Η πανδημία {LF}θα «σκοτώσει» {LF}την ΕΕ ή θα την κάνει πιο δυνατή;

Οι συνέπειες που θα έχουν για την Ευρώπη και την ΕΕ η κρίση της πανδημίας και η πολιτική διαχείρισή της αποτελούν, αναμφίβολα, ένα από τα πιο «καυτά» θέματα. Οι απόψεις που ήδη ακούγονται είναι πολλές και κάθε είδους, όπως και οι προβλέψεις: Από την πλήρη απαξίωση η οποία θα οδηγήσει πλέον με βεβαιότητα στην κατάρρευση μέχρι την εκτίμηση ότι η Ευρώπη θα βγει πιο ισχυρή μέσα από αυτή την κρίση – μιας και, όπως είναι γνωστό, «ότι δεν μας σκοτώνει μας κάνει πιο δυνατούς».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο δημοσιογράφος της «Corriere della Sera», Τζιανλούκα Μερκούρι, επέλεξε δύο γνωστούς και με ιδιαίτερο κύρος αναλυτές, που διασταυρώνουν τα ξίφη τους: Τον αμερικανό νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Κρούγκμαν και τον σχολιαστή των «Financial Times» για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής Γκίντεον Ράχμαν.

Ο πρώτος, μέσω των «New York Times», ισχυρίζεται ανάμεσα στα άλλα τα εξής: «Στην πράξη, οι πολιτικές αστοχίες στην Ευρώπη δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις, αποτελέσματα κακών αποφάσεων που πήραν κακοί ηγέτες. Κυρίως, οι αποτυχίες αυτές φαίνεται να αντανακλούν τα θεμελιώδη ελλείμματα στους θεσμούς και τις κυρίαρχες τάσεις – συμπεριλαμβανομένης της ίδιας γραφειοκρατικής και θεωρητικής ακαμψίας που κατέστησε την κρίση του ευρώ, πριν από δέκα χρόνια, πολύ χειρότερη από ό,τι θα έπρεπε να είναι. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει σοβαρό πρόβλημα».

Από την πλευρά του, ο Ράχμαν κινείται σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση. «Οποτεδήποτε μια κρίση πλήττει την Ευρώπη – είτε κρίση χρέους είτε προσφυγική είτε η Covid-19 – οι Κασσάνδρες προβλέπουν τα χειρότερα για την ΕΕ. Στην κορύφωση της κρίσης του ευρώ, πολλοί ισχυρίζονταν ότι το κοινό νόμισμα δεν θα επιβίωνε. Αναμφίβολα δε, οι επιδόσεις της ΕΕ στην περίπτωση της Covid-19 είναι κακές. Ομως, αυτό δεν θα πρέπει να οδηγεί σε μια μελοδραματική απόγνωση για το μέλλον της Ενωσης. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα υπάρχει εδώ και 70 χρόνια (…) Σε αυτό το διάστημα, επιβίωσε πολλών κρίσεων και πληγών που προκάλεσε στον εαυτό του, ενώ έχει υπερτετραπλασιαστεί σε μέγεθος», γράφει.

«Ο Ράχμαν έχει δίκιο,
ο Κρούγκμαν άδικο»

Για τον Μερκούρι, δεν φαίνεται ούτε για μια στιγμή να τίθεται ζήτημα ποια εκδοχή υποστηρίζει. Οπως γράφει, «Ο Ράχμαν έχει δίκιο σε όλη του τη ζωή (σε αυτό το θέμα)», ενώ ο Κρούγκμαν «κάνει λάθος να εξισώνει την αποτυχία στους εμβολιασμούς με εκείνη της κρίσης του ευρώ, για έναν απλό λόγο: Η Ευρώπη είναι ένας διαρκώς εξελισσόμενος ζωντανός οργανισμός, που επιβιώνει και αναπτύσσεται όσο μαθαίνει από τις αποτυχίες του – κάτι που συνήθως κάνει με επιτυχία». Ο ίδιος φέρνει ως παράδειγμα το γεγονός ότι ενώ στην προηγούμενη κρίση η Ευρώπη επέλεξε να επιβάλει σκληρά μέτρα λιτότητας στα κράτη με μεγάλο χρέος, σήμερα επιλέγει τον αντίθετο δρόμο, «της αλληλοβοήθειας, της αλληλεγγύης και της πρώτης έκδοσης κοινού χρέους». Επικαλούμενος δε πάλι τον Ράχμαν, σημειώνει πως «υπάρχει μια λεπτή και εξελισσόμενη ισορροπία ανάμεσα στην εθνική και την υπερεθνική εξουσία, τους τεχνοκράτες και τη δημοκρατία. Κάτι που αποτελεί πηγή σταθερότητας και ισχύος και όχι ένδειξη αδυναμίας ή επικείμενης κατάρρευσης».

Είναι γεγονός ότι ο Ράχμαν και ο Μερκούρι δεν έχουν άδικο να διαπιστώνουν πως το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει περάσει και αντέξει πολλά ως σήμερα, καθώς και ότι δεν φαίνεται πιθανό να διαλυθεί εις τα εξ ων συνετέθη, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον. Ωστόσο, δεν μπορεί παρά να γνωρίζουν ότι πολλές σχέσεις – προσωπικές, πολιτικές και άλλες – συνεχίζουν την πορεία τους επί μακρόν μόνο και μόνο από ανάγκη ή από τον φόβο του άγνωστου που θα ακολουθήσει τη διάλυση. Υπάρχουν, με άλλα λόγια, μόνο ως «σφραγίδες» και «αδειανά πουκάμισα» – κι αυτό, προφανώς, είναι κάτι που δεν θέλουν να συμβεί στην Ευρώπη.