Μια διεισδυτική ματιά στο παρελθόν και στο μέλλον της Ελλάδας

Τι είναι το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών; Σύμφωνα με την περιγραφή του αμερικανού πρεσβευτή στην Αθήνα στον ειδικό απεσταλμένο του προέδρου των ΗΠΑ για ζητήματα κλιματικής αλλαγής, Τζον Κέρι, είναι ένα «Νταβός με ελαιόδεντρα» – μια διεθνούς φήμης, για να το πούμε αλλιώς, συνάντηση προσωπικοτήτων της πολιτικής και της οικονομίας σε ειδυλλιακότερο των χιονισμένων πλαγιών φόντο. Φέτος μπορεί, λόγω πανδημίας, να μη διεξήχθη ανάμεσα στους ελαιώνες που τόσο γοητεύουν ορισμένους ξένους επισκέπτες. Ωστόσο, δεδομένων των υγειονομικών συνθηκών η διοργάνωση στο Ζάππειο προσέφερε στους συμμετέχοντες και τους εξ αποστάσεως θεατές της μια αρκετά διεισδυτική ματιά στο παρελθόν των 200 ετών της σύγχρονης Ελλάδας και στο μέλλον που θα ακολουθήσει την τρίτη μεγάλη κρίση της μέσα σε μία δεκαετία.

ΑΠΟ ΤΑ ΠΕΡΑΤΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Από τη Δευτέρα έως σήμερα πάνω από 1.000 προσκεκλημένοι από 42 χώρες του κόσμου – ανάμεσά τους πολλοί ηγέτες και αξιωματούχοι – έλαβαν μέρος στις εργασίες του. Από τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας Κυριάκο Μητσοτάκη, της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, της Σλοβενίας Γιάνεζ Γιάνσα, του Μαυροβουνίου Ζντράβκο Κριβοκάπιτς και της Βόρειας Μακεδονίας Ζόραν Ζάεφ μέχρι τον πρόεδρο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης Μίλοραντ Ντόντικ, τον πρώην πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, τον πρώην ΠτΔ Προκόπη Παυλόπουλο και τον πρώην πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ. Κι από τον αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτη Σχοινά, την εκτελεστική αντιπρόεδρο και επίτροπο Ψηφιακών Τεχνολογιών της ΕΕ Μαργκρέτε Βεστάγκερ και τον πρώην πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ μέχρι τον πρόεδρο του ΕΛΚ Ντόναλντ Τουσκ και τον ειδικό απεσταλμένο της Κομισιόν για την προώθηση της ελευθερίας της θρησκείας και των πεποιθήσεων εκτός ΕΕ, Χρήστο Στυλιανίδη.

Το συνέδριο του 2021 περιελάμβανε δέκα θεματικές ενότητες: Διακόσια χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, 1821-2021. Γεωπολιτική και Διεθνής Ασφάλεια. Παγκόσμια Οικονομία. Το Μέλλον της Ευρώπης. Βιωσιμότητα και Κλιματική Αλλαγή. Ανθρωποι, Οργανώσεις και Κοινωνία. Τεχνολογία και το Μέλλον της Ανάπτυξης. Ελλάδα: Διαρθρωτικές Μεταρρυθμίσεις και Βιώσιμη Ανάπτυξη. Υγεία. Παιδεία και Εκπαίδευση. Σε όλες ακούστηκαν ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις και προτάσεις – μερικές από τις οποίες έχουν σταχυολογήσει και παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ».

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΑΔΑ. Αν έχει μια αξία μεγαλύτερη απ’ ό,τι συνήθως το 6ο Φόρουμ των Δελφών, αυτή είναι πως εξέπεμψε σε μια κρίσιμη στιγμή προς κάθε γωνιά του πλανήτη – υποστηρίζουν ορισμένοι από τους έλληνες ομιλητές του – την εικόνα της Ελλάδας που ετοιμάζεται να εξέλθει από την πανδημία καθώς και από τις νοοτροπίες του παρελθόντος. Φιλοτέχνησε το προφίλ της χώρας που δεν ανοίγει μόνο τη βαριά της τουριστική βιομηχανία από σήμερα, αλλά προετοιμάζει και το άμεσο μέλλον της τόσο υιοθετώντας ένα μεταρρυθμιστικό αφήγημα όσο και συζητώντας διεξοδικά – έστω και άτυπα – τα θέματα που την απασχολούν, όπως για παράδειγμα τα εργασιακά ή τις επενδύσεις.

Εξίσου χρήσιμη – σύμφωνα με ορισμένους παρατηρητές – υπήρξε και η ευκαιρία που δίνει κάθε χρόνο σε όσους το παρακολουθούν από κοντά ή από μακριά: η ευκαιρία, δηλαδή, να αντιληφθούν τα βλέμματα των άλλων – είτε μιλάμε για τους έλληνες εκπροσώπους διαφορετικών πολιτικών υποδειγμάτων, είτε για τους ξένους εταίρους και μη – πάνω στην ελληνική πραγματικότητα. Γιατί σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία δεν έχει σημασία μόνο ο τρόπος με τον οποίο αναλύουμε εμείς τον συλλογικό μας εαυτό, έχει και το πρίσμα μέσα από το οποίο μας προσεγγίζουν όσοι βρίσκονται εκτός συνόρων – και το τελευταίο φάνηκε από το φετινό Φόρουμ των Δελφών θετικότερο από παλιά.

Κατερίνα Σακελλαροπούλου
Πρόεδρος της Δημοκρατίας
«Ζούμε όμως επίσης σε μια διεθνή πραγματικότητα παγκόσμιων προκλήσεων και αποσταθεροποίησης. Προκλήσεις που επιβάλλουν την υπεράσπιση του διεθνούς κράτους δικαίου, των πολυμερών θεσμών, οργανισμών, συμφωνιών, που εξασφαλίζουν, δεκαετίες τώρα, την παγκόσμια ειρήνη μέσα από δομές διακρατικής συνεργασίας».

Κυριάκος Μητσοτάκης
Πρωθυπουργός
«Δεν μπορείς να ασχοληθείς με την πολιτική εάν δεν είσαι πλήρως πεπεισμένος πως μπορείς να αλλάξεις τα πράγματα. Εάν είσαι κυνικός και η προσέγγισή σου είναι “δεν αλλάζουν τα πράγματα, δεν έχει σημασία ποιος κυβερνά, ποια είναι τα κόμματα, οι ιδεολογίες”, καλύτερα μείνε στο σπίτι σου ή περιόρισε τη συνεισφορά στις αναρτήσεις στα social media».

Πέδρο Σάντσεθ
πρωθυπουργός της Ισπανίας
«Εχουμε αυτό το ντιμπέιτ για τις πατέντες και για το τι θα κάνουμε μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής κυβέρνησης. Εγώ υποστηρίζω την προσέγγιση αυτή. Πιστεύω ότι πρέπει επίσης να ζητήσουμε από τις ΗΠΑ να εξάγει τα εμβόλια που δεν εξάγει – ενώ εμείς ως ΕΕ έχουμε εξάγει πάνω από 130 εκατ. δόσεις. Επίσης δεν αρκεί να σκεφτόμαστε μόνο τις πατέντες, είναι σημαντική η μεταφορά γνώσης και πληροφορίας».

Ζόραν Ζάεφ
πρωθυπουργός Βόρειας Μακεδονίας
«Νιώθουμε τώρα την κοινή εμπιστοσύνη που υπάρχει, η οποία στέλνει κι ένα μήνυμα σε όλους για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης, φιλίας, ενός καλύτερου μέλλοντος. Είναι κάτι που μας έχει συνδέσει περισσότερο, έχοντας κατά νου ότι υπάρχουν κι άλλες πολλές θετικές λεπτομέρειες στη Συμφωνία των Πρεσπών, πέρα από τη στρατηγική μας συνεργασία, όπως στην παιδεία, στο σύστημα υγείας».

Αλέξης Τσίπρας
πρόεδρος ΣΥΡΙΖΑ
«Η πανδημία αποτελεί μια ιστορική τομή που αναγκάζει τις κυβερνήσεις και τις πολιτικές δυνάμεις να δουν τα πράγματα αλλιώς… Αυτό που έχει αξία σήμερα είναι ότι το κυρίαρχο υπόδειγμα της διαρκούς αναπαραγωγής του καπιταλισμού μέσα από κρίσεις που θα διευρύνουν τις ανισότητες, αλλά θα δίνουν τη δυνατότητα διεύρυνσης των κερδών μιας ελίτ που θα μας οδηγήσει στην ευημερία, κλείνει, αποτυγχάνει και αρχίζουμε να σκεφτόμαστε αλλιώς».

Φώφη Γεννηματά
πρόεδρος Κινήματος Αλλαγής
«Χρειάζεται ενημέρωση και των ηλικιωμένων και των υγειονομικών έτσι ώστε να μην αφήσουμε κανένα περιθώριο σε θεωρίες συνωμοσίας και παραφιλολογίας γύρω από τα εμβόλια, να γνωρίζουν όλοι τι ακριβώς συμβαίνει… Εγώ κάνω έκκληση στους υγειονομικούς να ενημερωθούν και να μην αφήσουν να πάει χαμένη η αυτοθυσία τους μέχρι σήμερα».

Γιώργος Παπανδρέου
πρώην πρωθυπουργός
«Τα χρήματα που θα μας δοθούν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης δεν μπορούν με τίποτα να συγκριθούν με τα χρήματα που χάθηκαν από το lockdown, αλλά ούτε και να αντισταθμίσουν το κόστος από τις τόσες απώλειες ζωών. Ομως μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμηση των ανισοτήτων και την ανάπτυξη. Θα πρέπει να εναρμονίσουμε την φορολογία – κι ας αντιδρούν κάποιες χώρες – και να επενδύσουμε στην πράσινη μετάβαση».

Γιάννα Αγγελοπούλου
πρόεδρος επιτροπής «Ελλάδα 2021»
«Το κοινό μας παρελθόν, η κοινή μας πορεία αυτούς τους δύο αιώνες, μπορεί να αποτελέσει πηγή διδαγμάτων αλλά και έμπνευσης στο σήμερα, δίνοντας μια νέα πνοή στο συλλογικό εγχείρημα της δημιουργίας ενός κοινού μέλλοντος».

Ευάγγελος Βενιζέλος
πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, υπ. Εξωτερικών
«Δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από τη φιλελεύθερη δημοκρατία, αλλά αυτή είναι αναγκασμένη να ζει πάντα με τα γενετικά της χαρακτηριστικά και τους σύμφυτους κινδύνους της. Ο λαϊκισμός εμφανίζεται από κάθε δυνατή πλευρά, ακόμη και από εκεί που δεν θα το περίμενε κανείς. Η πλειοψηφική δημοκρατία έχει τη φυσική ροπή να υποτιμά τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου και τα δικαιώματα των μειοψηφιών και των μειονοτήτων».

Τόνι Μπλερ
πρώην πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας
«Την πανδημία μπορούμε να τη νικήσουμε με το εμβόλιο, όχι όμως την καταστροφή από την κλιματική αλλαγή, χρειάζεται διεθνής συνεργασία».
«Η ενέργεια, και συγκεκριμένα η καθαρή ενέργεια, μπορούν να φέρουν πολιτική σταθερότητα και ασφάλεια. Στις χώρες της Αφρικής εξτρεμιστικές ομάδες επιτίθενται σε φτωχούς πληθυσμούς. Αν υπάρξει η παροχή ενέργειας θα έλθει και η πολιτική σταθερότητα».

Τζον Κέρι
ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την κλιματική αλλαγή
«Χάρηκα πολύ που είδα ότι η Ελλάδα θέλει να γίνει ηγέτης στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής… Η Ελλάδα ήταν στις πρώτες χώρες που υιοθέτησαν την ευρωπαϊκή ατζέντα για το κλίμα και θέλω να συγχαρώ τον Πρωθυπουργό Μητσοτάκη για την απόφαση να επιταχύνει κατά πολλά χρόνια την απαλλαγή από τον άνθρακα. Πρέπει να δούμε αυτή την πρόκληση και ως μια πολύ σημαντική ευκαιρία που πρέπει να αδράξουμε».

Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος
«Ενας λαός που βίωνε αυτό που ο Στρατηγός Μακρυγιάννης εξέφρασε, ότι χωρίς πίστη στη θρησκεία τους έθνη δεν υπάρχουν, μπόρεσε να κατανοήσει και να ανταποκριθεί στην πρόκληση και στα διλήμματα της Ιστορίας. Οχι μόνο να αφεθεί στη νομοτέλεια της ιστορικής συγκυρίας, αλλά να νοηματοδοτήσει πνευματικά τον αγώνα του».

Γιάννης Στουρνάρας
διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος
«Θα συνεχιστεί η δημοσιονομική ευελιξία μέχρι να υπάρξει βιώσιμη ανάκαμψη, πήραμε μαθήματα από το παρελθόν, σε ύφεση δεν ζητάς περικοπές. Δεν υπάρχουν φόβοι στην Ευρώπη για αύξηση του πληθωρισμού, για πολλούς το 2% είναι ταβάνι και όχι στόχος, αυτό είναι πρόβλημα».

Βαγγέλης Μαρινάκης
πρόεδρος και ιδρυτής της Capital Maritime
«Υπάρχει μεγάλη στροφή σε πράσινες επενδύσεις και είναι σωστό να επενδύουμε όχι μόνο για το κέρδος αλλά και για το περιβάλλον».
«Το αξιοσημείωτο είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια είχαμε και πολύ μεγάλες κρίσεις και εκεί φαίνεται η διαφορά: πώς θα μπορείς να οδηγήσεις το πλοίο όταν υπάρχουν μεγάλες φουρτούνες. Εμείς στα δύσκολα κάνουμε τη διαφορά και είναι κάτι που μας δίνει όχι μόνο δύναμη αλλά και κουράγιο να συνεχίσουμε στα χρόνια που έρχονται».

Χρήστος Σταϊκούρας
υπουργός Οικονομικών
«Τον Ιούνιο περνάμε την 10η αξιολόγηση, αν υπάρξει δημοσιονομικός χώρος τότε θα προχωρήσουμε σε μόνιμες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών»

Κλάους Ρέγκλινγκ
επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕSM)
«Βιώσιμο το ελληνικό χρέος, οι προκλήσεις είναι οι μεταρρυθμίσεις, η αύξηση της παραγωγικότητας, το δημογραφικό και η επιστροφή σε πλεονάσματα»

Τζόζεφ Στίγκλιτς
νομπελίστας οικονομολόγος, καθηγητής στο Κολούμπια
«Μία νέα πολιτική εποχή ξεκινά στις ΗΠΑ, όπου πλέον το κράτος δεν είναι το πρόβλημα αλλά η λύση του προβλήματος»

Χριστόφορος Πισσαρίδης
νομπελίστας οικονομολόγος, καθηγητής στη London School of Economics
«Είμαι αισιόδοξος για την Ελλάδα, πιστεύω ότι έχει μπει σε έναν δρόμο της αλλαγής, όπου θα φέρει αποτελέσματα»

Γιώργος Περιστέρης,
πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ
«Την πανδημία μπορείς να την περιορίσεις κλείνοντας τα σύνορα. Την κλιματική καταστροφή δεν μπορείς να την περιορίσεις».

Ζαν-Κλοντ Τρισέ
πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
«Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις συνεχίζουν να είναι πολύ σημαντικές για την ΕΕ, υπάρχει ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής»

Γκίκας Χαρδούβελης
πρώην υπουργός Οικονομικών
«Η μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία είναι απαραίτητη για τον εκσυγχρονισμό. Χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, οι οικονομίες δεν μένουν σταθερές»

Μπενουά Κερέ
στέλεχος της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών
«Προτεραιότητα η καινοτομία και η πράσινη οικονομία, υπάρχει κινητικότητα στον τομέα της πράσινης χρηματοδότησης»

Αδωνις Γεωργιάδης
υπουργός Ανάπτυξης
«Στόχος δεν είναι μόνο η ανάπτυξη όπου πάμε ήδη καλά, αλλά και η βελτίωση, όπως για παράδειγμα στη βιομηχανική παραγωγή»

Φωκίων Καραβίας
διευθύνων σύμβουλος της Eurobank
«Στόχος η ανάπτυξη, όχι η επιβίωση. Προτεραιότητα η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων με σύνεση και ευθύνη»

Χρήστος Μεγάλου
διευθύνων σύμβουλος της Τράπεζας Πειραιώς
«Η χρηματοδότηση πρέπει να γίνει με βάση το περιβάλλον. Να μετασχηματίσουμε την οικονομία με θετικό αποτύπωμα για την κοινωνία»

Παύλος Μυλωνάς
διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας
«Η ελληνική οικονομία θα έχει ανάπτυξη 10% τα πρώτα τρία τρίμηνα του 2021, θα κλείσει στο 4,5% στο τέλος του χρόνου»

Βασίλης Ψάλτης
διευθύνων σύμβουλος της Alpha Bank:
«Καθοριστικός ο ρόλος των τραπεζών για τη διαχείριση των 31 δισ. ευρώ, θα λειτουργήσουν και ως σύμβουλοι για τις ελληνικές επιχειρήσεις»

Μάνφρεντ Βέμπερ
επικεφαλής της κοινοβουλευτικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος
«Υπάρχει μία τεράστια λίστα προβλημάτων με τον Ερντογάν… Η Τουρκία δεν μπορεί να γίνει μέλος της ΕΕ».