ και πρόσθεσε ότι «η πράξη της κρατικής τρομοκρατίας απαιτεί άμεση και σκληρή αντίδραση όλων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και θεσμών» είπε ο Τουσκ.