Η Τουρκία καλείται {LF}να αποδεχθεί {LF}την πραγματικότητα

Η τελευταία επίσκεψη της ηγεσίας της ΕΕ στην Αγκυρα παρήγαγε περισσότερα αποτελέσματα από εκείνα που αναμένονταν. Μπορεί ο επιταχυντής να ήταν η προσβλητική συμπεριφορά της τουρκικής προεδρίας απέναντι στην επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όμως το πλαίσιο που καθορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου δεν άφηνε περιθώρια ελιγμών. Ετσι, με την επίσκεψη κατέστη σαφές αυτό που η Αγκυρα αρνείται να αντιληφθεί, ότι δηλαδή τα δώρα και οι παροχές της λεγόμενης θετικής ατζέντας θα ανοίξουν μόνον εφόσον η ίδια απέχει από προκλήσεις σε βάρος Ελλάδας και Κύπρου.

Κι εδώ υπάρχουν δυο παρατηρήσεις-παρεξηγήσεις. Πρώτον, η Τουρκία λανθασμένα διαχωρίζει την Ελλάδα και την Κύπρο από την ΕΕ. Αρνείται να αντιληφθεί ότι οι δυο χώρες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής οικογένειας, άρα είναι ανώφελο να δηλώνει ότι οι ευρωτουρκικές σχέσεις πλήττονται απλώς και μόνον επειδή εμείς φωνάζουμε. Δεύτερη παρατήρηση, η Τουρκία εκλαμβάνει τα μηνύματα της Ευρώπης ως μηνύματα διαμαρτυρίας της Αθήνας, με αποτέλεσμα να καθυστερεί να τα αξιολογεί στις πραγματικές (μεγάλες) διαστάσεις τους.

Επιπλέον, μετά την εκλογή Μπάιντεν, υπάρχουν καινούργια δεδομένα. Η συνάντηση του Σαρλ Μισέλ με τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγκυρα ήρθε να επισφραγίσει την πρότερη συμμετοχή του αμερικανού προέδρου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι δυο πόλοι του δυτικού κόσμου αποκτούν κοινό βηματισμό απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό, έστω και με καθυστέρηση. Η πίεση ξεκίνησε με αφορμή τους ρωσικούς πυραύλους. Σήμερα εντείνεται εξαιτίας της έκπτωσης των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία. Για τις ΗΠΑ, τα ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρατούν στο ψυγείο τις σχέσεις με την Τουρκία. Σίγουρα κάποια στιγμή η Ουάσιγκτον θα επιχειρήσει την επαναπροσέγγιση της γειτονικής μας χώρας. Αλλά, όταν το αποφασίσει, θα το πράξει με τους δικούς της όρους.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι γείτονες συζητούν για το μεγάλο όραμα του νέου καναλιού που θα παρακάμπτει τα στενά του Βοσπόρου. Εκτιμούν ότι έτσι θα απαλλαγούν από τη Συνθήκη του Μοντρέ, του 1936. Προφανώς παραβλέπουν ότι οι μονομερείς ενέργειες σε βάρος του Μοντρέ αναμφίβολα θα πλήξουν περισσότερο την εικόνα της Τουρκίας.

Η Τουρκία θεωρεί τον εαυτό της ως μεγάλη δύναμη με ισχυρή επιρροή στην περιφέρειά της. Δυστυχώς, όμως, δεν αντιλαμβάνεται ότι ο σεβασμός και η αναγνώριση προς μια χώρα δεν κερδίζονται έτσι απλά, επειδή η ίδια εκλαμβάνει τον ρόλο της ως οιονεί «αυτοκρατορικό». Οσο οι γείτονες επιμένουν στον αναθεωρητισμό και παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, τόσο θα απομακρύνονται από την ίδια τη γειτονιά τους.

Στα ελληνοτουρκικά, η Τουρκία καλείται να αποδεχθεί το πλαίσιο της συνεννόησης που διέπει τις διακρατικές σχέσεις στον πολιτισμένο κόσμο, δηλαδή το διεθνές δίκαιο. Από την πλευρά της, η Ελλάδα ορθώς εμμένει στην εφαρμογή των διεθνών συνθηκών. Οπως ορθώς εμμένει και στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας. Οι χειρισμοί της κυβέρνησης είναι οι ενδεδειγμένοι. Ναι, οι αποκλίσεις μας είναι μεγάλες. Αλλά η δύσκολη εξεύρεση των συγκλίσεων μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη συζήτηση. Προς αυτή την κατεύθυνση, η υπό όρους επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στην Αγκυρα συνιστά κίνηση αυτοπεποίθησης. Η Ελλάδα δεν φοβάται να συνομιλεί. Εχει πίστη στις θέσεις της. Και, όπως ανέφερε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η Τουρκία έχει πλήρως αντιληφθεί την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή μας. Θα ήταν προς όφελος της περιοχής να αντιληφθεί και τη γενικότερη πραγματικότητα.

Ο Τάσος Χατζηβασιλείου είναι βουλευτής Σερρών της Νέας Δημοκρατίας και διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας