Οι ΗΠΑ επέστρεψαν στη μάχη για το κλίμα

«Οταν κλείσουμε αυτή τη σύνοδο, την Παρασκευή, θα είναι σαφές πως οι ΗΠΑ έχουν πλέον επιστρέψει», δήλωσε ο Τζο Μπάιντεν ανοίγοντας τη διάσκεψη για το κλίμα, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή περίπου 40 ξένων ηγετών. «Είναι τόσο καλό να έχουμε τις ΗΠΑ και πάλι στο πλευρό μας στη μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής», διαπίστωσε με τη σειρά της η Ανγκελα Μέρκελ.

Αναμφίβολα, λοιπόν, ένα από τα στοιχεία που θα μείνουν από το προηγούμενο διήμερο είναι ότι ο  νέος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών τηρεί τη δέσμευσή του και κλείνει την «παρένθεση» που είχε ανοίξει ο προκάτοχός του Ντόναλντ Τραμπ. Κάτι που είχε κάνει, όπως όλοι θα θυμούνται, όχι μόνο αποσύροντας την υπογραφή της χώρας από το Σύμφωνο των Παρισίων, αλλά αμφισβητώντας και την ίδια την ύπαρξη της κλιματικής αλλαγής – με τα γνωστά ανορθολογικά και αντιεπιστημονικά επιχειρήματά του.

Ο Μπάιντεν, μάλιστα, επιχείρησε η επιστροφή να είναι εμφατική. Γι’ αυτό και, εκτός από την επιλογή του πολύπειρου Τζον Κέρι για να συντονίσει τη σχετική προσπάθεια, φρόντισε να αναβαθμίσει τους στόχους που είχαν τεθεί την περίοδο του Μπαράκ Ομπάμα, όταν ο ίδιος βρισκόταν στη θέση του αντιπροέδρου. Δεσμεύτηκε να μειώσει κατά τουλάχιστον 50% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030, έναντι μείωσης κατά 26%-28% έως το 2025 που προέβλεπε το προηγούμενο σχέδιο. Παράλληλα, προανήγγειλε τον διπλασιασμό της αμερικανικής βοήθειας προς τις αναπτυσσόμενες χώρες έως το 2024, ώστε να προσαρμοστούν πιο ομαλά στις νέες απαιτήσεις. Η στροφή των ΗΠΑ «παρέσυρε» και άλλους. Οπως, για παράδειγμα, την Ιαπωνία και τον Καναδά, που δεσμεύτηκαν για πολύ μεγαλύτερες μειώσεις των εκπομπών τους έως το 2030 σε σύγκριση με τα όσα ίσχυαν έως χθες – κατά 46% και 40%-45% αντιστοίχως. Ακόμη και ο ακροδεξιός πρόεδρος της Βραζιλίας, Ζαΐχ Μπολσονάρο, αναγκάστηκε να κάνει πίσω, βλέποντας ότι η κατάσταση στον Λευκό Οίκο έχει αλλάξει και δεν υπάρχει εκεί το… φιλαράκι του. Ανάμεσα στα άλλα, λοιπόν, δεσμεύτηκε να τερματίσει την παράνομη υλοτόμηση του τροπικού δάσους του Αμαζονίου έως το 2030.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οφείλουμε να διαπιστώσουμε ότι ο μεγαλύτερος σήμερα ρυπαντής της ατμόσφαιρας, η Κίνα, απέφυγε να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις, εκφράζοντας απλώς την καλή της πρόθεση να απεξαρτηθεί σταδιακά από τον λιγνίτη. Κάτι ανάλογο έκανε και η δεύτερη πολυπληθέστερη χώρα του πλανήτη, η Ινδία, προβάλλοντας ανάλογο επιχείρημα: ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες απόλαυσαν όλα τα οφέλη των παραδοσιακών μορφών παραγωγής και ενέργειας τις προηγούμενες δεκαετίες και οφείλουν τώρα να δώσουν το περιθώριο και στις αναπτυσσόμενες να προσαρμοστούν σταδιακά.

Το σίγουρο, πάντως, είναι πως η «πράσινη στροφή» που σηματοδοτήθηκε και από τη συγκεκριμένη σύνοδο επιβάλλεται και από τις αναγκαιότητες της οικονομίας. Οχι μόνο εξαιτίας των μεγάλων ευκαιριών που ανοίγονται από τη συνολική αναπροσαρμογή του παραγωγικού μοντέλου, αλλά και εξαιτίας των κινδύνων που ενέχει η κλιματική αλλαγή, στην περίπτωση που δεν αντιμετωπιστεί και δεν καταστεί δυνατό να περιοριστεί η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης κοντά στον 1,5 βαθμό Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή.

Σε αυτή την περίπτωση και με βάση το χειρότερο σενάριο, «οι οικονομίες της Ασίας θα δεχθούν το πιο ισχυρό πλήγμα, με την Κίνα να κινδυνεύει να απολέσει το 24% του ΑΕΠ της. Την ίδια στιγμή, οι απώλειες για τις ΗΠΑ θα είναι τα τάξεως του 10% και για την Ευρώπη σχεδόν 11%», όπως εκτιμά Swiss Re. Μπορεί αυτό να αγνοηθεί;