Γιατί η Ευρωπαϊκή Ενωση κινδυνεύει να «χάσει» τα Δυτικά Βαλκάνια

Τον κώδωνα του κινδύνου για την κατάσταση που διαμορφώνεται στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων αναφορικά με την ευρωπαϊκή τους προοπτική κρούουν οι διπλωμάτες των Βρυξελλών. Επισημαίνουν δε το – ορατό, κατά τη γνώμη τους – ενδεχόμενο η ΕΕ να μετατραπεί από πρωταγωνίστρια σε ουραγό των εξελίξεων, πίσω από τη Ρωσία και την Κίνα, που εκμεταλλεύονται την αποκαλούμενη «διπλωματία των εμβολίων» και την εκκωφαντική απουσία της Ευρώπης. Είναι ενδεικτικό ότι ενώ οι δύο παραπάνω χώρες έχουν ήδη στείλει εκατομμύρια δόσεις των εμβολίων τους (Sputnik και Sinovac) στα Βαλκάνια, η ΕΕ μόλις πρόσφατα αποφάσισε να προχωρήσει σε μία αποστολή 650.000 δόσεων…

Πάντως, βασική αιτία της ανησυχίας των διπλωματών φαίνεται πως είναι, σύμφωνα τουλάχιστον με έγγραφο που έλαβαν οι υπουργοί Εξωτερικών των «27», η μεγάλη καθυστέρηση της διαδικασίας των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. «Είναι αναγκαίο να αναγνωρίσουμε ότι, παρά τη συνεχιζόμενη προσήλωσή τους στην προοπτική της ενσωμάτωσης στην ΕΕ (…) οι λαοί της περιοχής βιώνουν ένα είδος βαθιάς απογοήτευσης αναφορικά με τη διαδικασία διεύρυνσης», αναφέρει ανάμεσα στα άλλα το έγγραφο που έχει ημερομηνία 5 Μαΐου, σύμφωνα με το Reuters. «Είναι ευρύτατα αποδεκτό πλέον στα Δυτικά Βαλκάνια ότι οι πιθανότητες ένταξης μειώνονται και ότι οι ευρωπαϊκές φιλοδοξίες χάνονται κάπου ανάμεσα σε ένα δαιδαλώδες πλαίσιο προαπαιτουμένων και διαδικασιών», σημειώνεται επίσης στο εσωτερικό έγγραφο.

Ασυμφωνία και βέτο. Παρ’ όλα αυτά, στη συνεδρίαση των ΥΠΕΞ που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα, δεν κατέστη δυνατό να αρθούν τα αδιέξοδα και να δοθεί το πράσινο φως για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Στην περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, αιτία είναι το βέτο της Βουλγαρίας, η οποία απαιτεί από τα Σκόπια συγκεκριμένα μέτρα σε επίπεδο γλώσσας και ιστορίας – κάτι που δεν αναμένεται να αλλάξει σύντομα, τουλάχιστον πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 11ης Ιουλίου. Μάλιστα, η υπόθεση «παρασέρνει» και την Αλβανία, με αποτέλεσμα στις Βρυξέλλες να συζητάται ήδη το σενάριο αποσύνδεσης των διαπραγματεύσεων των δύο χωρών, καθώς στα Τίρανα φαίνεται να επικρατεί πιο ευνοϊκό κλίμα μετά τις πρόσφατες εκλογές και την καθαρή επικράτηση του Εντι Ράμα.

Στην περίπτωση Σερβίας και Κοσόβου, το μεγάλο εμπόδιο παραμένει η μη αναγνώριση του δεύτερου από την πρώτη. Η υπόθεση έχει φτάσει σε αδιέξοδο, με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν ακόμη και σενάρια περί αλλαγής συνόρων και ανταλλαγής πληθυσμών, που «παίρνουν μπάλα» και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη – μια ακόμη υποψήφια προς ένταξη χώρα που έχει προκύψει από τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας και δεν τρέφει ιδιαίτερες ελπίδες ότι η υπόθεση θα προχωρήσει σύντομα. Κάτι ανάλογο φαίνεται δε να συμβαίνει με το Μαυροβούνιο.

Υπάρχει, όμως, ένα ακόμη σοβαρό πρόβλημα, που είναι συνολικό και έχει να κάνει με το ίδιο το μέλλον και τη δομή της ΕΕ. Χωρίς να λυθεί αυτό, άλλωστε, δεν έχει νόημα να ανοίξουν οι πύλες για να υποδεχθεί νέα μέλη – επιχείρημα που κατά κόρον πρόβαλε στο πρόσφατο παρελθόν (2019-20) και ο Εμανουέλ Μακρόν.