Πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων και Ταμείο Ανάκαμψης: σχέση αμοιβαιότητας και αλληλοσυμπλήρωσης

Η ελληνική κυβέρνηση παρουσίασε πριν από μερικές ημέρες το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης, το οποίο αποτελεί χωρίς αμφιβολία το μεγαλύτερο σχέδιο που εκπονήθηκε στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και είναι ικανό να τροχοδρομήσει την ελληνική οικονομία στις ράγες της ανάπτυξης και των μεγάλων αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Οι αλλαγές, οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις είναι σημαντικές και πολυεπίπεδες: εκπαίδευση, αγορά εργασίας, υποδομές, ενέργεια, φορολογία, Δημόσιο, ψηφιακή διακυβέρνηση, τουρισμός και πολιτισμός.

Το σχέδιο είναι φιλόδοξο αλλά συνάμα και ρεαλιστικό. Οι δράσεις και μεταρρυθμίσεις που έχουν συμπεριληφθεί μπορούν να υλοποιηθούν, αρκεί να υπάρχει η πολιτική βούληση και η σύμπνοια όλων των πολιτικών δυνάμεων στο κοινό όραμα το οποίο δεν είναι άλλο από την έξοδο από τούτη την πρωτοφανή κρίση. Το σχέδιο δίνει τα εχέγγυα για να μπορέσει η χώρα μας να βγει από αυτόν τον λαβύρινθο, αρκεί να απεμπλακεί από τις εσωτερικές της παθογένειες. Το μεγάλο στοίχημα από εδώ και πέρα είναι σαφώς η έγκριση του σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ακολούθως η όσο το δυνατόν πιο άμεση εκταμίευση των χρημάτων. Για να αποφευχθεί η τυχόν καθυστέρηση στη διαδικασία έγκρισης, ένας σημαντικός παράγοντας που θα παίξει καταλυτικό ρόλο στην επιτάχυνση της διαδικασίας είναι το πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.

Τα κράτη – μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι όλες οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που περιλαμβάνονται στα εθνικά σχέδια ανάκτησης και ανθεκτικότητας συμμορφώνονται με τους σχετικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις της ΕΕ και ακολουθούν όλες τις διαδικασίες κρατικών ενισχύσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να διευκολύνει τα κράτη – μέλη, σημειώνει ότι τα σχέδια που περιλαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις θα εξετάζονται με προτεραιότητα, ενώ θα ολοκληρώνει την αξιολόγησή τους εντός έξι εβδομάδων. Τούτο σημαίνει ότι εφόσον η κοινοποίηση είναι πλήρης και εμπεριστατωμένη, υπάρχει ήδη μια χρονική περίοδος που θα πρέπει να παρέλθει για να εγκριθεί το σχέδιο. Συνεπώς, είναι απαραίτητο τα σχέδια να υποβάλλονται ολοκληρωμένα, εμπεριστατωμένα και πλήρως αιτιολογημένα ως προς τη συμβατότητά τους με τις κρατικές ενισχύσεις.

Η Ελλάδα έχει ήδη μια σημαντική εμπειρία (όχι την καλύτερη) στην κοινοποίηση και αντιμετώπιση των ζητημάτων των κρατικών ενισχύσεων όταν έτρεχε το φιλόδοξο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων μέσω των προγραμμάτων στήριξης. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο είχε ένα σημαντικό και πολλές φορές ανυπέρβλητο εμπόδιο, το οποίο δεν είχε συνυπολογιστεί αρχικά: την απεμπλοκή όλων των δημόσιων επιχειρήσεων και οργανισμών από τα βάρη των κρατικών ενισχύσεων του παρελθόντος. Η όλη διαδικασία ήταν πολύ χρονοβόρα, γραφειοκρατική και συγκρουσιακή γιατί υπήρχαν πολλά αντικρουόμενα συμφέροντα, με αποτέλεσμα την καθυστέρηση επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων από την πώληση ή ιδιωτικοποίηση των εν λόγω επιχειρήσεων.

Τούτο πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την ελληνική κυβέρνηση. Πλέον υπάρχει η εμπειρία, οι γνώσεις αλλά και οι δομές εντός της ελληνικής δημόσιας διοίκησης που μπορούν να εξασφαλίσουν την ομαλή διαδικασία. Σε συνδυασμό και με την αλλαγή πλεύσης από πλευράς της Επιτροπής λόγω της πανδημίας, η έγκριση των καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων μπορεί να είναι άμεση, διαφανής και απλή.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και πρώην ακόλουθος κρατικών ενισχύσεων στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία