Από τη Ρόζα Εσκενάζυ ως τα Υπόγεια Ρεύματα

Ενας γάτος περιμένει να πέσει η νύχτα, αρχίζει να στολίζεται μπροστά στον καθρέφτη και ξεκινά τα νυχτερινά σουλάτσα, αναζητώντας τα θύματα της γοητείας του. Μέσα σε ένα καφενείο μια παρέα φίλων καθισμένοι σε ένα τραπέζι είναι απορροφημένοι στη συζήτησή τους, χωρίς να αντιλαμβάνονται τον ξένο που τους παρακολουθεί έξω από την τζαμαρία. Ενας δρόμος διασχίζει ένα αφιλόξενο ερημικό τοπίο στο οποίο δεσπόζουν μισοκατεστραμμένα κτίρια. Αυτά είναι μερικά από τα καρέ με τα οποία εικονογραφούν εννέα αγαπημένα τραγούδια γνωστοί έλληνες κομιστές, δίνοντας ζωή στους ήχους που τους συντρόφευσαν και τους ενέπνευσαν.

Μια από τις ιστορίες των τραγουδιών που φιλοξενούνται στα «Μουσικά Καρέ» (θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Μικρός Ηρως στις 18 Μαΐου) ανήκει στον δικό μας Κώστα Σκλαβενίτη. Ο σκιτσογράφος των «ΝΕΩΝ» επέλεξε να αφηγηθεί το τραγούδι των Υπόγειων Ρευμάτων «Σαν έρημα καράβια», το οποίο έχει συνδέσει με την εφηβεία του: «Με εποχές πιο ανέμελες, και με ακολουθεί από τότε. Ισως γιατί έχει αυτό το ταξιδιάρικο στοιχείο που υπάρχει και στα κόμικς που σχεδιάζω. Είχα εικονογραφήσει διάφορα τραγούδια και παλαιότερα για το socomic. gr,μόνο που εκεί η επιλογή τους γινόταν από τους αναγνώστες. Η προσέγγισή μου όμως παραμένει η ίδια. Με ενδιαφέρει περισσότερο να αποτυπώσω τα συναισθήματα και την ατμόσφαιρα και όχι να ακολουθήσω πιστά τους στίχους. Γι’ αυτό και χρησιμοποιώ συχνά τη σιωπή, το κενό, αφηρημένες εικόνες που αφηγούνται μια ιστορία παράλληλα με τη μουσική. Μου αρέσει να υπάρχει το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού και το αποτέλεσμα να μην είναι αναμενόμενο. Οπως λέει και ο Paul Klee, «το ένα μάτι να βλέπει, το άλλο να αισθάνεται».

Το συναίσθημα που κλείνει το τραγούδι που έγραψε ο Κώστας Σκαρβέλης και ακούστηκε για πρώτη φορά το 1933 επιχείρησε να αποδώσει η Αγγελική Σαλαμαλίκη «Τράβα βρε μάγκα και αλάνι». Στη γνωστή σκιτσογράφο πάντα της άρεσε η «μαγκιά» που έβγαζε η Ρόζα Εσκενάζυ στο συγκεκριμένο τραγούδι. «Δεν φοβάται να ακυρώσει τον ρόλο του άντρα/εραστή της σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν είχαν εναλλακτικές. Η ζωή της ίδιας της ερμηνεύτριας ήταν αντισυμβατική, κάτι που δίνει ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα στο τραγούδι, το οποίο, αν και γραμμένο από άντρα, φαίνεται σαν να έχει βασιστεί και στη δική της προσωπικότητα».

Καθένας από τους καλλιτέχνες δίνει τη δική του ερμηνεία στα αγαπημένα του ακούσματα, κυρίως όμως αποκαλύπτει τη δική του σύνδεση με το τραγούδι που αγάπησε. Ετσι προκύπτουν τα περίεργα παντρέματα που φιλοξενούνται σε αυτό το τεύχος και υπογραμμίζουν πως οι διάφορες μορφές τέχνης μπορούν όχι απλώς να συνεργαστούν, αλλά να συμπληρώσουν η μία την άλλη, χαρίζοντας εξαιρετικές στιγμές απόλαυσης. Ο Πλάτωνας έλεγε: «Η μουσική είναι ένας ηθικός κανόνας. Δίνει ψυχή στο σύμπαν, φτερά στη σκέψη, απογειώνει τη φαντασία, χαρίζει χαρά στη λύπη και ζωή στα πάντα».

Μια νέα ζωή επιχείρησαν να δώσουν – εκτός από τον Κωνσταντίνο Σκλαβενίτη και την Αγγελική Σαλαμαλίκη – σε αγαπημένα τους τραγούδια ο Θανάσης Καραμπάλιος στο «Μαύρος Γάτος» (μουσική Βασίλης Παπακωνσταντίνου, στίχοι Θανάσης Παπακωνσταντίνου), η Αρινέλα Κοτσίκο στο «Don’t Stop Me Now» του Freddie Mercury, ο Περικλής Κουλιφέτης στο «Δημοσθένους Λέξις» του Διονύση Σαββόπουλου. Ο Κουλιφέτης εξηγεί: «Πρόκειται για ένα τραγούδι της εποχής του. Μια διαμαρτυρία ενάντια στη χούντα και τη φυλάκισή του στα κρατητήρια της ΕΑΤ-ΕΣΑ, το οποίο “μεταμφίεσε” με το πέπλο της αρχαιότητας και της ιστορίας του ρήτορα Δημοσθένη για να ξεγελάσει τη λογοκρισία. Η μεταμφίεση όμως είναι ευφυής και δεν ξεχωρίζει κανείς εύκολα τα όρια ανάμεσα στη σύγχρονη καταγγελία και το αρχαίο πέπλο. Σε συνδυασμό με τη λιτή, νωχελική ροκ μουσική του, δημιουργείται ένα post-apocalyptic τραγούδι που σε ταξιδεύει σε μια μελαγχολική ερημιά, σε μια άχρονη, ερειπωμένη και παρηκμασμένη ελληνικότητα. Ενα τραγούδι που, παρά την απαισιοδοξία του, κλείνει με έναν αποκαλυπτικό θρίαμβο, μια ελπίδα για προσωπική και συλλογική αναγέννηση».

Ο Νικόλαος Κούρτης έφτιαξε καρέ στο «Ι am the Fire» των Halestorm. Τα μουσικά του ακούσματα εξηγεί ότι είναι σχετικά πλατιά. Από παραδοσιακή έως σύγχρονη, από κλασική έως τζαζ, ποπ, ροκ και όσα υποείδη μπορεί κάποιος να σκεφθεί. «Η επιλογή μου απλώς επιβεβαίωσε αυτό που ήδη ήξερα. Στο τέλος της ημέρας, θα προτιμήσω μια νεανική δυναμική μπάντα, με rhythm section κλωτσιά στο στομάχι, χορδές κιθάρας τσιτωμένες ουρλιάζοντας έτοιμες να σπάσουν, φωνή γυαλόχαρτο πάνω από ξυσμένες ήδη πληγές να ανεβοκατεβαίνει με άνεση τις οκτάβες, μελωδία και αρμονία να εναλλάσσονται με το χάος. It’s only Rock ‘n’ Roll but Ι like it». Τα εννέα τραγούδια που έχουν πια τις δικές εικόνες συμπληρώνουν o Σταύρος Κουτσούκης που φιλοτέχνησε το «Are you Gonna be my Girl» των Jet, ο Νικόλαος Στεφαδούρος το «Wonderwall» των Oasis και ο Κώστας Φραγκιαδάκης το «Camouflage» του Stan Ridgway. Το εξώφυλλο του πρώτου τεύχους αυτής της νέας σειράς δημιούργησε ο Νίκος Κούτσης.