H χώρα πρέπει να βρει αντίδοτο στην… ανοσία της φοροδιαφυγής

Εδώ και δεκαετίες όλες οι κυβερνήσεις αναγνωρίζουν την ανοιχτή κοινωνική πληγή και την προκλητική αδικία να σηκώνουν τα φορολογικά βάρη οι συνεπείς και όσοι δεν μπορούν να αποκρύψουν εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία.

Εκατοντάδες νομοσχέδια, υπουργικές αποφάσεις, εγκύκλιοι και άλλες τόσες πολιτικές διακηρύξεις «ρίχτηκαν» στη μάχη κατά της μάστιγας της φοροδιαφυγής, η οποία ωστόσο παραμένει στο ύψος της και δείχνει ισχυρή «ανοσία».  Η πραγματικότητα είναι ότι το Δημόσιο συνεχίζει να χάνει έσοδα της τάξης των 16 δισ. ευρώ ετησίως από όλο το φάσμα της άμεσης και έμμεσης φορολογίας. Μάλιστα οι εκτιμήσεις της Κομισιόν κάνουν λόγο για διόγκωση των απωλειών από τον ΦΠΑ το 2020 λόγω και της πανδημίας, καθώς από τα 6,5 δισ. ευρώ που ήταν το 2018 αυξήθηκαν το 2019 στα 7 δισ. ευρώ, για να εκτιναχθούν πέρυσι στα 8,28 δισ. ευρώ. Η «μαύρη τρύπα» στα κρατικά ταμεία έχει αλυσιδωτές παρενέργειες.

Περιορίζει τα περιθώρια για αύξηση της χρηματοδότησης ευαίσθητων τομέων, όπως η Υγεία, η Παιδεία, η πρόνοια και οι παροχές στα αδύναμα και φτωχά νοικοκυριά.  Διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τη φορολογική επιβάρυνση για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, με τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους να είναι οι βασικοί φορολογικοί αιμοδότες και κάποιοι να «πίνουν στην υγεία των κορόιδων». Οδηγεί κατά περιόδους και ανάλογα με τις δημοσιονομικές ανάγκες σε αύξηση της φορολογίας.

Σύμφωνα με τους αναλυτές οι βασικές παράμετροι που καθορίζουν την έκταση και το βάθος της φοροδιαφυγής είναι το ύψος των φορολογικών συντελεστών, η πιθανότητα εντοπισμού και τιμωρίας, το ποινολόγιο, το «χαοτικό» φορολογικό σύστημα, ο τρόπος λειτουργίας του εισπρακτικού και ελεγκτικού μηχανισμού, η ανυπαρξία ισχυρής πολιτικής βούλησης και βέβαια ο βαθμός φορολογικής συνείδησης των πολιτών.

Οταν ένας νόμος περιέχει ομιχλώδεις διατάξεις που αφήνουν παράθυρα πολλαπλών ερμηνειών από τις αρμόδιες αρχές, αυτόματα στην εφαρμογή του υπεισέρχεται το υποκειμενικό στοιχείο, το οποίο με τη σειρά του οδηγεί σε προστριβές μεταξύ των υπηρεσιών και των φορολογουμένων και σε συναλλαγές κάτω από το τραπέζι.

Οταν η φορολογία είναι αβάσταχτη και πλήττει δραστικά το βιοτικό επίπεδο, όταν την πληρώνουν οι ίδιοι και οι ίδιοι και δεν χτυπιούνται τα «μεγάλα ψάρια», πώς να αναπτυχθεί φορολογική κουλτούρα;

Δεν μπορεί ο συνταξιούχος που εισέπραξε μερικά ευρώ αναδρομικά να καλείται να πληρώσει περίπου το ένα τέταρτο του ποσού όταν οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι φέρνουν στο φως όργιο φοροδιαφυγής από φορολογουμένους που εμφανίζουν πενιχρά εισοδήματα στην Εφορία και από επιχειρήσεις και επαγγελματίες που «ξέχασαν» να εκδώσουν αποδείξεις ή χρησιμοποιούσαν «πειραγμένες» ταμειακές μηχανές.

Γιατί ο φορολογούμενος να ζητήσει απόδειξη από επαγγελματία όταν μπαίνει στο δίλημμα αν θα «φουσκώσει» ή όχι το ποσό της πληρωμής; Χρόνια τώρα ακούμε αλλά δεν βλέπουμε την ενίσχυση των κινήτρων με ειδικές και ισχυρές εκπτώσεις φόρου για όσους προσκομίσουν αποδείξεις από συγκεκριμένα επαγγέλματα που βρίσκονται στη ζώνη υψηλού κινδύνου για φοροδιαφυγή.

Γιατί δεν επεκτείνονται σε όλο το εμπόριο και τις υπηρεσίες η υποχρεωτική πληρωμή με ηλεκτρονικό ή πλαστικό χρήμα και η κατάργηση των μετρητών;  Δεν πρέπει να ενταθούν και να διευρυνθούν οι έλεγχοι με βάση τα τεκμήρια διαβίωσης και το «πόθεν έσχες»; Τα αρμόδια θεσμικά όργανα γνωρίζουν πολύ καλά τους τρόπους, τα τεχνάσματα και τα κόλπα των κυκλωμάτων και μπορούν στην εποχή της πληροφορικής να τα εξαρθρώσουν με ψηφιακά μέσα.

Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με το Taxis, οι hi-tech  διασταυρώσεις στοιχείων, η εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών ελέγχου για τον προσδιορισμό του εισοδήματος και των εσόδων επαγγελματιών και επιχειρήσεων και ο «κατ’ εκτίμηση φόρος» για όσους απέκρυψαν φορολογητέα ύλη αποτελούν το βασικό οπλοστάσιο.

Ωστόσο, για να ενεργοποιηθεί και να αποδώσει, χρειάζεται οργανωμένο σχέδιο, συντονισμένες κινήσεις, ταχύτητα και «εφευρετικότητα» στη δράση και, πάνω απ’ όλα, θέληση και προσήλωση στον στόχο για την πάταξη της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και της κλοπής.