Στο προσκήνιο αμετακίνητοι, στο παρασκήνιο συζητούν

Η άτυπη «5+1» στη Γενεύη ξεκίνησε ουσιαστικά με τις πρώτες χωριστές συναντήσεις του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων, Αναστασιάδη και Τατάρ χθες. Επισήμως, πριν και μετά τη συνάντηση, οι δύο πλευρές υπογράμμισαν ότι δεν έχουν μετακινηθεί ούτε κατ’ ελάχιστον από τις θέσεις τους, την απαίτηση για δύο κράτη από τη μία και την επιμονή σε ομοσπονδία στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ από την άλλη. Ετσι έχουν όμως τα πράγματα;

Τα Ηνωμένα Εθνη αντιλαμβάνονται ότι οι δεδηλωμένες θέσεις των δύο μερών δεν μπορούν να οδηγήσουν παρά μόνο στην επισημοποίηση ενός αδιεξόδου κάτι που δεν υπήρχε ανάγκη να γίνει στη Γενεύη. Είναι λοιπόν φανερό ότι η σύγκληση της άτυπης «5+1» αποσκοπεί σε κάποια μορφή προόδου, στη βάση ύπαρξης μιας μίνιμουμ προσέγγισης, με τα εισαγωγικά στη λέξη πρόοδος να μπαίνουν αναλόγως.

Μπορεί να θεωρηθεί λ.χ. πρόοδος μια νέα διαδικασία στην οποία η τουρκοκυπριακή πλευρά θα έχει μετακινηθεί από τα δύο κράτη μόνο στη θέση της περί κυριαρχικής ισότητας; Είναι έτοιμη η ελληνοκυπριακή πλευρά για να αποφύγει τις συνέπειες ενός ναυαγίου να συζητήσει κάτι τέτοιο ή και ενδεχομένως, με ανταλλάγματα στις εγγυήσεις, να ανοιχτεί στο ζήτημα της θετικής ψήφου των Τουρκοκυπρίων σε μια μελλοντική διακυβέρνηση; Και γιατί να το κάνει όταν το πρώτο ανοίγει την πόρτα μιας ενδεχόμενης απόσχισης των Τουρκοκυπρίων μελλοντικά και το δεύτερο είναι ταμπού για την ελληνοκυπριακή πλευρά, παρότι βασικό στην αναγνώριση της πολιτικής ισότητας, όπως την αντιλαμβάνονται οι Τουρκοκύπριοι;

Διπλωματική πηγή μας εξήγησε πως αυτή η πορεία πλεύσης είναι ίσως η μοναδική δυνατή πια και αυτή, ενδεχομένως να είναι η ελάχιστη συναντίληψη που ήδη είχε καταγράψει ο ΟΗΕ. Εξού και η Γενεύη. Είναι μια πορεία, πρόσθεσε, με πολλούς κινδύνους και μάλλον όχι εντός αυτού που αντιλαμβανόμαστε ως συμφωνημένο πλαίσιο στο Κυπριακό μόνο που το πλαίσιο αυτό δεν υπάρχει πια δεδομένης της απόστασης που χωρίζει τα δύο μέρη, παρά μόνο σε ψηφίσματα και διακηρύξεις. Οσο για τη συζήτηση στη βάση μιας πορείας η οποία παράγει δικαιώματα για μελλοντική απόσχιση των Τουρκοκυπρίων, η άποψη αυτή αντιτείνει: τι προτιμά η ελληνοκυπριακή πλευρά; Τον κίνδυνο ενός βελούδινου διαζυγίου μετά ή το ναυάγιο αυτή τη στιγμή με ό,τι συνεπάγεται;

Η αντίθετη άποψη απαντά πως η ελληνοκυπριακή πλευρά μπαίνει σε αχαρτογράφητα ύδατα χωρίς να έχει μελετήσει τους κινδύνους και χωρίς καν να αποδέχεται δημόσια ότι το κάνει. Αυτή η άποψη η οποία απηχεί και μέρος των νομικών που συνοδεύουν την ελληνοκυπριακή αποστολή και η οποία ετέθη όπως μαθαίνουμε και στον Νίκο Αναστασιάδη, λέει πως η εάν η ελληνοκυπριακή πλευρά προσήλθε στον διάλογο έτοιμη να συζητήσει άλλες ιδέες για μια «αποκεντρωμένη ομοσπονδία» η οποία επί της ουσίας προχωρά πολύ παρακάτω, θα διευκολύνει απλά την Αγκυρα και θα της δώσει την ευκαιρία να τη σύρει στο πεδίο των δικών της επιδιώξεων.

Μήπως όμως δεν έχει άλλη επιλογή η ελληνοκυπριακή πλευρά δεδομένου ότι η τουρκοκυπριακή δηλώνει πως δεν συζητά καν ζήτημα διζωνικής πλέον, ρωτήσαμε μιλώντας με ελληνοκυπριακή πηγή αντίθετη σε μια τέτοια συζήτηση. Μήπως υπάρχουν όντως ανταλλάγματα από στο θέμα των εγγυήσεων για να δεχθεί η ελληνοκυπριακή πλευρά πλήρως την πολιτική ισότητα; Για να λάβουμε την απάντηση ότι εάν ο Νίκος Αναστασιάδης είναι διατεθειμένος να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση αυτό δεν μπορεί να γίνεται βεβιασμένα και εν μέσω συσκότισης.

Η σημερινή μέρα πάντως θα είναι αποκαλυπτική ως προς το τι -πραγματικά – άκουσε ο Αντόνιο Γκουτέρες χθες και εάν αυτό θα κριθεί από τον ίδιο αρκετό για να υπάρξει συνέχεια. Σήμερα εκτός από την Ολομέλεια η οποία θα συγκληθεί το πρωί, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ θα δει διαδοχικά τις πέντε αντιπροσωπείες και εκεί ακριβώς θα αρχίσει να διαφαίνεται εάν υπάρχει πρόοδος. Το σενάριο παράτασης της διάσκεψης μέχρι την Παρασκευή μάλλον επιβεβαιώνεται.