Με προσόντα και όραμα

α πράγματα αλλάζουν; Μακάρι. Η νέα διαδικασία επιλογής καλλιτεχνικού διευθυντή στο Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Βορείου Ελλάδος δρομολογείται και όλα δείχνουν πως θα μας πάει ένα βήμα μπροστά.

Την περασμένη εβδομάδα (Δευτέρα 5 Απριλίου) το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε, επισήμως, την απόφασή του να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο του διορισμού των επικεφαλής αλλά και των αναπληρωτών στις κρατικές σκηνές της χώρας. Μια δέσμευση που υλοποιείται, όπως τόνισε σχετικά η αρμόδια υπουργός. Μια δέσμευση που είχε εκφρασθεί δημοσίως ήδη από το καλοκαίρι του 2019, αλλά ενεργοποιήθηκε ταχύτερα (;) και λόγω των πρόσφατων εξελίξεων.

Μέσα στις επόμενες ημέρες το ΥΠΠΟΑ θα φέρει την τροπολογία στη Βουλή, ενταγμένη σε ένα από τα υπό κατάθεση νομοσχέδια. Κι έτσι θα πάρει το πράσινο φως για να την ενεργοποίησή της. Αν και δεν είναι ακόμα όλα ξεκάθαρα και σαφή, είναι θέμα χρόνου να πάρουν την οριστική τους μορφή.

Τι περιμένουμε λοιπόν; Στόχος είναι η διαφάνεια, μια λέξη χιλιοειπωμένη μεν, δύσκολη δε, αλλά που δεν παύει να έχει πρωταρχικό ρόλο. Με την αισιόδοξη πρόθεση να απαλλαγεί από κάθε κομματικό και πολιτικό στεγανό, η νέα διαδικασία  δεν θα ακολουθήσει τον δρόμο του ΑΣΕΠ ούτε μιας στενής γραφειοκρατίας.

Καθοριστικής σημασίας θα είναι η στελέχωση της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης και Επιλογής του επόμενου καλλιτεχνικού διευθυντή. Πενταμελής ή, το πιθανότερο, επταμελής, θα απαρτίζεται από πρόσωπα κύρους του θεατρικού και του ευρύτερου καλλιτεχνικού χώρου. Το υψηλό επίπεδο των μελών της επιτροπής θα είναι αυτό που θα προσδώσει εγκυρότητα στην ίδια την επιτροπή. Γι’ αυτό οι σκέψεις του υπουργείου στρέφονται σε προσωπικότητες ευρείας αποδοχής, με έργο και γνώση, γιατί όχι και Ελληνες που ζουν και δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό. Πρώην καλλιτεχνικοί διευθυντές ή θεατράνθρωποι (ένας Χουβαρδάς ή ένας Τερζόπουλος, για παράδειγμα), συγγραφείς, μεταφραστές, σκηνογράφοι, πανεπιστημιακοί, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών που με το έργο τους έχουν αναδειχθεί σε υψηλά επίπεδα εκτίμησης. Γιατί είναι αυτή η επιτροπή που όχι μόνον θα μελετήσει τον φάκελο κάθε υποψηφίου αλλά και θα προχωρήσει στις συνεντεύξεις. Σε αυτές οι υποψήφιοι θα αναπτύξουν το όραμά τους, κι αυτό είναι που θα αποτελέσει κομβικό σημείο για την επιλογή τους.

Τώρα, ως προς τα προαπαιτούμενα, τα πράγματα δεν θα είναι αυστηρά, με την έννοια ενός πτυχίου ή ενός μεταπτυχιακού. Προφανώς και θα παίξουν τον ρόλο τους, αλλά κατά βάση θα συνεκτιμηθούν και συνυπολογισθούν στην προσωπικότητα, την εμπειρία και το όραμα. Οι ξένες γλώσσες, αλίμονο, θεωρούνται απαραίτητες, αλλά όχι με την προσκόμιση ενός διπλώματος και άρα μιας μοριοδότησης – εξ ου και η διαδικασία δεν θα ενταχθεί στο ΑΣΕΠ. Αν και δεν πρέπει να θεωρείται απόλυτο, όλα δείχνουν πως ένας καλλιτέχνης θα ταιριάζει περισσότερο στο τιμόνι των κρατικών σκηνών από έναν μάνατζερ ή έναν θεωρητικό.

ΤΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ. Στο νέο αυτό σκηνικό τα Διοικητικά Συμβούλια των θεάτρων θα αναλάβουν μέρος της ευθύνης, προτείνοντας την προκήρυξη, την οποία το ΥΠΠΟΑ θα εγκρίνει. Εκεί αναμένεται μια καλώς εννοούμενη συνεννόηση ανάμεσα στις δύο πλευρές. Οσο για τη σύσταση των ΔΣ (στο Εθνικό Θέατρο η θητεία του τωρινού λήγει τον προσεχή Μάιο) και κυρίως σε ό,τι αφορά τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο, αυτή προκύπτει μέσα από ειδική επιτροπή του ΑΣΕΠ (σύμφωνα με τον πρόσφατο νόμο του 2000).

Τέλος, για τους αναπληρωτές, από τη στιγμή που θα επιλέγονται από τους επικεφαλής – ως ο πλέον στενός συνεργάτης τους -, η ανάληψη των καθηκόντων τους, άρα και η ευθύνη θα ανήκει σε εκείνους.

Δεν απομένει παρά να δούμε στην πράξη την τήρηση και την εφαρμογή αυτών των προθέσεων. Ο χώρος της τέχνης, του θεάτρου δεν μπαίνει σε αυστηρά καλούπια, δεν μετριέται με χάρακα, δεν υπολογίζεται με μόρια. Κι αυτό είναι που κάνει δυσκολότερη και πιο απαιτητική τη διαδικασία – αλλά και πιο γοητευτικό το αποτέλεσμα. «Με λογισμό και μ’ όνειρο», ή μάλλον με προσόντα κι όραμα…

Πλατεία Θεάτρου, αλλιώς…
Τελικά,  το θέατρο στο ραδιόφωνο θα αποδειχθεί ο μεγάλος νικητής της πανδημίας. Μετά το Φεστιβάλ, με τα ελληνικά αστυνομικά, την ΕΡΤ με τα κλασικά και τα σύγχρονα, έρχεται και ο ραδιοφωνικός σταθμός της Αθήνας 9.84: Από την προσεχή Δευτέρα στις εννέα το βράδυ και για δέκα Δευτέρες στη σειρά (ως τις 21 Ιουνίου), δέκα ελληνικά θεατρικά έργα θα ζωντανέψουν υπό τον γενικό τίτλο «Πλατεία Θεάτρου». Ενα διαφορετικό ραντεβού που όμως θα κάνει το τρίτο κουδούνι να χτυπήσει…
10 συγγραφείς, 10 σκηνοθέτες και 40 ηθοποιοί στελεχώνουν αυτήν την πρωτοβουλία με έργα που έχουν ανέβει, στο παρελθόν, στη σκηνή και τώρα θα ηχογραφηθούν σε ειδικά διαμορφωμένο στούντιο του 9.84. Ανάμεσά τους και η πρεμιέρα ενός νέου έργου, με τον τίτλο «Δελφίνοι ή Καζιμίρ και Φιλιντόρ», σε κείμενο και σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου.
Στην υπόλοιπη λίστα συναντάμε τα: «Σωτηρία με λένε» της Σοφίας Αδαμίδου, σε σκηνοθεσία του Τάσου Ιορδανίδη, «Το τάβλι» του Δημήτρη Κεχαΐδη, σε σκηνοθεσία του Λευτέρη Γιοβανίδη, «Αβελάρδος και Ελοΐζα» σε κείμενο και σκηνοθεσία του Γιάννη Καλαβριανού και μουσική Αγγελου Τριανταφύλλου, «Το αμάρτημα της μητρός μου» του Γεωργίου Βιζυηνού, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Νανούρη και μουσική Χρήστου Θεοδώρου, «Φωνάζει ο κλέφτης» του Δημήτρη Ψαθά σε σκηνοθεσία του Γιώργου Παπαγεωργίου, «Χαρτοπόλεμος» του Βαγγέλη Ρωμνιού σε σκηνοθεσία του Γιώργου Παλούμπη, δραματουργία και επεξεργασία του Γιωργή Τσουρή, «Καλιφόρνια ντρίμιν» του Βασίλη Κατσικονούρη, σε σκηνοθεσία του Τάκη Τζαμαργιά και μουσική Πλάτωνα Ανδριτσάκη, «Δεν μ’ αγαπάς. Μ’ αγαπάς», από τον Πέτρο Ζούλια που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο της Φωτεινής Τσαλίκογλου σε μουσική επιμέλεια της Ελεάνας Βραχάλη και «Καληνύχτα Μαργαρίτα» του Γεράσιμου Σταύρου, σε σκηνοθεσία του Κώστα Γάκη.
Ανάμεσα στους ηθοποιούς που θα ακούσουμε είναι οι Ελένη Κοκκίδου, Φιλαρέτη Κομνηνού, Στέφανος Ληναίος, Χριστίνα Μαξούρη, Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Αργύρης Πανταζάρας, Αλεξάνδρα Παντελάκη, Γιώργος Παπαγεωργίου, Ρένη Πιττακή, Φοίβος Ριμένας, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Ελλη Φωτίου, Γιώργος Χρυσοστόμου.