Προσδοκίες και εμπόδια για τις αλλαγές στα ΑΕΙ

Ο ορισμός του αριθμού των εισακτέων από τα ΑΕΙ που είχε ηχηρά εξαγγελθεί από το υπουργείο Παιδείας φαίνεται ότι δεν θα υλοποιηθεί ποτέ, καθώς ο θεσμός της Ελάχιστης Βάση Εισαγωγής ανέλαβε να… λύσει το πρόβλημα για την ηγεσία του, μειώνοντας φέτος τον αριθμό των πρωτοετών φοιτητών. Ηταν, όμως, αυτές οι αλλαγές που ζητούσαν τα πανεπιστήμια; Και η περίφημη αναδιάταξη της ανώτατης εκπαίδευσης εξαντλήθηκε στα τέσσερα τμήματα του Πανεπιστημίου Πατρών που φέτος δεν θα συμπεριληφθούν στο μηχανογραφικό δελτίο των υποψηφίων;

«ΤΑ ΝΕΑ» ρώτησαν τρεις πρυτάνεις μεγάλων ΑΕΙ τι ζητούν και τι κρίνουν. Και ιδού τι μας απάντησαν:

Ανδρέας Μπουντουβής

πρύτανης Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Η ΕΒΕ, οι μετεγγραφές και ο εξορθολογισμός

O εξορθολογισμός στην εισαγωγή φοιτητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει πολλές πλευρές. Μία από αυτές, η αριθμητική, είναι στο προσκήνιο λόγω της ελάχιστης βάσης εισαγωγής (ΕΒΕ) που θεσπίστηκε πρόσφατα. Σχολές και Τμήματα ανταποκρίθηκαν και, όπως ήταν αναμενόμενο, τα περιζήτητα εξ αυτών επέλεξαν τον υψηλότερο συντελεστή (1,2), αλλά και άλλα προτίμησαν υψηλό συντελεστή για λόγους γοήτρου και αποφυγής εντυπώσεων χαμηλών προσδοκιών. Ομως, το υποτιθέμενο κατώφλι επίδοσης που συνδέεται με την ΕΒΕ είναι σε χαμηλότερη θέση από αυτό που τίθεται με βάση τον ανώτατο αριθμό εισακτέων που προτείνουν οι Σχολές αυξημένης ζήτησης. Ο αριθμός αυτός που επί χρόνια ζητεί το υπουργείο από τα ιδρύματα αλλά σταθερά τον αγνοεί είναι η αφετηρία του ζητούμενου εξορθολογισμού. Οι εισακτέοι μέσω πανελληνίων εξετάσεων (προ μετεγγραφών) στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο τα έτη 2019 και 2020 ήταν, αντίστοιχα, 1.092 και 986 ενώ το Ιδρυμα είχε προτείνει 750. Με τις μετεγγραφές οι εισαχθέντες ανήλθαν σε 1.984 (το 2019) και 1.421 (το 2020)! Στο ΕΜΠ η ΕΒΕ παραμερίζεται από τις μετεγγραφές και οι προδιαγραφές άρτιας εκπαίδευσης που θέτει το Ιδρυμα δεν συνάδουν με τους υπερδιογκωμένους αριθμούς. Ας σημειωθεί ότι η μετακίνηση φοιτητικού πληθυσμού λόγω μετεγγραφών στα Ιδρύματα του «Κέντρου» αποδυναμώνει τα Ιδρύματα της «Περιφέρειας», επιπρόσθετα με την όποια αποδυνάμωση υποστούν λόγω της ΕΒΕ. Ας αποφασίσει η πολιτεία να στηρίξει τη φοίτηση στα περιφερειακά πανεπιστήμια μέσω των απαραίτητων υποδομών (κυρίως φοιτητική στέγη) με τον συνεπακόλουθο ευνοϊκό κοινωνικό αντίκτυπο.

Σε συνδυασμό με τα παραπάνω, η οικονομία κλίμακας στην ύπαρξη μονάδων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι επιβεβλημένη. Ο κερματισμός εντείνει την αποδυνάμωση και υπονομεύει τη συνεκτικότητα, με μοιραία κατάληξη τα πτυχία-χαρτιά ή και τμήματα/φαντάσματα. Οι διεθνείς καλές πρακτικές υποδεικνύουν ορθές επιλογές και μπορεί να είναι η πλέον ουσιαστική απάντηση σε διαμαρτυρίες και αντιπαραθέσεις. Ο ορθολογισμός δοκιμάστηκε κατά την περίοδο της πανδημίας σχετικά με την εξ αποστάσεως εκπαιδευτική διαδικασία και σε αυτή την περίπτωση οι διεθνείς πρακτικές είχαν σημαντική συνεισφορά στην καλή επίδοση του Ελληνικού Πανεπιστημίου. Η δοκιμασία συνεχίζεται με τις τρέχουσες προκλήσεις να αφορούν την επικείμενη εξεταστική περίοδο αλλά και την εκκίνηση της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς με φυσική παρουσία στο campus.

Χρήστος Ι. Μπούρας

πρύτανης Πανεπιστημίου Πατρών

Χρειάζονται πανεπιστήμια υψηλού επιπέδου

Το 2019 το Πανεπιστήμιο Πατρών βρέθηκε με αντίθετη τη γνώμη της Συγκλήτου από 2 πόλεις σε 6, από 24 τμήματα σε 35 τμήματα και από 2 πανεπιστημιουπόλεις σε 7. Δημιουργήθηκαν τμήματα χωρίς προσωπικό πάσης φύσεως, χωρίς να υπάρχουν υποδομές και εργαστήρια και με ελλείψεις σε βιβλιοθήκες και φοιτητική μέριμνα. Επίσης το Πανεπιστήμιο Πατρών ανέλαβε όλες τις υποχρεώσεις του πρώην ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας, ως καθολικός διάδοχος. Αυτό σημαίνει δικαστικές διεκδικήσεις, αποζημιώσεις κ.λπ. χωρίς να έχει υπάρξει καμία πρόνοια για την κάλυψή τους. Ταυτόχρονα ανέλαβε το Πανεπιστήμιο Πατρών να παραχωρήσει χώρους και να πληρώνει όλα τα λειτουργικά έξοδα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου στην Πάτρα. Επίσης στις εισαγωγικές του 2020 1 στους 3 φοιτητές που εισήχθησαν στο Πανεπιστήμιο Πατρών ήταν κάτω από τη βάση και, τέλος, υπήρχαν μεγάλες διαρροές σε κάποια τμήματα από 1ο σε 2ο έτος.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών για να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση από τον Σεπτέμβριο του 2020 ξεκίνησε έναν διάλογο με όλους τους φορείς της Περιφέρειας και την Πανεπιστημιακή Κοινότητα για το Στρατηγικό Σχέδιο για την Ακαδημαϊκή και την Ερευνητική Ανάπτυξη του Πανεπιστημίου. Η Σύγκλητος με πλειοψηφία 45 υπέρ, 3 λευκά και 3 κατά έκανε δεκτό το σχέδιο, το οποίο στη συνέχεια υποβλήθηκε στο υπουργείο και στην ΕΘΑΑΕ.

Ο στόχος της κοινής προσπάθειας όλης της Πανεπιστημιακής Κοινότητας είναι ένα βιώσιμο και διεθνώς αναγνωρίσιμο Πανεπιστήμιο Πατρών, με ισχυρά Τμήματα με επάρκεια σε διδακτικό, τεχνικό και διοικητικό προσωπικό, Σχολές συγκεντρωμένες στην ίδια πόλη ή νομό και όραμα για προσεκτική επέκταση σε νέα γνωστικά αντικείμενα, ξενόγλωσσα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών και σημαντική ανανέωση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού εξοπλισμού.

Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η πρόταση του Πανεπιστημίου Πατρών δεν ήταν τολμηρή αλλά αυτονόητη και ορθολογική. Ο ακαδημαϊκός χάρτης της χώρας πρέπει να συζητηθεί νηφάλια, με στοιχεία ακαδημαϊκά και βιωσιμότητας και πέρα από λογικές κάθε πόλη και πανεπιστήμιο. Η χώρα χρειάζεται πανεπιστήμια υψηλού επιπέδου με προοπτικές επαγγελματικής απασχόλησης των αποφοίτων τους. Μόνο έτσι θα ξεπεράσουμε την κρίση και θα δημιουργήσουμε ευημερία και ανάπτυξη.

Νίκος Παπαϊωάννου

πρύτανης Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Δεν χρειάζεται ρήξη για να σπάσουν τα ταμπού

Η αναδιάρθρωση του χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης αφορά μια συζήτηση που θα περίμενε κανείς να έχει εξαντληθεί και έστω οι αλλαγές, οι οποίες θεσμοθετήθηκαν τα τελευταία χρόνια, να έχουν παραγάγει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα, να έχουν επιλύσει κάποια από τα διαχρονικά διαπιστωμένα προβλήματα.

Είναι δεδομένο ότι η όποια μεταρρύθμιση αφορά τα πανεπιστήμια θα πρέπει να πιάνει τον σφυγμό της αγοράς εργασίας και των σύγχρονων κοινωνικών αναγκών. Πριν, όμως, φτάσουμε στη σύνδεση αυτή, θα ήταν χρήσιμο να αναρωτηθούμε τι συνέβη τα προηγούμενα χρόνια και γιατί σήμερα εξακολουθούμε να επισημαίνουμε την ανάγκη απαγκίστρωσης της ανώτατης εκπαίδευσης από ξεπερασμένες λογικές δεκαετιών πίσω.

Δεν χρειάζεται κάποια ρήξη για να σπάσουν τα ταμπού, τα οποία θέλουν κάθε μαθητή να αποκτά την ιδιότητα του φοιτητή, περίπου κάθε πόλη να διαθέτει ένα πανεπιστημιακό τμήμα, ή την τεχνική εκπαίδευση να θεωρείται β’ κατηγορίας επιλογή. Χρειάζεται απλώς να είμαστε ειλικρινείς, ο καθένας από τη θέση που υπηρετεί την κοινωνία.

Ποιος πανεπιστημιακός δάσκαλος αισθάνεται ικανοποίηση να εκπαιδεύει φοιτητές των οποίων τα πτυχία δεν έχουν αντίκρισμα στην αγορά εργασίας; Ποια πολιτική δύναμη επιθυμεί το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο αντί να λειτουργεί ως η κινητήριος δύναμη της εθνικής οικονομίας, να παράγει κάθε χρόνο στρατιές νέων ανέργων; Ποιο πανεπιστήμιο θέλει οι αιώνιοι φοιτητές του να ξεπερνούν τους ενεργούς; Ποιο τμήμα θέλει να υποδέχεται φοιτητές που παρέδωσαν στις πανελλαδικές μια λευκή κόλλα χαρτί;  Ποια πόλη θέλει η ανάπτυξή της να στηρίζεται στη «μονοκαλλιέργεια» της οικονομίας των φοιτητών;

Η λογική του «χαϊδέματος αφτιών» δεν έχει αποδειχθεί απλώς αδιέξοδη και αντιπαραγωγική, δεν διαιωνίζει απλώς μια στρεβλή πραγματικότητα, δεν σαμποτάρει απλώς τις προοπτικές των πανεπιστημίων. Κι ούτε έχει «δεξιό», «αριστερό», «τοπικιστικό» ή «ακαδημαϊκό» πρόσημο. Είναι ο ορισμός της υποκρισίας και ανειλικρίνειας απέναντι στους νέους ανθρώπους που θέλουν και μπορούν να προκόψουν στον τόπο τους, εφόσον τους παρέχουμε τα κατάλληλα εφόδια, τα οποία να ανταποκρίνονται στην κλίση τους, τις δεξιότητές τους και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.