Ελιές

H προηγούμενη φορά που εμφανίστηκαν οι ελιές στον δημόσιο διάλογο ήταν ως «παράθυρο» για διαπεριφερειακή μετακίνηση. Ως επιχείρημα, πάλι, υπέρ του ευέλικτου ωραρίου μάλλον δεν είναι αρκετά πειστικό. Ο υπουργός Εργασίας, που είπε χθες ότι χάρις στην απελευθέρωση του οκταώρου θα μπορεί κάποιος που δουλεύει στο αεροδρόμιο της Ρόδου να μαζεύει ελιές τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο παίρνοντας άδεια μετ’ αποδοχών, θα πρέπει να προσπαθήσει λίγο περισσότερο.

Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης στο σχετικό νομοσχέδιο ήταν αναμενόμενες: στο κάτω-κάτω, το οκτάωρο είναι μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. Αναμενόμενη είναι και η δυσπιστία των εργαζομένων, αφού δεν μπορεί να είναι ποτέ σίγουροι ότι μετά το εξάμηνο που θα καλούνται να δουλεύουν δέκα ώρες την ημέρα θα ακολουθεί ένα «αντιστάθμισμα» που θα τους εξυπηρετεί. Μήπως λοιπόν είναι ευκαιρία να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση για το μοντέλο αγοράς εργασίας που θέλουμε;

Το πιο γνωστό τέτοιο μοντέλο είναι το δανικό, γνωστό ως «flexicurity», από τις λέξεις flexibility (ευελιξία) και security (ασφάλεια). Και δεν είναι φιλελεύθερης, αλλά σοσιαλδημοκρατικής έμπνευσης. Οπως έγραφε πρόσφατα στην «Washington Post» η σοσιαλδημοκράτης βουλευτής Ιντα Αουκεν, συγγραφέας του βιβλίου Dansk, οι εργαζόμενοι ευνοούνται από το σύστημα αυτό γιατί το κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας περιλαμβάνει οικουμενική ασφάλιση υγείας και πληρωμένη άδεια λόγω ασθενείας. Οι εργοδότες μπορούν βέβαια να προβαίνουν σε απολύσεις ευκολότερα απ’ ό,τι σε άλλες χώρες. Οποιος απολύεται, όμως, εισπράττει γενναιόδωρο επίδομα ανεργίας για διάστημα έως δύο ετών, στη διάρκεια του οποίου η κυβέρνηση αναλαμβάνει να του βρει δουλειά.

Το αποτέλεσμα είναι η χώρα να έχει εν μέσω πανδημίας ποσοστό απασχόλησης 74% (έναντι 67,9% για τις Ηνωμένες Πολιτείες). Οπως όλες οι χώρες, βέβαια, η Δανία πλήττεται από τις κρίσεις. Χάρις στο σύστημά της όμως, και τα ισχυρά συνδικάτα, συνέρχεται πιο γρήγορα. Η υψηλή κοινωνική της κινητικότητα, επίσης, έχει ως αποτέλεσμα μικρότερες ανισότητες, μεγαλύτερη σταθερότητα και λιγότερη πολιτική πόλωση.

Δεν είναι περίεργο λοιπόν ότι το δανικό μοντέλο εξυμνείται και από τη Βίβλο του φιλελευθερισμού, τον βρετανικό «Economist», που σημείωνε την περασμένη εβδομάδα ότι η λύση για την ανεργία δεν είναι η αύξηση του επιδόματος ανεργίας (στην Αμερική αποδείχθηκε, αντιθέτως, ότι η μείωσή του οδήγησε το 2014 σε δημιουργία 1,8 επιπλέον εκατομμυρίων θέσεων εργασίας) ούτε η θέσπιση ελάχιστου μισθού (που στη Δανία δεν υφίσταται), αλλά η αύξηση της «απασχολησιμότητας» των ανθρώπων χάρις σε μια ενεργή κρατική πολιτική για την αγορά εργασίας.

Τελευταίο, αλλά όχι αμελητέο: οι δανοί εργαζόμενοι είναι προστατευμένοι μόνο στον βαθμό που απασχολούνται στα τμήματα της αγοράς εργασίας τα οποία καλύπτονται από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι ατομικές συμβάσεις στις οποίες αναφέρεται ο Κωστής Χατζηδάκης προκαλούν μια δικαιολογημένη ανασφάλεια. Αντί να μιλά λοιπόν η αντιπολίτευση για νομοθετικά εκτρώματα, και να ονειρεύεται νέο κύμα διαδηλώσεων, ας διατυπώσει εκεί αντιπροτάσεις.