Οι γυναίκες που έσωσαν το ποδόσφαιρο

Ευκαιρία να δούμε το ποδόσφαιρο με άλλη ματιά. Οχι μόνο λόγω επικαιρότητας για το πρωτάθλημα του ευρωπαϊκού Super League που ξεσήκωσε τον κόσμο των φιλάθλων και συμπαρέσυρε σε διαμαρτυρία ακόμα και τους ηγέτες της πολιτικής.

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι γυναίκες εργάτριες απέκτησαν και άλλο ένα καθήκον: να παίξουν ποδόσφαιρο. Σαν να μην έφτανε η ανατροφή των παιδιών και η επιμέλεια της οικογενειακής καθημερινότητας, στην Αγγλία του 1917 μία γυναικεία ομάδα ποδοσφαίρου σχηματίστηκε σε ένα εργοστάσιο για να κρατήσει υψηλά το ηθικό των ανδρών που πολεμούσαν στο Μέτωπο. Η γυναικεία συμμετοχή στο κατεξοχήν ανδρικό σπορ περιγράφεται στο μυθιστόρημα του ιταλού συγγραφέα Στέφανο Μασίνι με τίτλο «Ladies Football Club». Μάλιστα η φωτογραφία στο εξώφυλλο της πρόσφατης έκδοσής του στα γαλλικά προέρχεται από το αρχείο του Αυτοκρατορικού Πολεμικού Μουσείου του Ηνωμένου Βασιλείου και δείχνει τη γυναικεία ποδοσφαιρική ομάδα του Εργοστασίου Προμηθειών και Πυρομαχικών στο Μπέκτον του Λονδίνου.

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου οι αγγλικές ποδοσφαιρικές διοργανώσεις είχαν ανασταλεί, όπως συνέβη με όλα τα πρωταθλήματα ποδοσφαίρου στην Ευρώπη. Ομως οι οπαδοί δεν στερήθηκαν κάποιους καλούς αγώνες. Καθώς οι άντρες υπηρετούσαν την πατρίδα στις πολεμικές της προσπάθειες, σχηματίστηκαν γυναικείες ποδοσφαιρικές ομάδες και κέρδισαν τις καρδιές πολλών βρετανών οπαδών ποδοσφαίρου. Οταν σχεδόν όλοι οι άντρες στη Βρετανία έφυγαν για να πολεμήσουν, ήταν η ώρα για τις γυναίκες να βγουν στην αγορά εργασίας. Για πρώτη φορά στη βρετανική ιστορία, εκατομμύρια γυναίκες πήραν τις κενές θέσεις εργασίας από το ανδρικό εργατικό δυναμικό, σε εργοστάσια κατασκευής δεξαμενών, πυρομαχικών και αεροσκαφών. Πάνω από 900.000 γυναίκες εργάστηκαν σε εργοστάσια πυρομαχικών και έλαβαν το υποκοριστικό «πυρομαχικούλες».

ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΩΝ. Αυτές οι εργαζόμενες γυναίκες δέχθηκαν ενθάρρυνση να αναλάβουν επιπλέον δραστηριότητες από τα συνηθισμένα τους καθήκοντα στον ελεύθερο χρόνο τους, για να διατηρήσουν ψηλά το ηθικό. Ο αθλητισμός ήταν μια τέτοια δραστηριότητα και έτσι πολλά εργοστάσια άρχισαν να σχηματίζουν ομάδες ποδοσφαίρου από τις κυρίες που εργάζονταν στις μονάδες τους. Ξαφνικά, γυναικείες ποδοσφαιρικές ομάδες εμφανίζονταν παντού. Κάθε πόλη ή κομητεία που είχε εργοστάσιο πυρομαχικών απέκτησε τη δική της ποδοσφαιρική ομάδα. Οι αγώνες διεξάγονταν μεταξύ των ομάδων από διαφορετικά εργοστάσια. Και στη Βορειοανατολική Αγγλία καθιερώθηκε μια διοργάνωση αγώνων κυπέλλου. Το «Munitionettes Cup», που πραγματοποιήθηκε το 1918, προσέλκυσε 30 ομάδες. Και όλοι οι αγώνες στους οποίους συμμετείχαν γυναικείες ομάδες συγκέντρωσαν χρήματα για φιλανθρωπικές δράσεις την περίοδο του πολέμου.

Το Λίνκολνσιρ, προεξέχουσα πόλη εργοστασίων στα ανατολικά της Βρετανίας, είχε πολλές τοπικές γυναικείες ομάδες ποδοσφαίρου. Οπως τα Κορίτσια Αεροσκαφών του Ράστον, τα Κορίτσια Πυρομαχικών του Λίνκολν, τα Κορίτσια των Δεξαμενών Φόστερ, που σε όλη τη διάρκεια του πολέμου έγιναν δημοφιλείς. Το Λίνκολνσιρ συνέχισε να έχει γυναικείες ομάδες ακόμα και μετά τον πόλεμο. Ομοίως, η παράκτια πόλη Νορθάμπερλαντ είχε μια ομάδα αποκαλούμενη Blyth Spartan Munitionettes, που διαμορφώθηκε τον Αύγουστο του 1917. Ολες οι γυναίκες της ομάδας δούλευαν στις νότιες αποβάθρες του Μπλάιθ, φορτώνοντας πλοία με πυρομαχικά. Οι ίδιες έμαθαν να παίζουν ποδόσφαιρο από τους βρετανούς ναυτικούς στις παραλίες. Ηταν η καλύτερη ομάδα της εποχής, που για δύο χρόνια δεν γνώρισε καμία ήττα. Αλλη μία δημοφιλής ομάδα, η Dick Kerr’s Ladies FC, που σχηματίστηκε στο ομώνυμο εργοστάσιο κατασκευής ατμομηχανών και τραμ με έδρα το Πρέστον, κατόρθωσε να αυξήσει μετά τον πόλεμο τον αριθμό των οπαδών της. Ενας αγώνας μάλιστα μεταξύ των Dick, Kerr’s Ladies και της ομάδας της Αγίας Ελένης το 1920 προσέλκυσε 53.000 θεατές. Στην Αγγλία ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να θεωρείται ρεκόρ για το πλήθος θεατών που παρακολούθησαν έναν γυναικείο αγώνα.

Ωστόσο το γυναικείο ποδόσφαιρο δεν αναγνωρίστηκε ως σοβαρή προσπάθεια από τον τοπικό βρετανικό Τύπο. Ο εφημερίδες συχνά σχολίαζαν αυτούς τους αγώνες με πολύ χιούμορ, ίσως και απαξιωτική ειρωνεία. Αφού το ποδόσφαιρο ήταν για τους βρετανούς δημοσιογράφους κυρίως ανδρικό άθλημα. Και οι ίδιοι έκριναν τις γυναίκες ως σωματικά ακατάλληλες για να παίζουν διαρκώς και να τα βγάλουν πέρα με την τραχύτητα ενός σωματικά απαιτητικού παιχνιδιού.

Η εφημερίδα «Lincolnshire Chronicle», στις 9 Απριλίου 1921, αναφέρθηκε ενδεικτικά σε ένα περιστατικό με μια 14χρονη παίκτρια ποδοσφαίρου η οποία έσπασε το πόδι της στη διάρκεια του αγώνα: «Σε ορισμένους κύκλους εντείνεται ο ισχυρισμός ότι το ποδόσφαιρο είναι ακατάλληλο για το τρυφερό φύλο».

Η ΔΙΑΛΥΣΗ. Μετά τον πόλεμο, το 1919 ο νόμος περί αποκατάστασης των προπολεμικών πρακτικών, επομένως της επιστροφής σε παλιές συνήθειες, σήμαινε ότι πολλές γυναίκες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις δουλειές τους στα εργοστάσια και να επιστρέψουν στους προπολεμικούς ρόλους τους. Πολλές από τις ποδοσφαιρικές ομάδες που σχηματίστηκαν κατά τη διάρκεια του χρόνου διαλύθηκαν γρήγορα. Μερικές από τις ομάδες, όπως οι Κυρίες του Λίνκολνσιρ, συνέχισαν να παίζουν σε φιλικούς αγώνες μέχρι το 1921.

Η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία απαγόρευσε το γυναικείο ποδόσφαιρο το 1921. Στις 5 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους έκρινε ότι «το παιχνίδι του ποδοσφαίρου είναι αρκετά ακατάλληλο για τα θηλυκά και δεν πρέπει να ενθαρρύνεται». Ενθάρρυναν επίσης τους συνεργάτες τους «να αρνηθούν τη χρήση των γηπέδων τους για τέτοιους αγώνες». Η Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία ήθελε να κερδίσει τα απαραίτητα έσοδα από τους αγώνες των ανδρών που είχαν εμπορικό χαρακτήρα, σε αντίθεση με το γυναικείο ποδόσφαιρο, προσανατολισμένο στη φιλανθρωπική δράση. Μερικές ομάδες από το Λίνκολνσιρ, όπως οι Κυρίες του Λίνκολν και η Λέσχη Κυριών της Βοστώνης, προσπάθησαν να αψηφήσουν την Ομοσπονδία. Η αλήθεια όμως είναι ότι οι γυναίκες δεν μπόρεσαν να παίξουν επαγγελματικά μέχρι το 1971, όταν άρθηκε τελικά η απαγόρευση.

Το πιο λαμπρό αστέρι
Κατά τη διάρκεια της ακμής του γυναικείου ποδοσφαίρου στη Βρετανία, η Μπέλα Ρέι αναδείχθηκε ως το λαμπρότερο αστέρι του. Η κόρη ενός ανθρακωρύχου ήταν παίκτρια στις Blyth Spartan Munitionettes, είχε τη λατρεία του πλήθους και ως σέντερ φορ της ομάδας της πέτυχε 133 γκολ σε 30 αγώνες στη διάρκεια δύο ετών.