«Είσαι άνδρας ή όχι, Λιόσα;»

Συνελήφθη στην Ουάσιγκτον στις 15 Ιουλίου του 2018, μία ημέρα πριν από εκείνο το θρυλικό σμίξιμο του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Ελσίνκι, τότε που οι «New York Times» αναρωτιούνταν ανοιχτά αν ο αμερικανός πρόεδρος είχε συναντηθεί με τον ομόλογο ή με τον χειριστή του. Το Κρεμλίνο μάλιστα υποστήριξε πως αυτός ακριβώς ήταν ο σκοπός της σύλληψής της, να υπονομεύσει τα «θετικά αποτελέσματα» της συνόδου – γιατί ήταν, πράγματι, ιδιαίτερα θετικό για τη Μόσχα το να χαριεντίζεται δημοσίως ο Τραμπ με τον ρώσο πρόεδρο και να δηλώνει πως, αφού εκείνος διαψεύδει τα περί ρωσικής εμπλοκής στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, δεν υπάρχει ρωσική εμπλοκή, τελεία.

Σε κάθε περίπτωση, η σύλληψη της 30χρονης τότε Μαρία Μπούτινα με την κατηγορία ότι λειτουργούσε ως πράκτορας ξένης κυβέρνησης, και δη της Ρωσικής Ομοσπονδίας, είχε προκαλέσει ρίγη ενθουσιασμού σε χιλιάδες αίθουσες συσκέψεων ΜΜΕ ανά τον κόσμο. Γιατί οι αμερικανοί εισαγγελείς την είχαν παρουσιάσει σαν χαρακτήρα του κατασκοπευτικού θρίλερ (είχε μόλις κυκλοφορήσει τότε) «Το κόκκινο σπουργίτι», μια ρωσίδα femme fatale που καμωνόταν απλώς τη μεταπτυχιακή φοιτήτρια (Διεθνών Σχέσεων, στο American University της Ουάσιγκτον) και χρησιμοποιούσε κατά κόρον το σεξ ως εργαλείο κατασκοπείας. Στη συνέχεια, βέβαια, είχαν πάρει πίσω αρκετές από τις πλέον γαργαλιστικές πληροφορίες, η ίδια η Μπούτινα ωστόσο αναγνώρισε πως είχε συμμετάσχει σε μια οργανωμένη προσπάθεια διάνοιξης ανεπίσημων διαύλων επικοινωνίας με ισχυρούς Αμερικανούς στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και την NRA, το λόμπι υπέρ της οπλοκατοχής, για την προώθηση των ρωσικών συμφερόντων – ένα είδος light κατασκοπείας. Δήλωσε ένοχη, συνεργάστηκε με τους αμερικανούς ομοσπονδιακούς εισαγγελείς, καταδικάστηκε σε 18 μήνες φυλάκιση, είχε παραμείνει ήδη προφυλακιστέα εννέα μήνες, πέρασε ακόμα πέντε στις ομοσπονδιακές φυλακές του Ταλαχάσι και τον Οκτώβριο του 2019 αφέθηκε ελεύθερη και απελάθηκε στη Ρωσία.

Λίγες φορές ξανακούστηκε έκτοτε το όνομα της Μαρία Μπούτινα. Τον Αύγουστο του 2020, για παράδειγμα, αποκαλύφθηκε πως η Επιτροπή Πληροφοριών της αμερικανικής Γερουσίας είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως είχε προσπαθήσει να πείσει, πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2016, την ομάδα του Τραμπ να ανοίξει μυστικά μια πίσω πόρτα επικοινωνίας με τη Μόσχα. Αλλά η Μπούτινα ζούσε πια ασφαλής στη Ρωσία, μόλις δύο μήνες μετά την επιστροφή της, μάλιστα, είχε πιάσει δουλειά ως παρουσιάστρια σε ένα από τα βασικά προπαγανδιστικά εργαλεία του Κρεμλίνου, το διεθνές τηλεοπτικό δίκτυο Russia Today, γνωστό πλέον ως RT. Με αυτή την ιδιότητα, και συνοδεία καμερών, επισκέφθηκε την περασμένη Πέμπτη τον Αλεξέι Ναβάλνι στη Σωφρονιστική Αποικία Νο 2, ή IK2, στην Περιφέρεια Βλαντίμιρ, κάπου 100 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Προκειμένου να μάθει, όπως είχε αναρωτηθεί η ίδια ένα 24ωρο νωρίτερα, «αν είναι άνδρας».

Ως γνωστόν, ο Ναβάλνι ξεκίνησε την περασμένη Τετάρτη απεργία πείνας ζητώντας «να τηρηθεί ο νόμος» και να του επιτρέψουν να τον επισκεφθεί γιατρός της επιλογής του για τον οξύ πόνο που νιώθει στη μέση και τα ισχία, με αποτέλεσμα να μουδιάζουν και τα δύο του πόδια – διαμαρτύρεται επίσης για το βασανιστήριο της στέρησης ύπνου που του επιβάλλεται στη φυλακή, με τους φρουρούς να τον ξυπνούν ανά μία ώρα τη νύχτα ως «ύποπτο διαφυγής». «Μια νέα προσέγγιση για τον Ναβάλνι, μια απεργία πείνας. Ενα κόλπο τόσο παλιό όσο και ο κόσμος» ειρωνεύτηκε η Μπούτινα στο Telegram. «Είσαι άνδρας ή όχι, Λιόσα;» ζήτησε να μάθει, χρησιμοποιώντας ένα χαϊδευτικό του ονόματός του. «Εχω κουραστεί με τα παράπονα. Βρίσκεται σε μία από τις καλύτερες σωφρονιστικές αποικίες της Ρωσίας» πρόσθεσε. Για τη συνάντησή τους, την επομένη, στην ΙΚ2, «την καλύτερη και πιο άνετη φυλακή» σύμφωνα με την Μπούτινα, το «φιλικό στρατόπεδο συγκέντρωσης» σύμφωνα με τον Ναβάλνι, υπάρχουν όπως είναι φυσικό δύο αντικρουόμενα αφηγήματα. Συναντώνται μόνο στις ύβρεις που αντηλλάγησαν. Δεν έχουν όμως τόσο αυτές σημασία όσο το γεγονός ότι οι ρωσικές αρχές αρνούνται στον Ναβάλνι την πρόσβαση στους προσωπικούς γιατρούς του, καθώς και τους δικηγόρους του, έδωσαν όμως την άδεια στη Μαρία Μπούτινα να τον επισκεφθεί προκειμένου να τον χλευάσει.

Μέλη της ρωσικής Συμμαχίας Γιατρών, μιας συνδικαλιστικής ένωσης που πρόσκειται στον Ναβάλνι, καταγγέλλουν τις αρχές πως «πρακτικά τον σκοτώνουν μπροστά σε όλο τον κόσμο» και ξεκινούν από σήμερα κινητοποιήσεις έξω από τις φυλακές όπου κρατείται. Παράλληλα, οι συνεργάτες του Ναβάλνι στο Ιδρυμα κατά της Διαφθοράς φιλοδοξούν να διοργανώσουν τη μεγαλύτερη διαδήλωση διαμαρτυρίας στη μετασοβιετική Ρωσία, καλώντας τουλάχιστον 500.000 πολίτες να δηλώσουν διαδικτυακά το «παρών» στον ιστότοπο free.navalny.com/ προτού ανακοινώσουν την ημερομηνία διεξαγωγής της. Ο αριθμός των εγγεγραμμένων πλησίαζε χθες τις 390.000 – καθόλου αμελητέος, δεδομένου ότι στις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν τον χειμώνα είχαν προσαχθεί κάπου 11.000 άνθρωποι και δεκάδες από αυτούς διώκονται ποινικά, κατόπιν μιας τυχαίας κατά τα φαινόμενα επιλογής. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, βέβαια, μοιάζει να τα αντιμετωπίζει όλα αυτά σαν παιχνίδι, ένα αργόρυθμο παιχνίδι σύνθλιψης του Αλεξέι Ναβάλνι και της οργάνωσής του. Είτε έκανε είτε όχι «γκάφα» ο Τζο Μπάιντεν, την κατάλληλη λέξη χρησιμοποίησε.